વિષ્ણુધર્મોત્તરપુરાણમ્ · અધ્યાય 1.171.175

1.171
॥ વજ્ર ઉવાચ ॥ ॥
સ તુ રાજા મયા બ્રહ્મન્માંધાતા ભુવનેશ્વરઃ ॥
માહેશ્વરેણ શૂલેન લવણેન હતઃ શ્રુતઃ

માર્કણ્ડેય ઉવાચ ॥
અજેયં વૈષ્ણવં તેજસ્તત્ર નિત્યં ચ જન્તુષુ ॥
નાશમાયાન્તિ તે સર્વે હીના વૈષ્ણવ તેજસા

અવિનાશિ જગત્યસ્મિન્ન કિઞ્ચિદથ વિદ્યતે ॥
ઋતે તુ મહતસ્તસ્માત્તેજસો નૃપ વૈષ્ણવાત્

તેજસ્તસ્ય સુદુર્વાહ્યં દેહિભિર્નપ સર્વદા ॥
તસ્માત્તેન વિહીનાસ્તે ક્ષયં ગચ્છન્તિ માનદ

મત્સ્યઃ કૂર્મો વરાહશ્ચ નરસિંહોઽથ વામનઃ ॥
બ્રહ્મા શમ્ભુસ્તથૈવાર્કશ્ચન્દ્રમાશ્ચ શતક્રતુઃ

એવમાદ્યાસ્તથૈવાન્યે યુક્તા વૈષ્ણવતેજસા ॥
ગજચ્છાયાનુમાનેન વિયુજ્યન્તે ચ તેજસા

વિતેજસશ્ચ તે સર્વે પઞ્ચત્વમુપયાન્તિ ચ ॥
પઞ્ચભૂતાત્મકં સ્થૂલં યત્કિઞ્ચિજ્જગતીગતમ્

સર્વં વિનાશિ તજ્જ્ઞેયં ત્વયા પાર્થિવસત્તમ ॥
અવિનાશિ તુ તદ્વિદ્ધિ યેન વિશ્વમિદં તતમ્

યત્તુ ગન્ધગુણૈર્હીનં રૂપસ્પર્શવિવર્જિતમ્ ॥
શબ્દહીનં ચ વિરસં સર્વેશં સર્વગં ચ યત્

નિર્ગુણં તદ્ગુણાતીતમન્તિકસ્થં ચ દૂરગમ્ ॥
સર્વેન્દ્રિયગુણાભાસં સર્વેન્દ્રિયવિવર્જિતમ્

સર્વતઃ પાણિપાદાન્તં સર્વતોઽક્ષિશિરોમુખમ્ ॥
સર્વેન્દ્રિયગુણં દેવં સર્વતઃ પરમેશ્વરમ્

અવિનાશિ તદેવૈકં યસ્યોદરગતં જગત્ ॥
સદાશિવેતિ તં કેચિદાહુર્દેવં જગત્પતિમ્

વાસુદેવેતિ ચાપ્યન્યે કાલમિત્યેવ ચાપરે॥
દેવમિત્યપરે તં ચ સ્વભાવમિતિ ચાપરે

કર્મેતિ ચાપરે પ્રાહુઃ પુરુષેતિ તથા પરે ॥
પ્રણવાખ્યં તથા તં ચ વિદુર્વેદવિદો જનાઃ

તદેકમજમવ્યક્તમવિનાશં નરાધિપ ॥
ઋતે તમેકમીશાનમંતવત્સકલં જગત્

એતત્તવોક્તં ભુવનસ્ય પત્યુર્મયા સ્વરૂપં યદુવંશચન્દ્ર ॥
ભક્તિં વિના બુદ્ધિમતાપિ યસ્ય શક્યં ન વક્તું ગ્રહણં નરેણ

ઇતિ શ્રીવિષ્ણુધર્મોત્તરે પ્રથમખણ્ડે માર્કણ્ડેયવજ્રસમ્વાદે પુરુષ સ્વરૂપવર્ણનં નામૈકસપ્તત્યધિકશતતમોઽધ્યાયઃ

1.172
॥ વજ્ર ઉવાચ ॥
પ્રાદુર્ભાવા વરાહાદ્યાઃ સર્વેશસ્યામિતાત્મનઃ ॥
મહાભૂતચયાઃ સર્વે જન્મમૃત્યુયુતાશ્ચ યે

