વિષ્ણુધર્મોત્તરપુરાણમ્ · અધ્યાય 1.167

માર્કણ્ડેય ઉવાચ ॥
અત્રાપ્યુદાહરન્તીમમિતિહાસં પુરાતનમ્ ॥
દીપદાનાલ્લલિતિકા યદવાપ પુરા નૃપ

આસીચ્ચિત્રરથો નામ વિદર્ભેષુ મહીપતિઃ ॥
તસ્ય પુત્રશતં રાજ્ઞો જજ્ઞે પઞ્ચદશોત્તરમ્

એકૈવ કન્યા તસ્યાસીલ્લલિતા નામ નામતઃ ॥
સર્વલક્ષણસમ્પૂર્ણા રૂપેણાપ્રતિમા ભુવિ

તાં દદૌ કાશિરાજાય સ પિતા ચારુધર્મિણે ॥
શતાનિ તસ્ય ભાર્યાણાં ત્રીણ્યાસંશ્ચાત્ર ધર્મિણઃ

તાસાં મધ્યેઽગ્રમહિષી લલિતાસ્ય તદાઽભવત્ ॥
વિષ્ણોરાયતને તસ્યાઃ સહસં રાજસત્તમ

પ્રદીપાનાં પ્રજ્વલતિ દિવારાત્રમરિન્દમ ॥
તામિસ્રમાશ્વયુક્પક્ષં શુક્લપક્ષં ચ કાર્તિકાત્

તસ્યાઃ પ્રજ્વલિતં દીપમુચ્ચસ્થાનકૃતં તથા ॥
તસ્મિન્કાલે તથા નિત્યં બ્રાહ્મણાવસથેષુ સા

નિત્યં ભવતિ સાયાહ્ને દીપપ્રેષણતત્પરા ॥
ચતુષ્પથેષુ રથ્યાસુ દેવતાયતનેષુ ચ

ચૈત્યવૃક્ષેષુ ગોષ્ઠેષુ પર્વતાનાં ચ મૂર્ધસુ ॥
પુલિનેષુ નદીનાં ચ કૂપમૂલેષુ યાદવ

તસ્મિન્ભવતિ સાકાલે દીપદાનપરાયણા ॥
તાં સપત્ન્યોઽથ સઙ્ગમ્ય પપ્રચ્છુરિદમાદૃતાઃ

સપત્ન્ય ઊચુઃ ॥
સર્વાન્ધર્માન્પરિત્યજ્ય લલિતે ત્વં સદૈવ તુ ॥
વિષ્ણોરાયતને સુભ્રૂર્દીપદાનપરાયણા

તદેતત્કથયાસ્માકં લલિતે કૌતુકં પરમ્ ॥
મન્યામહે ત્વયાવશ્યં દીપદાનફલં શ્રુતમ્

લલિતિકોવાચ ॥
નાહં મત્સરિણી ભદ્રા ન ચ રાગાદિદૂષિતા ॥
એકપત્યાશ્રયા યાતા ભવત્યો મમ માનદાઃ

અપૃથગ્ધર્મચરણાઃ શૃણ્વન્તુ ગદિતં મમ ॥
મયૈતદ્દીપદાનસ્ય યથા વૈ ભુજ્યતે ફલમ્

હરસ્ય દયિતા ભાર્યા શૈલરાજસુતા વરા ॥
ઉમાદેવીતિ મદ્રેષુ દેવિકા યા સરિદ્વરા ॥

નરાણામનુકમ્પાર્થં બ્રાહ્મણૈરવતારિતા ॥
તીરયોરુભયોસ્તસ્યાઃ ક્ષેત્રં ક્રોશચતુષ્ટયમ્

તસ્મિઁસ્તીર્થે તુ પાનીયં સર્વતીર્થપ્રકલ્પિતમ્ ॥
તસ્મિંસ્તીર્થે મૃતા મર્ત્યાઃ પ્રાપ્નુવન્તિ શુભાં ગતિમ્

