વિષ્ણુધર્મોત્તરપુરાણમ્ · અધ્યાય 1.137

માર્કણ્ડેય ઉવાચ ॥
તતઃ સ સ્વપુરં પ્રાપ્ય ચાગ્ન્યુપાસનતત્પરઃ ॥
ઈજે બહુવિધૈર્યજ્ઞૈઃ પ્રજા ધર્મેણ પાલયન્

અશ્વમેધશતૈરિષ્ટ્વા વાજપેયૈઃ સહસ્રશઃ ॥
અગ્નિષ્ટોમૈશ્ચાતિરાત્રૈર્દ્વાદશાહૈઃ પુનઃપુનઃ

સપ્તદ્વીપસમુદ્રાયાં પૃથિવ્યામેકરાડ્ બભૌ ॥
અમાનુષૈર્વૃતઃ સત્ત્વૈઃ સ વિજિગ્યે મહીતલમ્

દુર્ભિક્ષં મરણં વ્યાધિર્નાભવત્કસ્યચિત્ક્વચિત્ ॥
સર્વો ધર્મપરો લોકઃ સર્વ એવ સુખી જનઃ

સર્વે ચૈવ સમૃદ્ધાર્થાસ્તસ્મિઞ્જનપદેશ્વરે ॥
નાસીત્પશુવધાર્હાણાં વધસ્તસ્મિન્વૃથા તદા

સર્વભૂતાનિ રાજાનં ભાવેનોપગતાનિ તમ્ ॥
સર્વસ્ય ચ જનન્યાસીત્સ રાજા પિતૃસન્નિભઃ

દૃષ્ટ્વા તં ભૂપતિં સ્વપ્ને પ્રસીદન્તિ જનાસ્તદા ॥
યદા નિર્યાત્યસૌ રાજા ચતુરઙ્ગબલાન્વિતઃ

ગૃહચર્યારતા નાર્યસ્તદા પશ્યન્તિ તં સદા ॥
પુષ્પૈશ્ચન્દનધૂપૈશ્ચ તથૈવ વિકિરન્તિ તમ્

ઉર્વશી કૃતપુણ્યા સા દેવી નારાયણાત્મજા ॥
યયા ક્રીડિતમસ્યાઙ્કે વદન્ત્યેવં ચ યોષિતઃ

અયમાયાત્યસૌ રાજા યદા શૃણ્વન્તિ યોષિતઃ ॥
ગૃહકાર્યાણ્યપિ ત્યક્ત્વા તદા યાન્તિ ,ગવાક્ષકાન્

અભ્રાણિ શારદાનીવ બહુચન્દ્રાણિ યોષિતામ્ ॥
મુખૈ રાજન્તિ વેશ્માનિ નિર્યાતે પૃથિવીશ્વરે

યા ન પશ્યતિ તં યાન્તં સા તં જ્ઞાત્વા તિરોહિતમ્ ॥
મુષિતં ચૈવ સાઽઽત્માનં વેત્તિ નિન્દતિ સા ભૃશમ્

યા ચ પશ્યતિ તં યાન્તં કન્દર્પસદૃશં નૃપમ્ ॥
તદ્ગતેન હ્રદા સાપિ શૂન્યા તિષ્ઠતિ વેશ્મનિ

યદા યજતિ યજ્ઞૈશ્ચ તદા શૂન્યા વસુન્ધરા ॥
સર્વા ભવતિ રાજાનં તદા ગચ્છતિ વૈ જનઃ ॥

યશ્ચ યાતિ જનસ્તસ્ય યજ્ઞે રાજ્ઞો મહાત્મનઃ ॥
કિમિચ્છકૈસ્તદા રાજ્ઞા સર્વઃ સંપૂજ્યતે તદા

સભાસંસ્થસ્ય વૈ રાજ્ઞઃ પ્રતીહારો દિને દિને ॥
ઉદ્ઘોષયતિ કાર્યાર્થી તસ્ય રાજ્યે કથંચન

ઇત્યેવં શાસતો રાજ્યં ગતઃ કાલો મહીપતેઃ ॥
સ કદાચિદ્દ્વિજાનાહ દર્શયધ્વં મમોર્વશીમ્

દ્રક્ષ્યસે તાં સ્વયં રાજન્ન વયં દર્શયામહે ॥
તતસ્તેષાં ધને લોભં ચક્રે કામનિપીડિતઃ

હ્રિયમાણે ધને વિપ્રૈઃ શપ્તઃ પઞ્ચત્વમાગતઃ ॥
જીવિતશ્ચાપરૈર્વિપ્રૈર્ગતરોષૈર્મહીપતિઃ

આત્માનં ગર્હયિત્વાઽસૌ લબ્ધસંજ્ઞો મહીપતિઃ ॥
આયું રાજ્યેઽભિષિચ્યૈવ પ્રતિષ્ઠાનપુરે સ્વકે

સાગ્નિહોત્રસ્તતો રાજા યયૌ નારાયણાશ્રમમ્ ॥
તસ્યાશ્રમે તપશ્ચક્રે રાજા સંવત્સરત્રયમ્