યદ્યેવં પ્રાણિભિસ્તેષાં કો વિશેષો ભૃગૂત્તમ ॥
એતત્ત્વં સંશયં છિન્ધિ પરં કૌતૂહલં હિ મે

માર્કણ્ડેય ઉવાચ ॥
સર્વે જીવા મહીપાલ કર્મબન્ધનિબન્ધનાઃ ॥
જાયન્તે ચ મ્રિયન્તે ચ પરતન્ત્રાઃ સદૈવ ચ

ઈશ્વરપ્રેરિતૈર્નિત્યં કર્મબન્ધૈઃ શુભાશુભૈઃ ॥
જન્માન્તરકૃતૈર્ભૂપ સુખદુઃખસમન્વિતાઃ

વાસુદેવસ્તુ ધર્માત્મા પ્રાદુર્ભાવેષુ યાદવ ॥
આત્મનઃ સ્વેચ્છયા જન્મ વિધત્તે મરણં તથા

કર્માણિ ન ચ લિમ્પન્તિ પ્રાદુર્ભાવેષ્વપિ પ્રભુમ્ ॥
કર્મસ્વપિ સદા સક્તં પદ્મપત્રમિવામ્ભસા

ફલાનાં કર્મજાતાનાં ભોગં તત્રાપિ યાદવ ॥
નૃણાં દર્શયતે મિથ્યા મર્યાદાભેદભીર્નૃપ

યદાયદા હિ ધર્મસ્ય ગ્લાનિર્ભવતિ યાદવ ॥
અભ્યુત્થાનમધર્મસ્ય તદાત્માનં સૃજત્યસૌ

દેવતિર્યઙ્મનુષ્યેષુ ગન્ધર્વોરગપક્ષિષુ ॥
યોનિષ્વન્યેષ્વપિ તથા બુદ્ધ્વા કાર્યબલાબલમ્

યસ્યાં યસ્યાં યદા યોનૌ પ્રાદુર્ભવતિ કારણાત્ ॥
તદ્યોનિસદૃશં તત્સ તદા લોકે વિચેષ્ટતે

સંહર્તું જગદીશાનઃ સમર્થોઽપિ તદા નૃપ ॥
તદ્યોનિસદૃશોપાયૈર્વધ્યાન્હિંસતિ યાદવ

હાર્દં તમસ્તથા નૈશં મૂર્તં ચ પુરુષોત્તમઃ ॥
એક એવ સ લોકાનાં નાશયત્યમલદ્યુતિઃ

હાર્દં ધ્વસ્તં તમસ્તેન જગતો દેવમૂર્તિના ॥
જ્યોતીરૂપેણ ચ ધ્વસ્તં તમો નૈશં સુદારુણમ્

તમો નાશયિતું મૂર્તં પ્રાદુર્ભાવગતઃ સદા ॥
મૂર્તં તમશ્ચ રાજેન્દ્ર દૈત્યદાનવરાક્ષસાઃ

વન્ધ્યાનામપિ દૈત્યાનાં દેહસ્થોઽપિ જનાર્દનઃ ॥
ન વિમુઞ્ચતિ દેહાનિ યુક્ત્યા તાંશ્ચ જિઘાંસતિ

દૈવતાનાં ગુરૂણાં ચ દ્વિજાનાં ચ ગુરુપ્રિયઃ ॥
શાસ્ત્રદૃષ્ટેન વિધિના ભવત્યારાધને રતઃ

ન ચ તસ્યાસ્તિ કર્તવ્યં ત્રિષુ લોકેષુ કિઞ્ચન ॥
નૈવાનાપ્તમવાપ્તવ્યં વર્તતેઽથ ચ કર્મસુ

