વિષ્ણુધર્મોત્તરપુરાણમ્ · અધ્યાય 1.139

॥ વજ્ર ઉવાચ ॥
વૈવસ્વતેઽન્તરે પ્રાપ્તે પ્રથમે ભૃગુનન્દન ॥
શ્રાદ્ધં પ્રદર્શિતં કેન તન્મમાચક્ષ્વ પૃચ્છતઃ

માર્કણ્ડેય ઉવાચ ॥
હિરણ્યાક્ષવધે પૂર્વં યદા ત્યક્ત્વા ધરાધરાઃ ॥
ધરાં સપક્ષા ખગમાઃ ખં ગતા મનુજેશ્વર

ધરાધરપરિત્યક્તા તદા ચલિતબન્ધના ॥
ધરા સ્થાનાચ્ચ્યુતા વેગાત્પ્રવિવેશ રસાતલમ્

હિરણ્યાક્ષં તદા હત્વા નૃવરાહો જનાર્દનઃ ।
પ્રોથેન ચ કરાભ્યાં ચ વિધાર્ય વસુધાં બલાત્

સંપૂજ્યમાનસ્ત્રિદશૈઃ પ્રવિવેશ રસાતલમ્ ॥
રસાતલતલં ગત્વા શેષમૂર્તૌ સ્વકે સ્થિતઃ

દંષ્ટ્રાગ્રેણ સમુદ્ધૃત્ય મહીં દધ્રે તદા ભુજે ॥
વામબાહુનિવિષ્ટાંતાં કૃત્વા ત્રિદશપુઙ્ગવઃ

ઉજ્જહાર મહાતેજા લોકાનાં હિતકામ્યયા ॥
રત્નજ્વાલાવલીપુઞ્જદુર્વિભાવ્યમુખામ્બુજઃ

શેષસ્તુષ્ટાવ દેવેશં તસ્મિન્કાલે જગદ્ગુરુમ્॥
પુરંધ્રિવેશા વસુધા દેવં તદ્બાહુસંસ્થિતા

તદા તુષ્ટાવ ભૂપાલ રમણીયતમાકૃતિઃ ॥
ઉદ્ધૃત્ય વસુધાં સ્થાને સ્થાપયિત્વા તથા સ્વકે

જગામ ભૂમૌ ધર્મજ્ઞ વરાહં નામ પર્વતમ્ ॥
કલ્પારમ્ભે વરાહસ્ય પરમૂર્તેઃ સશૈલતામ્

તાં સમાસાદ્ય ધર્માત્મા દેવઃ સર્વગતઃ પ્રભુઃ ॥
દંષ્ટાગ્રલગ્નં મૃત્પિણ્ડં ગૃહીત્વા દક્ષિણે કરે

પ્રસ્વેદાચ્ચ તિલાન્કૃત્વા દર્ભાન્રોમભ્ય એવ ચ ॥
જલપ્રસ્રવણાભ્યાશે તસ્મિન્ગિરિવરે તદા

દક્ષિણાગ્રાઁસ્તુ વિન્યસ્ય દર્ભાંસ્તાન્મધુસૂદનઃ ॥
મૃત્પિણ્ડાન્સતિલાઁસ્તેષુ દત્તવાઁસ્ત્રીન્નરાધિપ

દત્ત્વા ચ ગન્ધપુષ્પાદ્યૈઃ પૂજયામાસ ધાર્મિકઃ ॥
પૂજયિત્વા ચ મર્યાદાં કૃતવાન્સ નરાધિપ

અદ્યપ્રભૃતિ લોકેષુ પ્રેતાનુદ્દિશ્ય વૈ પિતૄન્ ॥
યે તુ શ્રાદ્ધં કરિષ્યન્તિ તેષાં પુષ્ટિર્ભવિષ્યતિ

શ્રાદ્ધકાલે તથા તેન પિણ્ડનિર્વપણં તથા ॥
પિતૄણાં યે કરિષ્યન્તિ તેષાં પુષ્ટિર્ભવિષ્યતિ

પિતા પિતામહશ્ચૈવ તથૈવ પ્રપિતામહઃ ॥
પૂજયા તે ભવિષ્યન્તિ સ્વયં પિણ્ડેષુ નિત્યદા

તેષાં ત્રયઃ પૂજિતાશ્ચ ભવિષ્યન્તિ તથાગ્નયઃ ॥
ત્રયો લોકાસ્ત્રયો દેવાસ્તથૈવ ચ યુગત્રયમ્

પૂજિતાશ્ચ ત્રયો દેવા બ્રહ્મવિષ્ણુમહેશ્વરાઃ ॥
પૂજિતૈસ્તૈર્ભવિષ્યામિ ચતુરાત્મા તથાપ્યહમ્

પિતુઃ પૈતામહઃ પિણ્ડો વાસુદેવઃ પ્રકીર્તિતઃ ॥
પૈતામહશ્ચ નિર્દિષ્ટસ્તથા સંકર્ષણઃ પ્રભુઃ

પિતૃપિણ્ડશ્ચ વિજ્ઞેયઃ પ્રદ્યુમ્નશ્ચાપરાજિતઃ ॥
આત્માઽનિરુદ્ધો વિજ્ઞેયઃ પિણ્ડનિર્વપણં બુધૈઃ

શ્રાદ્ધં કર્તું કથં શક્યં શક્યં વિના વૈષ્ણવતેજસા ॥
એવં સંપૂજિતસ્તેન ચતુરાત્મા ત્વહં સ્થિતઃ

ભવિષ્યામિ પ્રદાસ્યામિ તસ્ય કામાન્યથેપ્સિતાન્॥
ચત્વારઃ પૂજિતા વેદાશ્ચત્વારશ્ચ તથાગ્નયઃ

ચત્વારશ્ચ યુગાસ્તેન ચતસ્રશ્ચ દિશસ્તથા ॥
ચત્વારશ્ચ તથા વર્ણાશ્ચત્વારશ્ચ તથાશ્રમાઃ

ચત્વારો લોકપાલાશ્ચ ભવિષ્યન્તીહ પૂજિતાઃ ॥
એવં કૃત્વા સ મર્યાદાં તત્રૈવાન્તરધીયત ॥
તતઃ પ્રભૃતિ લોકેઽસ્મિઞ્છ્રાદ્ધં સદ્ભિઃ પ્રકીર્તિતમ્

સ્વર્ગં ચ મોક્ષં ચ યશઃ સુખાનિ રાજ્યં ચ પુત્રાનથ ભૂમિપાલ ॥
સ્ત્રિયશ્ચ મુખ્યા વિવિધાંશ્ચ કામાન્દેવેશ્વરઃ શ્રાદ્ધકૃતો વિધત્તે

ઇતિ શ્રીવિષ્ણુધર્મોત્તરે પ્રથમખણ્ડે માર્કણ્ડેયવજ્રસંવાદે શ્રાદ્ધોત્પત્તિર્નામૈકોનચત્વારિંશદુત્તરશતતમોઽધ્યાયઃ