વિષ્ણુધર્મોત્તરપુરાણમ્ · અધ્યાય 1.143

॥ વજ્ર ઉવાચ ॥ ॥
કસ્મૈ શ્રાદ્ધં ન દાતવ્યં કેન ભુક્તં મહાફલમ્ ॥
ભવતીહ દ્વિજશ્રેષ્ઠ તન્મમાચક્ષ્વ પૃચ્છતઃ

માર્કણ્ડેય ઉવાચ ॥ ॥
અનૂઢાતનયો રાજન્યશ્ચ પૌનર્ભવઃ સુતઃ ॥
શૂદ્રાપતિર્દુરાચારો વાણિજ્યાયુધજીવકઃ

તથા વાર્ધુષિકો યશ્ચ શૂદ્રસ્ય ચ પુરોહિતઃ ॥
પર્વકારસ્તથા સૂચી યસ્ય ચોપપતિર્ગૃહે

કૃત્વા નક્ષત્રનિર્દેશં યશ્ચ જીવતિ પાર્થિવ ॥
ચિકિત્સિતેન ચ તથા યસ્ય વૃત્તિર્નરેશ્વર

વેદવિક્રયકો યશ્ચ વેદનિન્દક એવ ચ ॥
તર્કશાસ્ત્રેણ દગ્ધશ્ચ નાસ્તિકો ધર્મવર્જિતઃ

પિત્રા વિવદમાનશ્ચ યશ્ચૈવોપનયેદ્બહૂન્ ॥
અયાજ્યયાજી સ્તેનશ્ચ યક્ષ્મી કિતવ એવ ચ

શ્વિત્રી ચ યસ્તથા કાણો બધિરોઽન્ધઃ કુણિસ્તથા ॥
પરપૂર્વાપતિશ્ચૈવ ગ્રામપ્રેષ્યો નિરાકૃતિઃ

અવકીર્ણી કુણ્ડગોલૌ કુનખી શ્યાવદન્તકઃ ॥
કન્યાદૂષ્યભિશપ્તશ્ચ મિત્રધુક્પિશુનસ્તથા

પરિવિત્તિઃ પરિવેત્તા તસ્ય કન્યાપ્રદશ્ચ યઃ ॥
યાજકશ્ચ તથા તસ્ય સોમવિક્રયકસ્તથા

કૂટસાક્ષી ચ વાગ્દુષ્ટઃ પરદારો વિકર્મકઃ ॥
તથા દૈવાપવિદ્ધાગ્નિઃ વિરુદ્ધજનકસ્તથા

યશ્ચ હીનાતિરિક્તાઙ્ગો દુશ્ચર્મા દમકસ્તથા ॥
યશ્ચ યુક્તસ્તથા રાજન્પાતકૈશ્ચોપપાતકૈઃ

દ્વિષન્મિત્રે ઉભે ચૈવ પ્રયત્નેન વિવર્જયેત્ ॥
અતઃ પરં પ્રવક્ષ્યામિ બ્રાહ્મણાન્પઙ્ક્તિપાવનાન્

બ્રહ્મદેયાનુસન્તાનઃ તપસ્વી વિજિતેન્દ્રિયઃ ॥
પારગો યજુષાં યશ્ચ સામવેદસ્ય પારગઃ

ઋગ્વેદપારગો યશ્ચ ભૃગ્વઙ્ગિરસપારગઃ ॥
અથર્વશિરસોઽધ્યેતા ત્રિસુપર્ણસ્ય પારગઃ

ત્રિણાચિકેતઃ પઞ્ચાગ્નિધર્મશાસ્ત્રવિશારદઃ ॥
પુરાણપારગો યશ્ચ ઇતિહાસવિશારદઃ

અધીતે સોત્તરં યશ્ચ વિષ્ણુધર્મમિદં શુભમ્ ॥
વિજાનાતિ યથાવચ્ચ યશ્ચ વ્યાકરણં નૃપ

જ્યોતિષશ્ચ તથા વેત્તા આયુર્વેદસ્ય ચ દ્વિજઃ ॥
તાભ્યાં વૃત્તિં ન ચેત્કુર્યાદ્વૃત્તિસ્તાભ્યાં વિગર્હિતા

આહિતાગ્નિશ્ચ યો વિદ્વાન્સોમપશ્ચ દ્વિજોત્તમઃ ॥
ગુરુશુશ્રૂષણપરસ્તીર્થપૂતશ્ચ યાદવ ॥
ગાયત્રીજાપનિરતો યોગી ધ્યાનપરાયણઃ

યસ્યાપ્યનન્તે જગતામધીશે ભક્તિઃ પરા યાદવ દેવદેવે ॥
તસ્માત્પરં નાપરમસ્તિ કિઞ્ચિત્પાત્રં ત્રિલોકે પુરુષપ્રવીર

ઇતિ શ્રીવિષ્ણુધર્મોત્તરે પ્રથમખણ્ડે માર્કણ્ડેયવજ્રસંવાદે પાત્રાપાત્રપરીક્ષાવિધિર્નામ ત્રિચત્વારિંશદુત્તરશતતમોઽધ્યાયઃ