તતો નારાયણઃ પ્રાહ તં નૃપં તપસિ સ્થિતમ્ ॥
અદ્ય પ્રાપ્સ્યસિ તાં રાજન્યત્કૃતે પરિતપ્યસે

સશરીરોઽદ્ય ગન્તાસિ ત્રિદિવં રાજસત્તમ ॥
એવં દ્વિજેન્દ્રે વદતિ વિમાનં પ્રત્યદૃશ્યત

ઉર્વશ્યધિષ્ઠિતં રમ્યં ગન્ધર્વૈશ્ચ સહસ્રશઃ ॥
યસ્મિન્યુક્તં તુરઙ્ગાણાં સહસ્રં ચન્દ્રવર્ચસામ્

વિમાનાદવરુહ્યાથ ગન્ધર્વાપ્સરસાં ગણાઃ ॥
ઉર્વશી ચ વવન્દૈનમૃષિં જ્વલનતેજસમ્

અનુજ્ઞાતોઽથ ઋષિણા તદા રાજા પુરૂરવાઃ ॥
કૃત્વાગ્નિહોત્રમાત્મસ્થં વિમાનં તં સમાસ્થિતઃ

ઋષિં પ્રદક્ષિણીકૃત્ય ત્રિદિવં સ નૃપો ગતઃ ॥
સશરીરો નૃપઃ સ્વર્ગં તદા પ્રાપ્ય સુદુર્લભમ્

શક્રેણાભ્યર્ચિતઃ કાલે વિજહાર યથાસુખમ્॥
દેવોદ્યાનેષુ સર્વેષુ ઉર્વશ્યા સહિતસ્તદા

નાસૌ વિયુજ્યતે સાક્ષાત્કદાચિદપિ પાર્થિવઃ ॥
અમાવસ્યામમાવસ્યાં નિયતં ચન્દ્રભાસ્કરૌ

દ્રષ્ટું યાતૌ મહીપાલમેકરાશિગતૌ સદા ॥
ઉર્વશ્યા સહિતં પૌત્રં યદા પશ્યતિ ચન્દ્રમાઃ

તદા સુધારસં દેવઃ સ્નેહાત્સ્રવતિ માનદ ॥
સુધામૃતરસં તં ચ પિબન્તિ પિતરઃ સદા

શ્રાદ્ધકાલસ્તદાપ્યુક્તો નૃણાં નૃપવરોત્તમ ॥
તદા શ્રાદ્ધં હિ યદ્દત્તં સુધારસવિમિશ્રિતમ્

તદશ્નન્તિ મહીપાલ પિતરોઽમૃતસન્નિભમ્ ॥
અમાવસ્યામમાવસ્યાં તદા શ્રાદ્ધં પ્રયત્નતઃ ॥

કુરુષ્વ ભૂમિપશ્રેષ્ઠ સર્વાન્કામાનવાપ્સ્યસિ ॥
યેઽપિ શ્રાદ્ધં કરિષ્યન્તિ તદા ચાન્યે નરાધિપ

તેષામાયુર્યશઃ સૌખ્યં દાસ્યન્તિ પ્રપિતામહાઃ ॥
દેવકાર્યાદપિ શ્રેષ્ઠં પિતૃકાર્યં પ્રચક્ષતે

પિતરો નામ રાજેન્દ્ર દેવાનામપિ દેવતાઃ ॥
રાજ્યકામઃ સ્વર્ગકામઃ પુષ્ટિકામસ્તથૈવ ચ

પિતૄન્સન્તર્પયેચ્છ્રાદ્ધે ચન્દ્રસૂર્યસમાગમે ॥
વસન્તિ સતતં રાજન્પિતરશ્ચન્દ્રમણ્ડલે

તેષાં માસમહોરાત્રં વિભાગં તત્ર મે શૃણુ ॥
કૃષ્ણપક્ષાષ્ટમી મધ્યે તેષામુદયતે રવિઃ

શુક્લાષ્ટમ્યાં તથૈવાસ્તં તેષાં યાતિ દિવાકરઃ ॥
અમાવસ્યા તદા તેષાં મધ્યાહ્નં જાયતે નૃપ ॥
તસ્માચ્છ્રાદ્ધાનિ દેયાનિ તસ્મિન્કાલે પ્રયત્નતઃ

એતાવદુક્તં નૃપવર્ય તસ્ય ધર્માત્મજસ્યાઽપ્રતિમસ્ય વૃત્તમ્ ॥।
ધન્યં યશસ્યં રિપુનાશનં ચ સૌભાગ્યદં પાપહરં સુખઞ્ચ

ઇતિ શ્રીવિષ્ણુધર્મોત્તરે પ્રથમખણ્ડે માર્કણ્ડેયવજ્રસંવાદે પુરૂરવસઃ સ્વર્ગપ્રાપ્તિર્નામ સપ્તત્રિંશદુત્તરશતતમોઽધ્યાયઃ