વિષ્ણુધર્મોત્તરપુરાણમ્ · અધ્યાય 1.16

॥ માર્કણ્ડેય ઉવાચ ॥
ભારતસ્યાસ્ય વર્ષસ્ય ભાગેઽસ્મિન્નવમે નૃપ! ॥
સમુદ્રો વાલુકાપૂર્ણ ઉજ્જાનક ઇતિ શ્રુતિઃ

તસ્ય મધ્યે સમુદ્રસ્ય ધુન્ધુપ્રસ્થપતેઃ સદા ॥
સંવત્સરસ્ય સોન્તે તુ મહોચ્છ્વાસં પ્રમુઞ્ચતિ

યદા તદા ભૂઃ સ્ખલતિ સશૈલવનકાનના।
પ્રાણિનો યેઽલ્પસત્ત્વાશ્ચ તે યાન્તિ યમસાદનમ્

યદા વિબુદ્ધો ભવતિ કિઞ્ચિચ્છેષા મહી તદા ॥
આહારાર્થં કરોત્યુગ્રઃ પાપાત્મા જલરાક્ષસઃ

એતસ્મિન્નેવ કાલે તુ ચોત્તઙ્કસ્તપ્યતે તપઃ ॥
તપસોન્તે મહાત્માનં દદર્શ મધુસૂદનમ્

તમુવાચ હરિર્દેવો વરં વરય ભાર્ગવ । ॥
ઉત્તંકઃ પ્રાઞ્જલિર્ભૂત્વા તુષ્ટાવ મધુસૂદનમ્

ઉવાચ વરદં દેવમેષ એવ વરો મમ ॥
યદહં દેવદેવસ્ય દૃષ્ટવાંશ્ચરણામ્બુજૌ

શ્રીભગવાનુવાચ ॥
અવશ્યં તે વરો દેયો મયા ભૃગુકુલોદ્વહ ॥
અજરશ્ચામરશ્ચૈવ મત્પ્રસાદાદ્ભવિષ્યસિ

યત્રેચ્છસિ જલં તત્ર ભવિષ્યતિ તથા તવ ॥
દેવતાનાં મહત્કાર્યં તથૈવ ચ કરિષ્યસિ

આશ્રમસ્યાસ્ય તે બાધાં યઃ કરોતિ સદાનઘ ॥
કુવલાશ્વેન તં ગત્વા ધુંધુ ઘાતય મા ચિરમ્

અહં ચાસ્ય પ્રવેક્ષ્યામિ કુવલાશ્વસ્ય વિગ્રહમ્ ॥
તેજસા સ મદીયેન ધુંધુમાજૌ હનિષ્યતિ

ન હ્યલ્પતેજસા હન્તું ધુંધુઃ શક્યો ભૃગૂત્તમ ॥
માર્કણ્ડેય ઉવાચ ॥
એતાવદુક્ત્વા ભગવાન્ ગતોઽન્તર્ધાનમીશ્વરઃ

જગામ ચ તથાયોધ્યામુત્તંકોઽપિ મહાતપાઃ ॥
પૂજિતો બૃહદશ્વેન બૃહદશ્વમભાષત

ઉતઙ્ક ઉવાચ ॥
કથં નિદ્રાસિ રાજેન્દ્ર સુખં પર્યઙ્કમાસ્થિતઃ ॥
ધુન્ધોશ્ચરિતમાલોક્ય બદ્ધકક્ષો ભવાધુના

વચનાન્મમ રાજેન્દ્ર ધુંધું હન્તું તવાસ્તિ ભોઃ ॥
શક્તિઃ કિમુદ્યમાદ્રાજ્ઞાં દુષ્કરં તે પુનઃ કથમ્

જહિ ધુંધું મહાકાયં નૃપતે દ્વિજબાધકમ્ ॥
શ્રુત્વા મુનિવચો રાજા કુવલાશ્વમભાષત

અહં વનપ્રવૃત્તસ્તુ ત્યક્તદણ્ડસ્તથૈવ ચ ॥
જહિ તં દાનવશ્રેષ્ઠં ત્વમુત્તઙ્કેન પાલિતઃ

એવમુક્તઃ પરિષ્વક્તઃ પિત્રા પ્રકૃતિવત્સલઃ ॥
ઉત્તઙ્કસહિતો ગત્વા યુદ્ધાયોદકરાક્ષસમ્

યુયુધે તં ચ ધર્માત્મા ધુંધું તેનૈવ કેશવઃ ॥
ઉતઙ્કાનુમતે પશ્ચાદ્બ્રહ્માસ્ત્રેણ જઘાન તમ્

હત્વા તં રાક્ષસં લેભે ત્રિદશેભ્યસ્તદા વરાન્ ॥
કૃષ્ણે ભક્તિં સ્થિતિં ધર્મે વાસં સ્વર્ગે તથાક્ષયમ્

મધુકૈટભયોઃ પુત્રં ઘાતયિત્વા નરાધિપ ॥
ધુન્ધુમારત્વમગમદશોભત તથા પુરીમ્

તસ્મિન્હતે દૈત્યવરે પ્રસન્ના દિશો બભૂવુર્મુદિતાશ્ચ દેવાઃ ॥
વિનષ્ટવિઘ્નં ચ જગત્તદાસ રાજા ચ કીર્તિં પરમામવાપ

ઇતિ શ્રીવિષ્ણુધર્મોત્તરે પ્રથમખણ્ડે માર્કણ્ડેયવજ્રસંવાદે ધુંધુમારોપાખ્યાનં નામ ષોડશોઽધ્યાયઃ