વિષ્ણુધર્મોત્તરપુરાણમ્ · અધ્યાય 1.156

॥ પુરૂરવા ઉવાચ ॥
ભગવન્સર્વધર્મજ્ઞ પિતામહ મહાદ્યુતે ॥
ગુરુત્વં મે વ્રતે તસ્મિન્કર્તુમર્હસિ માનદ

વ્રતાવસાને ચ તથા સામગ્ર્યં દ્વિજપુઙ્ગવ ॥
એવં શક્યોસ્મ્યરણ્યેસ્મિન્કર્તું બ્રહ્મન્મહદ્વ્રતમ્

અત્રિરુવાચ ॥ તવ પ્રસાદં ભગવાન્સર્વાત્મા મધુસૂદનઃ ॥
કુરુતેઽહં કરિષ્યામિ ગુરુત્વમપરાજિતઃ

વ્રતાવસાને ચ તથા સામગ્ર્યં દ્વિજપુઙ્ગવૈઃ ॥
કામાસ્સન્નિહિતાશ્ચાન્યૈર્દેશેઽસ્મિન્નૃપ સર્વદા

માર્કણ્ડેય ઉવાચ ॥
એવમુક્ત્વા સ ધર્માત્મા સપ્તમે ચ દિને તદા ॥
જ્યેષ્ઠાયાં સપ્તમીયોગે ગ્રાહયામાસ તં વ્રતમ્

પાદર્ક્ષાત્તુ પ્રભૃત્યેવમૃક્ષેઋક્ષે નરાધિપઃ ॥
કારયામાસ દેવસ્ય કથિતાઙ્ગાદિપૂજનમ્

સ્નાનં નક્ષત્રનિર્દિષ્ટં નક્ષત્રસ્ય ચ પૂજનમ્ ॥
નક્ષત્રદૈવતસ્યાપિ સોમસ્ય વરુણસ્ય ચ

પૂજનં ચ તથા વિષ્ણોર્દેવદેવસ્ય ચક્રિણઃ ॥
હોમં તથૈવ સર્વેષાં યથાવન્મનુજેશ્વર

માઘશુક્લમઘાં પ્રાપ્ય દ્વાદશીં ચ તથા તિથિમ્ ॥
અત્રિર્વ્રતાવસાને તમાગતો બ્રાહ્મણૈઃ સહ

વ્રતાવસાને સંપૂજ્ય કેથવાઙ્ગાર્ચિસોમજાન ॥
રાજ્યં નિવેદયામાસ સોઽત્રેઃ સકલમેવ હિ

પ્રતિગૃહ્ય ચ તદ્રાજ્યં તસ્માદ્વૈ મન્ત્રવિન્નૃપ ॥
ભૂયઃ પ્રાદાત્સ તસ્યૈવ વચનઞ્ચેદમબ્રવીત્

ન મે રાજ્યેન કર્તવ્યં કિઞ્ચિદેવાસ્તિ પાર્થિવ ॥
ન ધનેન ન કામેન યાજિતા ધ્રુવયાજ્ઞિયાઃ

સમત્વં રાજશાર્દૂલ સ્વસ્તિ ગચ્છ ગૃહાન્પ્રતિ ॥
એવમુક્ત્વા યયાવત્રિરન્તર્ધાનમથેશ્વરઃ

સર્વૈર્દ્વિજગણૈઃ સાર્ધં તદા ગત્વા સ પાર્થિવઃ ॥
દેવપુષ્કારણીતોયે સ્નાતમાત્રો બભૂવ હ

તપ્તજામ્બૂનદાકારો નીલકુઞ્ચિતમૂર્ધજઃ ॥
પૃથુવક્ષા મહાબાહુસ્તનુકુક્ષિર્મહાકટિઃ

ગન્ધર્વરાજપ્રતિમઃ સર્વસત્ત્વવશઙ્કરઃ ॥
રૂપં તુ તાદૃશં તસ્ય દૃષ્ટ્વા ગન્ધર્વસત્તમાઃ

તથૈવાપ્સરસો મુખ્યા દિષ્ટ્યા દિષ્ટ્યેતિ તેઽબુવન્ ॥
સભાજ્ય પાર્થિવં તેન પૂજિતાઃ પ્રયયુઃ સુખમ્

નીત્વા સંવત્સરં તત્ર પૂર્ણે સંવત્સરં નૃપઃ ॥
દેવતાંશ્ચાપ્યથામન્ત્ર્ય પૂજયિત્વા યથાવિધિ

તથા પુષ્કરિણીં પુણ્યાં ગુહાં પદ્મસરસ્તથા ॥
આશ્રમં શૈલમુખ્યં ચ તથૈવ ચ વનસ્પતિમ્

ગન્ધર્વાપ્સરસશ્ચૈવ પ્રયયૌ સ્વપુરં તતઃ ॥
ઉચ્ચસઙ્ગમસમ્પ્રાપ્તા દૃષ્ટો વૈષયિકૈસ્તતઃ

સ્તુતો દેવપ્રસાદાચ્ચ ભક્ત્યા તૈશ્ચાભિનન્દિતઃ ॥
સત્ત્વરૈશ્ચ તથા કૈશ્ચિદમાત્યાનાં નિવેદિતઃ

અમાત્યાશ્ચાગતં શ્રુત્વા લબ્ધકામં નરાધિપમ્ ॥
નિર્યયુર્નગરાત્તસ્માચ્ચતુરઙ્ગબલાન્વિતાઃ