સર્વજ્ઞઃ સર્વદર્શી ચ સર્વશક્તિરપિ પ્રભુઃ ॥
તથાપ્યધીતે યજતે તપસ્તપ્યતિ પાર્થિવ

મર્યાદાસ્થાપનાર્થાય જગતો હિતકામ્યયા ॥
કરોતિ રાજન્કર્માણિ કીનાશ ઇવ દુર્બલઃ

યદ્યદાચરતિ શ્રેષ્ઠસ્તત્તદેવેતરો જનઃ ॥
સ યત્પ્રમાણં કુરુતે લોકસ્તદનુ વર્તતે

એતત્કારણમાસ્થાય સદા કર્મસુ વર્તતે ॥
પ્રાદુર્ભાવકૃતો વિષ્ણુર્યથાન્યઃ પ્રાકૃતસ્તથા

દેવેભ્યશ્ચ ઋષિભ્યશ્ચ વરાન્પ્રાર્થયતે સદા ॥
વરાંશ્ચ વરદસ્તેષાં માનયત્યપિ પાણ્ડવ

પ્રાદુર્ભાવરતસ્તસ્માત્પરોઽયમિતિ માનવાઃ ॥
પુરુષં નાધિગચ્છન્તિ મોહિતાસ્તસ્ય માયયા

પ્રાદુર્ભાવં ગતોઽપ્યેવં સંહત્ય સ ચરાચરમ્ ॥
નિમેષાન્તરમાત્ત્રેણ શક્તિમાઞ્જગતઃ પ્રભુઃ

પ્રાદુર્ભાવગતસ્યાપિ તસ્ય સર્વગતા સ્મૃતા ॥
સ્વતન્ત્રતા ચ સર્વત્ર નાત્ર કાર્યા વિચારણા

મહદ્વિશેષમેતત્તે પ્રાણિભિઃ પ્રાણિનાં પતેઃ ॥
મયોક્તં તસ્ય દેવસ્ય સર્વગસ્ય સ્વયમ્ભુવઃ

આક્ષિપ્તાઃ કર્મભિઃ પુણ્યૈઃ કૈશ્ચિદ્યદુવરોત્તમ ॥
તેષામાવિશતે દેવસ્તેજસા તેન સર્વશઃ

આવિષ્ટાસ્તેજસા તેન દેવેન પરમેષ્ઠિના ॥
તદ્વત્કર્માણિ કુર્વન્તિ પૂજ્યમાના મહર્ષિભિઃ

તથા તુ કાલે સંન્યસ્તાસ્તેન વૈષ્ણવતેજસા ॥
દિષ્ટાન્તવશમાયાન્તિ તસ્યૈવ રુચિતં યથા

યે ચ કેચન લોકેઽસ્મિન્દૃશ્યન્તે તેજસાન્વિતાઃ ॥
તેષાં તદ્વૈષ્ણવં તેજસ્ત્વયા જ્ઞેયં મહીપતે

યચ્ચન્દ્રમસિ યચ્ચાગ્નૌ યચ્ચ સૂર્યે જગત્પતૌ ॥
તેજઃ પશ્યતિ તત્સર્વં વૈષ્ણવં વિદ્ધિ પાર્થિવ

અગસ્ત્યપ્રમુખાનાં ચ યા ચ શક્તિરતીન્દ્રિયા ॥
તત્સ્થસ્ય રાજન્સા જ્ઞેયા ત્વયા વૈષ્ણવતેજસા

યદ્યદ્વિભૂતિમત્સત્ત્વં શ્રીમદૂર્જિતમેવ વા ॥
તત્તદેવાવગચ્છ ત્વં યુક્તં વૈષ્ણવતેજસા

બ્રાહ્મણાનાં સુરાણાં ચ સાધ્વીનાં ચ તથા ગવામ્ ॥
જગતાં ધારિણીં શક્તિં વિદ્ધિ તાં વૈષ્ણવીં વિભો

રાજાનસ્તેજસા યુક્તા વૈષ્ણવેન વસુન્ધરામ્ ॥
પાલયન્તિ મહીપાલ વીર્યોદગ્રા યશસ્વિનઃ

ઋષયશ્ચ તથા વિપ્રા વેદવેદાઙ્ગપારગાઃ ॥
પાલયન્તિ જગત્કૃત્સ્નં યુક્તા વૈષ્ણવતેજસા

ત્રેતાયુગાદૌ યે કેચિજ્જાયન્તે ચક્રવર્તિનઃ ॥
ગુરુણા વિદ્ધિ તાન્સર્વાન્સંયુક્તાન્વિષ્ણુતેજસા

આજાનુબાહવઃ સર્વે ન્યગ્રોધપરિમણ્ડલાઃ ॥
જિહ્વયા સકલં વક્ત્રં પરિમાર્જન્તિ તે તથા

ષષ્ટ્યા દન્તૈશ્ચ સંયુક્તા દંષ્ટ્રાભિશ્ચ તથાષ્ટભિઃ ॥
ઔર્ણેયં ચ શુભં તેષાં ભવત્યન્તર્ભ્રુવોર્નૃપ

