વિષ્ણુધર્મોત્તરપુરાણમ્ · અધ્યાય 1.29

માર્કણ્ડેય ઉવાચ ॥
ગતે સુરેશ્વરે દેવે શક્રે ચ સપુરોહિતે ॥
જગત્યાઞ્ચ પ્રયાતાયાં દેવદેવો મહેશ્વરઃ

અઙ્ગુષ્ઠમાત્રકો ભૂત્વા ગઙ્ગાતોયે ન્યમજ્જત ॥
સોઽવગાહ્ય સ્વલોકસ્થાં ગઙ્ગાં સર્વગતાં નદીમ્

તયોહ્યમાનઃ પ્રયયૌ વિસ્તીર્ણં ચન્દ્રમણ્ડલમ્ ॥
નવયોજનસાહસ્રો વિષ્કમ્ભો યસ્ય કીર્તિતઃ

વિસ્તારાદ્દ્વિગુણશ્ચૈવ પરિણાહઃ સમન્તતઃ ॥
તોયસારમયં પિણ્ડ પિતૄણાં ધામમધ્યગમ્

પ્રજાનાં ભાવનં સર્વં ચાધારં જગતામપિ ॥
શરીરિણાં શરોરેષુ રસં પઞ્ચાત્મકં સ્મૃતમ્

આલમ્બકં ક્લેદકં ચ તથા ચૈવાવબોધકમ્ ॥
સંઘાતકં તર્પકઞ્ચ દેહિનાં દેહગોચરમ્

મનઃસર્વેન્દ્રિયાણાઞ્ચ સર્વેષાં નાથકં તથા ॥
ઓષધીશં જગદ્યોનિમમૃતાધારમવ્યયમ્

યં પિબન્તિ સદા દેવાઃ પિતરશ્ચામૃતાર્થિનઃ ॥
યશ્ચક્ષુર્દેવદેવસ્ય વિષ્ણોર્વા સ પ્રકીર્તિતઃ

હવ્યકવ્યાશનો દેવો ભૂતાત્મા ભૂતભાવનઃ ॥
પ્રવિશ્ય મણ્ડલં તસ્ય દેવદેવો મહેશ્વરઃ ॥॥।
તસ્ય યદ્વ્યાપકં તેજઃ સૂક્ષ્મમન્નરસં હિ તમ્ ॥
અઙ્ગુષ્ઠમાત્રં પુરુષં યં બુધાઃ કે શિવં વિદુઃ

ચક્ષુર્ગોલકમધ્યસ્થા દૃક્શક્તિરિવ યઃ સ્થિતઃ ॥
ચન્દ્રગોલકમધ્યસ્થઃ પુરુષઃ સ પરઃ સ્મૃતઃ

કર્મસાક્ષી સ લોકાનાં સ ચાધારઃ પરઃ સ્મૃતઃ ॥
આદિત્યરશ્મયશ્ચંદ્રે તમઃસંમૂર્ચ્છિતં ક્ષિતૌ

ક્ષપયિષ્યંતિ યન્નૈશં શીતાંશુસ્તસ્ય તેજસી ॥
યસ્ય રૂપમનિર્દેશ્યં યસ્ય તેજઃ સુદુઃસહમ્

તં તુ દેવવરં દૃષ્ટ્વા તુષ્ટાવ ત્રિપુરાન્તકઃ ॥
ઈશ્વર ઉવાચ ॥
અગ્નીષોમમયં ચૈતજ્જગદેતત્પ્રકીર્તિતમ્ ॥
અગ્નીષોમૌ જગન્નાથૌ દેવદેવો જનાર્દનઃ

તસ્યાગ્નેયી તનુર્યા ચ સોઽહં સ ચ દિવાકરઃ ॥
સૌમ્યા તુ યા તનુસ્તસ્ય સ ભવાન્ સ પિતામહઃ

ત્વયેદં ધાર્યતે સર્વં નાન્યત્પશ્યામિ કારણમ્ ॥
ત્વદ્બિમ્બે નિર્મલે પૃથ્વી સશૈલવનકાનના ૧॥।
શશાકૃતિઃ સદા દૃશ્યા શશલક્ષ્માઽસિ ચાનઘ ॥
તેનૈવ કારણેન ત્વમુચ્યસે મૃગલાઞ્છનઃ

શશી શશત્વસંબન્ધાત્સૌમ્યત્વાત્સોમ ઉચ્યતે ॥
શીતાંશુત્વાચ્ચ શીતાંશુઃ નિશેશે ત્વદ્વિરાજનાત્

નક્ષત્રનાથસ્તત્સ્વામ્યાદ્રાજત્વાત્ત્વં દ્વિજેશ્વરઃ ॥
વસન્તિ તે પિતૃગણાઃ પિતૃનાથસ્તતો ભવાન્

બહ્વર્થશ્ચન્દ્ર ઇત્યેષ ધાતુરુક્તો મનીષિભિઃ ॥
શુક્લત્વે હ્યમૃતત્વે ચ શીતત્વે હ્રાદનેઽપિ ચ

તેન તે ચન્દ્રતાખ્યાતા સતતં ધર્મવત્સલ! ॥
સર્વે ચાહ્લાદમાયન્તિ દૃષ્ટે ત્વયિ મહાદ્યુતે

પ્રજાકાર્યં ત્વદાયત્તં તત્કુરુષ્વ જગત્પ્રભો ॥
દત્તાત્રેયત્વમાસાદ્ય ત્વયા દત્તવરો નૃપઃ

કાર્તવીર્યાર્જુનો નામ દાનવાસ્તમુપાશ્રિતાઃ ॥
સર્વે ક્ષત્ત્રિયતાં પ્રાપ્ય તદ્વધે યત્નવાન્ ભવ

ત્વયા દત્તવરં હન્તું નાન્યઃ શક્નોતિ કશ્ચન॥
અવશ્યં ચ ત્વયા કાર્યં દેવકાર્યં સદા વિભો

માર્કણ્ડેય ઉવાચ ॥
શંકરેણૈવમુક્તસ્તુ પ્રતિપૂજ્ય ચ શંકરમ્ ॥
ઉવાચ દેવદેવેશં પ્રણતાર્તિહરં હરમ્

ચન્દ્ર ઉવાચ ॥
ઇયં શઙ્કર સૌમ્યા મે તનુઃ સુવિહિતા તવ ॥
તસ્માદર્કસ્થિતાં ગચ્છ સા તે કામં કરિષ્યતિ

માર્કણ્ડેય ઉવાચ ॥
ઇત્યેવમુક્તસ્ત્રિપુરાન્તકારી સોમેન રાજ્ઞા પરમેશ્વરેણ ॥
સંપૂજ્ય દેવં પ્રયયૌ સ શીઘ્રં તેજોમયં મંડલમાશુ રાજન્

ઇતિ શ્રીવિષ્ણુધર્મોત્તરે પ્રથમખણ્ડે માર્કણ્ડેયવજ્રસંવાદે ચન્દ્રમણ્ડલદર્શનં નામૈકોનત્રિંશત્તમોઽધ્યાયઃ