વિષ્ણુધર્મોત્તરપુરાણમ્ · અધ્યાય 1.147
માર્કણ્ડેય ઉવાચ ॥
આશ્વયુક્ કૃષ્ણપક્ષસ્ય પઞ્ચદશ્યાં નરાધિપ ॥
કાર્તિકેપ્યથવા માસિ વૃષોત્સર્ગં તુ કારયેત્
ગ્રહણે દ્વે મહાપુણ્યે તથા ચૈવાયનદ્વયમ્ ॥
વિષુવદ્દ્વિતયં ચૈવ મૃતાહો બાન્ધવસ્ય ચ
મૃતાહો યસ્ય તસ્યાર્થે તસ્મિન્નહનિ શઙ્કરમ્ ॥
સુસમિદ્ધે ગવાં મધ્યે પરિસ્તીર્ય હુતાશનમ્
પયસા શ્રપયેદ્વિદ્વાઁશ્ચરું પૌષ્ણં સમાહિતઃ ॥
પૂષા ગા અન્વેતુ નશ્ચ પૂષ્ણે હુત્વા નરાધિપ
ઇહ રાડિતિ હુત્વા ચ જપેદ્રુદ્રાન્સમાહિતઃ ॥
તથૈવ પૌરુષં સૂક્તં કૂષ્માણ્ડાનિ નરાધિપ
તતઃ કોષ્ણેન વૃષભમયસ્કારઃ સુશિલ્પવાન્ ॥
શૂલેન દક્ષિણે પાર્શ્વે વામે ચક્રેણ નિર્દહેત્
અઙ્કિતં સ્નાપયેત્પશ્ચાત્સ્નાને તસ્ય તથા પઠેત્ ॥
હિરણ્યવર્ણેતિ ઋચશ્ચતસ્રો મનુજેશ્વર
આપો હિ ષ્ઠેતિ તિસ્રશ્ચ શન્નો દેવીતિ ચાપ્યથ।
વત્સતર્યશ્ચતસ્રશ્ચ તં વૃષં ચ નરાધિપ
અલઙ્કુર્યાત્તતઃ પશ્ચાદ્ગન્ધમાલ્યૈશ્ચ શક્તિતઃ॥
કિઙ્કિણીભિશ્ચ રમ્યાભિસ્તથા ચીનાંશુકૈઃ શુભઃ
તતઃ કર્તા જપેન્મન્ત્રમિમં પ્રયતમાનસઃ ॥
વૃષો હિ ભગવાન્ધર્મશ્ચતુષ્પાદઃ પ્રકીર્તિતઃ ॥
વૃણોમિ તમહં ભક્ત્યા સ મે રક્ષતુ સર્વતઃ
એવં યુવાનં વૃષભં દદામિ ગવાં પતિં યૂથપતિં સધર્મમ્ ॥
અનેન સાર્ધં ચરત પ્રકામં યથા તથા પ્રાપ્નુત વત્સતર્યઃ ॥
એવં યુવાનં ગોપતિં વો દદામિ અનેન ક્રીડન્તીશ્ચરતીઃ પ્રિયેણ ॥
સહાસ્માભિઃ પ્રજયા મા તનૂભિર્મા વધામ દ્વિષતં સોમરાજન્
મન્ત્રં પિતા વત્સ ઇતિ પ્રતીતં જપેત કર્ણે વૃષભસ્ય સવ્યે ॥
પ્રચાલયેત્તં વૃષભં તતસ્તુ પૂર્વાં દિશં વત્સતર્યશ્ચ સર્વાઃ
વાસોયુગં ગ્રહીતુરથ પ્રદેયં સુવર્ણયુક્તં સઘૃતં ચ કાંસ્યમ્ ॥
શિલ્પપ્રધાનસ્ય તથૈવ સત્યં દેયં યથા તુષ્ટિમુપૈતિ રાજન્
વિપ્રાસ્તથાન્નં દધિસર્પિષા યુતં સંભોજનીયાઃ પયસા ચ મિશ્રમ્ ॥
ઉત્સૃષ્ટમાત્રે વૃષભે વ્રજન્તિ તૃપ્તિં પરાં તસ્ય પિતામહા યે
યસ્મિઁસ્તડાગે સ જલં તૃષાર્તઃ પાતું સમાગચ્છતિ તત્પિતૄણામ્ ॥
દિવ્યામ્બુપૂર્ણં કલશં મહીપતે લોકં પરં તૃપ્તિમન્તઃ પ્રયાન્તિ
સરિદ્વરાં કાઞ્ચિદથોપયાતિ તૃષ્ણાન્વિતસ્તસ્ય પિતામહાનામ્ ॥
તૃપ્તિં વિધત્તે સરિતાં વરિષ્ઠા સુદીર્ઘકાલં વિમલામ્બુવાહૈઃ
દર્પેણ પૂર્ણઃ સવિષાણઘાતૈર્ધરાં યદા ધારયતે નરેન્દ્ર ॥
પિતૄંસ્તદા તસ્ય તદન્નકૂટં ધ્રુવં સ યાતીતિ ન સંશયોઽત્ર
રોમ્ણાં ચ તુલ્યાનિ શતાનિ રાજન્ભોક્તા તથા તસ્ય દિવં પ્રયાતિ ॥
સંવત્સરાણાં પરિપૂર્ણકામઃ સંસેવ્યમાનસ્ત્રિદશાઙ્ગનાભિઃ
ઇતિ શ્રીવિષ્ણુધર્મોત્તરે પ્રથમખણ્ડે માર્કણ્ડેયવજ્રસંવાદે વૃષોત્સર્ગવર્ણનો નામ સપ્તચત્વારિંશદુત્તરશતતમો ઽધ્યાયઃ
મૂળ પાઠ: viṣṇudharmottarapurāṇam · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0