ચક્રાઙ્કિતૈઃ પાદતલૈઃ કરૈશ્ચાપિ શરાઙ્કિતૈઃ ॥
જાલપાદકરાશ્ચૈવ તથા તુરગમેહનાઃ

રૂપવન્તઃ પ્રભાવન્તો વપુષ્મન્તશ્ચ યાદવ ॥
અતીન્દ્રિયજ્ઞાનબલાઃ પૃથિવ્યાં ચક્રવર્તિનઃ

તેષાં તુ સપ્ત રત્નાનિ ભવન્તીહ મહીતલે॥
હસ્ત્યશ્વરથરત્નાનિ ભાર્યારત્નં તથૈવ ચ

તથૈવાયુધરત્નં ચ મણિરત્નનિધિસ્તથા ॥
ચતસ્રશ્ચાપ્રતિહતાસ્તેષાં તુ ગતયસ્તથા

પાતાલે ગગને શૈલે સમુદ્રે ચ મહીપતે॥
સમુદ્રઃ સ્તમ્ભિતજલઃ પ્રયાણે ચક્રવર્તિનામ્

ભૂસમાશ્ચ તથા શૈલા માર્ગે તેષાં ભવન્તિ તુ ॥
ભૂમિર્દદાતિ વિવરં પાતાલમુપયાસ્યતામ્

ન વિષીદન્તિ ગગને તથા તેષાં તુરઙ્ગમાઃ ॥
શ્રુતેન તપસા યજ્ઞૈર્વીર્યેણાસ્ત્રબલેન ચ

સર્વેભ્યસ્તેઽતિરિચ્યન્તે પ્રાણિભ્યો મનુજેશ્વર ॥
આરાધિતજગન્નાથાઃ પ્રાપ્નુવન્તીહ તત્પદમ્

વર્ષાયુતાનિ જીવન્તિ ષડષ્ટૌ સપ્ત વા નૃપ ॥
તેષાં ચ તેજસા વિષ્ણુઃ કરોત્યાપ્યાયનં સદા

યેન તે કથિતં સર્વં પ્રાપ્નુવન્તિ ગુણોદયમ્ ॥
સ્થાનાન્તરગતેનાપિ તેઽપિ વૈષ્ણવતેજસા

સંહારમુપગચ્છન્તિ ક્ષયકાલ ઉપસ્થિતે ॥
ક્ષયકાલે ચ માન્ધાતુસ્તેજસ્તદતિદુઃસહમ્

વૈષ્ણવં શૂલિશૂલાગ્રમાશ્રયામાસ યાદવ ॥
અર્જુનસ્ય નરેન્દ્રસ્ય યુક્તસ્ય હરિતેજસા

હરિરેવાન્તકૃચ્ચાસીદ્રામો ભૃગુકુલોદ્વહ ॥
ભાર્ગવસ્ય ચ રામસ્ય તેજસ્તદતિદુઃસહમ્

આદત્તે વૈષ્ણવં ઘોરં રામો દશરથાત્મજઃ ॥
કાઞ્ચિત્તનુમધિષ્ઠાય તેન ઘોરેણ તેજસા

કરોતિ દેવકાર્યાણિ કૃતકર્મા તતઃ પ્રભુઃ ॥
આદાનં તેજસસ્તસ્ય વિધત્તે સ સ્વતેજસા

નાન્યઃ શમયિતા લોકે નૃપ વૈષ્ણવતેજસઃ

તસ્યાવતારેષુ મયા સ્વરૂપમેતત્તવોક્તં ભુવનસ્ય પત્યુઃ ॥
રહસ્યમેતત્પરમં મુનીનાં જ્ઞાનામૃતં કલ્મષનાશકારિ

ઇતિ શ્રીવિષ્ણુધર્મોત્તરે પ્રથમખણ્ડે માર્કણ્ડેયવજ્રસમ્વાદે પ્રાદુભાવસ્વરૂપવર્ણનં નામ દ્વિસપ્તત્યધિકશતતમોઽધ્યાયઃ