શ્રુતાભિલાષિતા દૃષ્ટા દેવિકા પાપનાશિની ॥
તસ્યાં સ્નાત્વા સકૃન્મર્ત્યો ગાણપત્યમવાપ્નુયાત્

તસ્યાસ્તીર્થં નૃસિંહાખ્યં સર્વકલ્મષનાશનમ્॥
નૃસિંહવપુષા સ્નાનં કૃતં યત્ર પુરા શુભા

સૌવીરરાજસ્ય પુરા મૈત્રેયોઽભૂત્પુરોહિતઃ॥
તસ્મિઁસ્તીર્થે તદા તેન વિષ્ણોરાયતનં કૃતમ્

અહન્યહનિ શુશ્રૂષાં પુષ્પધૂપાદિલેપનૈઃ ॥
દીપદાનાદિભિશ્ચૈવ ચક્રે તત્ર સ વૈ દ્વિજઃ

કાર્તિકે દીપકાસ્તત્ર પ્રદત્તાસ્તેન ચૈકદા ॥
આસીન્નિર્વાણભૂયિષ્ઠો દેવાર્ચાપુરતો નિશિ

દેવતાયતને ચાસં તથાહમપિ મૂષિકા॥
પ્રદીપ વર્તિહરણે કૃતબુદ્ધિર્વરાનના

ગૃહીતા ચ મયા વર્તિર્વૃષદંશો રુરાવ ચ ॥
નષ્ટા ચાહં તદા તસ્ય માર્જારસ્ય ભયાત્તદા

વર્તિપ્રાન્તેન નશ્યન્ત્યા દીપકઃ પ્રેરિતો મયા ॥
જજ્વાલ પૂર્વવદ્દીપ્ત્યા તસ્મિન્નાયતને પુનઃ

મૃતા ચાહં તદા જાતા વિદર્ભરાજકન્યકા ॥
જાતિસ્મરા મહીપસ્ય મહિષી ચારુધર્મિણઃ

એષ પ્રભાવો દીપસ્ય કાર્તિકે માસિ શોભનાઃ ॥
દત્તસ્યાયતને વિષ્ણોર્યસ્યેયં વ્યુષ્ટિરુત્તમા

યદિ વો નાસ્તિ માત્સર્યં દીપો દેયઃ સદા શુભાઃ ॥
અસઙ્કલ્પિતમપ્યેતત્પ્રેરણં યત્કૃતં મયા

કેશવાલયદીપસ્ય તસ્યેદં ભુજ્યતે ફલમ્ ॥
એતસ્માત્કારણાદ્દીપાનહમેતાનહર્નિશમ્

પ્રયચ્છામિ હરેર્ધામ્નિ જ્ઞાતસ્ય ચ હિ યત્ફલમ્ ॥
માર્કણ્ડેય ઉવાચ ॥
એવમુક્તાઃ સપત્ન્યસ્તા દીપદાનપરાયણાઃ

બભૂવુર્દેવદેવસ્ય કેશવસ્ય સદા ગૃહે ॥
તતઃ કાલેન મહતા તેન રાજ્ઞા મહાત્મના ॥
વિષ્ણુલોકમનુપ્રાપ્તાઃ પઞ્ચત્વં પ્રાપ્ય માનદ

તં લોકમાસાદ્ય નૃપેણ સાર્ધં સા રાજપુત્રી કમલાભરૂપા ॥
રેમે મહીપાલ મુદા સમેતા દીપપ્રદાનાચ્ચ્યવનાદ્વિમુક્તા

ઇતિ શ્રીવિષ્ણુધર્મોત્તરે પ્રથમખણ્ડે માર્કણ્ડેયવજ્રસમ્વાદે દીપમાહાત્મ્યે લલિતિકોપાખ્યાનં નામ સપ્તષષ્ટ્યધિકશતતમોઽધ્યાયઃ