રાજ્ઞઃ પ્રતિગ્રહાર્થં તે ગણમુખ્યપુરઃસરાઃ ॥
તૈઃ સમેત્ય સ રાજર્ષિર્યથાવન્મનુજેશ્વર

કલ્પિતેન ગજેન્દ્રેણ પતાકાધ્વજશોભિના ॥
પ્રવિવેશ પુરં હૃષ્ટઃ શાકલં નામ નામતઃ

રાજ્ઞઃ પ્રવેશે તત્પૌરૈઃ સિતચન્દનવારિણા ॥
બહુવર્ણૈસ્તથા પુષ્પૈયથાસ્થાને વિભૂષિતમ્

ચન્દનાગુરુસારાણાં ધૂપનૈઃ સુરભીકૃતમ્ ॥
મહોચ્છ્રિતપતાકાઢ્યં માલ્યદામપરિષ્કૃતમ્

માલ્યમોદકહસ્તૈશ્ચ પૌરજાનપદૈર્યુતમ્ ॥
અતીવ જનસંબાધમતીવ સુમનોહરમ્

પ્રાસાદવરસંસ્થાશ્ચ ગવાક્ષકગતાસ્તથા ॥
વેદિકાસ્થાશ્ચ પશ્યન્તિ સ્ત્રિયસ્તં મન્મથાર્દિતાઃ

સ મુષ્ણન્યોષિતાં ચિત્તં દૃશશ્ચ મનુજાધિપઃ ॥
લાજાચન્દનચૂર્ણૈશ્ચ કીર્યમાણઃ સમન્તતઃ

પુષ્પૈશ્ચ સ્ત્રીકરોન્મુક્તૈઃ પૂર્યમાણો નરાધિપઃ ॥
અભિગમ્ય ચ તત્રાસૌ દેવતાયતનાંસ્તતઃ

પ્રવિવેશ ગૃહં શ્રીમચ્છારદાભ્રચયોપમમ્ ॥
તત્રાભિગમનં કૃત્વા દેવતાનાં યથાવિધિ

સંપૂજ્ય બ્રાહ્મણાન્ભક્ત્યા વિવિધૈર્ધનસઞ્ચયૈઃ ॥
સભાસ્થં સાન્ત્વયામાસ પૌરજાનપદં જનમ્

આશ્વાસ્ય પ્રેષયામાસ ગૃહાન્યોધજનં તથા ॥
જનાનુરાગસંયુક્તસ્તતઃ પ્રભૃતિ પાર્થિવઃ

રાજશાસ્ત્રોપદેશેન પાલયામાસ મેદિનીમ્ ॥
રેમે ચ સહ રામાભિર્ગન્ધર્વપ્રતિમો યુવા

સ તુ કાલેન મહતા રાજા પઞ્ચત્વમાગતઃ ॥
ઉવાસ સુચિરં કાલં પૂજ્યમાનઃ સુરોત્તમૈઃ

મન્વન્તરે હ્યતીતે તુ ચાક્ષુષસ્ય મહાત્મનઃ ॥
વૈવસ્વતેઽથ સમ્પ્રાપ્તે બુધપુત્રત્વમાગતઃ

તત્ર તસ્ય તુ યદ્રૂપં સૌભાગ્યાદેવ વિશ્રુતમ્ ॥
સશરીરસ્ય ચ તથા સ્વર્લોકે ગમનં નૃપ

સ્વર્ગતોઽપિ સ રાજર્ષિઃ ક્ષીણે વૈવસ્વતેઽન્તરે ॥
પ્રવિશ્યાતિપુરં વિષ્ણોશ્ચન્દ્રમણ્ડલમધ્યગમ્

એતત્તે સર્વમાખ્યાતં કર્મણા યેન પાર્થિવઃ ॥
અવાપ તાદૃશં રૂપં સૌભાગ્યમપિ ચોત્તમમ્

પૂજયન્તિ હરિં દેવં સાત્ત્વિકાસ્તુ નિરાશિષઃ ॥
રાજસાઃ કામકામાશ્ચ ક્રૂરકામાશ્ચ તામસાઃ

હરિં સમ્પૂજ્ય મનસા રાજસેન પુરૂરવાઃ ॥
સપ્તદ્વીપસમુદ્રાયાં પૃથિવ્યામેકરાડ્ બભૌ

સ્વર્ગં સુદુર્લભં પ્રાપ્ય સ્થાનં પ્રાપ્સ્યતિ શાશ્વતમ્ ॥
નાસ્તિ વિષ્ણુસમો નાથો નાસ્તિ વિષ્ણુસમા ગતિઃ

નાસ્તિ વિષ્ણુસમં ત્રાણં નરસ્યાર્તસ્ય ભેષજમ્ ॥
સત્કૃતં પૂજનં યેન કૃતં દેવસ્ય ચક્રિણઃ

આરાત્રિકં કૃતં તેન સંપ્રાપ્તં પરમં પદમ્ ॥
યેન સંકીર્તિતં રાજન્હરિરિત્યક્ષરદ્વયમ્

બદ્ધઃ પરિકરસ્તેન મોક્ષાય ગગનં પ્રતિ ॥
એતત્તે બુધપુત્રસ્ય ત્રિષુ જન્મસુ પાર્થિવ ॥
ચરિતં સકલં પ્રોક્તં યેન સમ્પૂજિતો હરિઃ

ધન્યં યશસ્યં રિપુનાશનં ચ સૌભાગ્યદં પુષ્ટિવિવર્ધનં ચ ॥
શ્રોતવ્યમેતન્નિયતં ચ સદ્ભિરાખ્યાનમૂર્જસ્કરમૃદ્ધિકામૈઃ

ઇતિ શ્રીવિષ્ણુધર્મોત્તરે પ્રથમખણ્ડે માર્કણ્ડેયવજ્રસમ્વાદે પુરૂરવસસ્સ્વપુરગમનં નામ ષટ્પઞ્ચાશદધિકશતતમોઽધ્યાયઃ