1.173
વજ્ર ઉવાચ ॥
યુવનાશ્વેન યદ્રાજ્ઞા પુત્રીયં તુ કૃતં વ્રતમ્ ॥
તમહં શ્રોતુમિચ્છામિ જનાનાં હિતકામ્યયા

માર્કણ્ડેય ઉવાચ ॥
પુત્રીયં તે પ્રવક્ષ્યામિ વ્રતં ભૂપાલ સત્તમ ॥
અનન્તવ્રતમિત્યુક્તં સેવતાં પુત્રજન્મદમ્

માસિમાસિ તુ નક્ષત્રં માસનામ્ના તુ ચિહ્નિતમ્ ॥
સમ્પ્રાપ્ય પૂજયેદ્દેવં સોપવાસો નરોત્તમ

એકૈકમઙ્ગં દેવસ્ય પ્રતિમાસં વિશેષતઃ ॥
પૂજયેત્પ્રયતઃ શુદ્ધઃ શૃણુ ચાઙ્ગક્રમં મમ

માર્ગશીર્ષાદથારભ્ય વ્રતમેતત્સમારભેત્ ॥
દેવસ્ય માર્ગશીર્ષે તુ વામં જાનું સમર્ચયેત્

કટિભાગં તથા વામં પૌષે માસિ સમર્ચયેત્ ॥
માઘે મઘાસુ વામં ચ ભુજં દેવસ્ય પૂજયેત્

ઉત્તરાફલ્ગુનીઋક્ષે સ્કન્ધં વામં પ્રપૂજયેત્ ॥
ચતુર્ષ્વેતેષુ વામેષુ ગોમૂત્રસ્નાનમાચરેત્

પૂજનં દેવદેવસ્ય રક્તૈઃ પુષ્પાદિભિસ્તથા ॥
હોમો ઘૃતેન કર્તવ્યસ્તિલદાનં દ્વિજાતિષુ

તામ્રસ્ય ચ તથા દાનં ગોમૂત્રપ્રાશનં તતઃ ॥
હવિષ્યાન્નેન ચાહારં તતઃ કાર્યં વિજાનતા

દેવસ્ય દક્ષિણં સ્કન્ધં ચૈત્રે ચિત્રાસુ પૂજયેત્ ॥
વૈશાખે ચ વિશાખાસુ બાહું દેવસ્ય દક્ષિણમ્

દક્ષિણં કટિભાગં ચ જ્યેષ્ઠે જ્યેષ્ઠાસુ પૂજયેત્ ॥
દક્ષિણં ચ તથા જાનુમાષાઢે વૈશ્વદેવકે ૫૧ ૧॥
ચતુર્ષ્વેતેષુ માસેષુ ક્ષીરસ્નાનં વિધીયતે ॥
પીતપુષ્પાદિપૂજા ચ દેવદેવસ્ય ચક્રિણઃ

હોમં ચ શાલિભિઃ કુર્યાદ્યવા દેયા દ્વિજાતિષુ ॥
રજતં ચ તથા દેયં યથાન્નેન ભુજિક્રિયા

તથા કાર્યા મનુષ્યેન્દ્ર શ્રાવણેશ્રાવણે તતઃ ॥
પાદાદૌ પૂજયેત્તસ્ય યસ્યેદં સકલં જગત્

ગુપ્તં ભાદ્રપદે માસિ આશ્વિને હૃદયં તતઃ ॥
શિરસઃ પૂજનં કાર્યં કાર્તિકે કૃત્તિકાસુ ચ

ચતુર્ષ્વેતેષુ એતેષુ માસેષુ દધ્ના સ્નાનં વિધીયતે ॥
પૂજનં દેવદેવસ્ય શુક્લૈઃ પુષ્પાદિભિસ્તથા

ક્ષીરેણ હોમઃ કર્તવ્યો ઘૃતં દેયં દ્વિજાતિષુ ॥
સુવર્ણં તુ તથા રાજન્દધ્ના કાર્યાં ભુજિક્રિયા

અનન્તનામ જપ્તવ્યં સર્વમાસેષુ પાર્થિવ॥
તેનૈવ નામ્ના દેવસ્ય હોમકર્માણિ નિર્દિશેત્

વ્રતાવસાને દાતવ્યં બ્રાહ્મણેભ્યસ્તુ ભોજનમ્ ॥
દાનં શક્ત્યા ચ દાતવ્યં બ્રાહ્મણેભ્યો નરાધિપ

સંવત્સરાદવાપ્નોતિ સર્વાનેવ મનોરથાન્ ॥
પુત્રાર્થિભિર્વૃત્તિકામૈર્ભૃત્યદારધનેપ્સુભિઃ

પ્રાર્થયદ્ભિશ્ચ કર્તવ્યં બલમારોગ્યસમ્પદમ્ ॥
એતદ્વ્રતં મહારાજ પુણ્યં સ્વસ્ત્યયનં પરમ્

અનન્તવ્રતમિત્યુક્તં સર્વકલ્મષનાશનમ્ ॥
વ્રતમેતત્પુરા કૃત્વા યુવનાશ્વો મહીપતિઃ

માન્ધાતારં સુતં લેભે રાજાનં ચક્રવર્તિનમ્ ॥
કૃતવીર્યસ્ય રાજેન્દ્ર ભાર્યા શીલધરા તથા

વ્રતેનાનેન સા લેભે પુત્રં બાહુસહસ્રિણમ્ ॥
કાર્તવીર્યાર્જુનં નામ રાજાનં ચક્રવર્તિનમ્

યમાવિવેશ ભગવાંસ્તેજસા સ્વેન માધવઃ ॥
નમસ્તે કાર્તવીર્યાય અર્જુનાય મહાત્મને

સપ્તદ્વીપસમુદ્રાયાં મેદિન્યામીશ્વરાય ચ ॥
એતાવદુક્તા પુણ્યેન તિલપ્રસ્થસ્ય યુજ્યતે

રાજન્દત્તસ્ય વિધિવદ્બ્રાહ્મણાય યતાત્મને ॥
યસ્ય વૈ જાતમાત્રસ્ય પ્રવવાવનિલઃ શુભઃ

નીરજસ્કમભૂદ્વ્યોમ મુદં પ્રાપાખિલં જગત્॥
સમાશ્રયાર્થં નૃપતિં દૈત્યા માનુષ્યતાં ગતાઃ

આશ્રયામાસુરવ્યગ્રાશ્શતશોઽથ સહસ્રશઃ ॥
યસ્મિન્રાજન્વતીવાર્તા ભૂમિર્ભારાવપીડિતા ॥
દધાર કૃચ્છ્રેણાત્માનં જલાવિલવપુર્નૃપ

પુત્રીયમેતત્તવ રાજસિંહ મયા વ્રતં તે કથિતં પુરાણમ્ ॥
કર્તવ્યમેતદ્ભુવિ પુત્રકામૈઃ પાપાપહં ધર્મવિવર્ધનં ચ

ઇતિ શ્રીવિષ્ણુધર્મોત્તરે પ્રથમખણ્ડે માર્કણ્ડેયવજ્રસંવાદેઽનન્તવ્રતમાહાત્મ્યવર્ણનો નામ ત્રિસપ્તત્યુત્તરશતતમોઽધ્યાયઃ

1.174
॥ માર્કણ્ડેય ઉવાચ ॥
ઇદમન્યત્પ્રવક્ષ્યામિ માસનક્ષત્રપૂજનમ્ ॥
યત્ફલં દેવદેવસ્ય પુરુષઃ સમુપાશ્નુતે

આરભ્ય કાર્તિકાદેતદ્વ્રતં કાર્યં વિજાનતા ॥
પારણત્રિતયેનૈતદ્વ્રતં પરિસમાપ્યતે

ચાતુર્માસ્યં તથૈવાત્ર પારણં નૃપ કીર્તિતમ્ ॥
પારણેપારણે રાજન્પ્રતિમાસવિધિં શૃણુ

પઞ્ચગવ્યજલસ્નાનં સદૈવ ચ સમાચરેત્ ॥
પુષ્પાદિપૂજા કર્તવ્યા યથાલાભમુપાહૃતૈઃ

નૈવેદ્યં કૃસરં પૂર્વમત્ર માસચતુષ્ટયમ્ ॥
યાવકેન તથા કાર્યં મધ્યમં ચ ચતુષ્ટયમ્

ચતુષ્ટયે તૃતીયે ચ નૈવેદ્યં પાયસં ભવેત્ ॥
તેનૈવાન્નેન રાજેન્દ્ર બ્રાહ્મણાન્ભોજયેદ્બુધઃ

નક્તં નૈવેદ્યમશ્નીયાદ્વાગ્યતઃ સુસમાહિતઃ ॥
સંયતસ્તાં ભવેદ્રાત્રિં તથા સ્થણ્ડિલશાયકઃ

એવં કુર્યાત્પુનસ્તાવદ્યાવત્કાર્તિકકૃત્તિકા ॥
તત્ર સમ્પૂજ્ય દેવેશમારમ્ભ વિધિના નૃપ

ભાજનં ઘૃતસંપૂર્ણં સહિરણ્યં દ્વિજાતયે ॥
દાતવ્યં ભોજનં કાર્યં બ્રાહ્મણાનાં વિશેષતઃ

સંવત્સરમિદં કૃત્વા વ્રતં પુરુષ સત્તમઃ ॥
લબ્ધ્વા સ્થાનં ચ મોદેત તથા નારી ચ યાદવ

સ્થિરાં શ્રિયં ધર્મમતિં બલં ચ સૌભાગ્યમોજઃ સ્થિરસત્ત્વતાં ચ ॥
આસ્થાં સુદીર્ઘાં ત્રિદિવે ચ કુર્યાદ્વ્રતં નૃણામેતદતીવ પુણ્યમ્

ઇતિ શ્રીવિષ્ણુધર્મોત્તરે પ્રથમખણ્ડે માર્કણ્ડેયવજ્રસંવાદે માસનક્ષત્રપૂજનં નામ ચતુસ્સપ્ત ત્યધિકશતતમોઽધ્યાયઃ

1.175
॥ માર્કણ્ડેય ઉવાચ ॥
અત્ર તે વર્ણયિષ્યામિ કથાં પાપપ્રણાશિનીમ્ ॥
સ્વર્ગે વૃત્તાં સમાશ્રિત્ય માસનક્ષત્ર પૂજનમ્

પૂર્વૈસ્તુ ચરિતં શક્ર નાહં જાનામિ કિઞ્ચન ॥
ભવતઃ સમકાલીનં વિદ્ધિ માં સુરસત્તમ

ઇયં સિદ્ધા વિજાનાતિ પ્રખ્યાતા શામ્બરાયણી ॥
એવમુક્તસ્તતઃ શક્રઃ પપ્રચ્છ બલસૂદનઃ

જગાદ સા ચ શક્રસ્ય પૂર્વેન્દ્રચરિતં મહત્ ॥
શક્રાણાં સા વ્યતીતાનાં શતશોઽથ સહસ્રશઃ

જગાદ તત્ર ચરિતં કલ્પેષ્વન્યેષ્વપિ પ્રભો ॥
શામ્બરાયણ્યુવાચ ॥
સર્વેષામપિ શક્રાણાં યે તુ દાયાદબાન્ધવાઃ

સર્વે વિનાશિતાસ્તેન વિષ્ણુના પ્રભવિષ્ણુના ॥
સર્વે શક્રાસ્તથા યુક્તાસ્તેન વૈષ્ણવતેજસા

ભૂતેભ્યસ્ત્વતિરિચ્યન્તે તેન તે ગુણસમ્પદઃ ॥
દાનેન યજ્ઞૈઃ શૌર્યેણ તપસા ચ બલેન ચ

શ્રુતેન ધર્મિષ્ઠતયા દેવદૈત્યમહોરગાન્ ॥
ઋષયશ્ચ મહાભાગાસ્તેપિ પાર્થિવસત્તમ

વરં સમ્પાવનં તૈશ્ચ કૃતં સર્વં સ્વયંભુવા ॥
પરાજયં યતઃ પ્રાપ્તા દાયાદેભ્યઃ પુનઃપુનઃ

સર્વેશ્વરા વીર્યબલોપપન્ના ધર્મે નિવિષ્ટા જગતઃ પ્રધાનાઃ ॥
ત્યક્તાધિકારાશ્ચ તતઃ ક્રમેણ સર્વે ગતા વિષ્ણુસહાયતાં ચ

ઇતિ વિષ્ણુધર્મોત્તરે પ્રથમખણ્ડે માર્કણ્ડેયવજ્રસંવાદે શક્રચરિતાખ્યાનં નામ પઞ્ચસપ્તત્યધિકશતતમોધ્યાયઃ