વિષ્ણુધર્મોત્તરપુરાણમ્ · અધ્યાય 1.136

માર્કણ્ડેય ઉવાચ ॥
ઉર્વશ્યપિ વરારોહા મદનેનાભિપીડિતા ॥
જગાદ નારદસ્યાથ સ્વામવસ્થાં નૃપં વિના

તતસ્તાં નારદઃ પ્રાહ સુભગે ગચ્છ પાર્થિવમ્ ॥
તસ્યાપ્યવસ્થા મહતી ત્વદ્વિહીનસ્ય સુન્દરિ

એકાં રાત્રિં નરેન્દ્રેણ સહોષ્ય વરવર્ણિનિ ॥
સ્વર્ગલોકમુપાગચ્છ શ્રેયઃ પ્રાપ્સ્યસિ વૈ તતઃ

નારદેનૈવમુક્તા સા સખીભિર્બહુભિર્વૃતા ॥
પુષ્કરિણ્યાસ્તરુપ્લક્ષે યયૌ સ્નાતું વરાનના

એતસ્મિન્નેવ કાલે તુ નિદ્રયોપહૃતો નૃપઃ ॥
અપ્સરોભિરવજ્ઞાતસ્તત્ર સુષ્વાપ પાર્થિવ

અદ્ય યાસ્યામિ રાજાનમિતિ હૃષ્ટા તદોર્વશી॥
ક્રીડન્ત્યત્ર જલે તસ્મિન્સખીગણવૃતા તદા

ત્યક્તનિદ્રો નરેન્દ્રોઽપિ વિલલાપ ચિરં પુનઃ ॥
શુશ્રાવ વિલપન્તં સા સખીભિઃ સહિતા નૃપમ્

દર્શયામામ ચાત્માનં પાર્થિવસ્ય શુભા તતઃ ॥
ઉવાચ ચ વરારોહા નારદોક્તમશેષતઃ

તત્રૈવોવાસ તાં રાત્રિં સહ તેન વરાનના ॥
રાત્રિક્ષયે વિસંજ્ઞં સા રાજાનં વાક્યમબ્રવીત્

ઉર્વશ્યુવાચ ॥
આરાધયસ્વ ગન્ધર્વાન્મોહં ત્યક્ત્વા નરેશ્વર ॥
તેષાં પ્રાર્થય માં સૌમ્ય તતઃ પ્રાપ્સ્યસિ મા ચિરમ્

માર્કણ્ડેય ઉવાચ ॥
એવમુક્ત્વા યયૌ સ્વર્ગં રાજા તત્રૈવ પાર્થિવ ॥
તપઃ સ વિપુલં ચક્રે તદ્ગતેનૈવ ચેતસા

અથ સંવત્સરે પૂર્ણે સૂર્યસ્યોદયનં પ્રતિ ॥
નારદં પુરતઃ કૃત્વા ગન્ધર્વા દર્શનં દદુઃ

ગન્ધર્વા ઊચુઃ ॥
વરં વરય રાજેન્દ્ર યદિચ્છસિ મહાભુજ ॥
વયં હિ તવ દાસ્યામઃ સર્વ એવામરપ્રભાઃ

પુરૂરવા ઉવાચ ॥
ભવન્તશ્ચેત્પ્રસન્ના મે યદિ મે રોચતે વરમ્ ॥
ઉર્વશી સેહ ચાર્વઙ્ગી ભવદ્ભિર્મમ દીયતામ્

ગન્ધર્વા ઊચુઃ ॥
સ્થાલીં પૂર્ણામિમાં રાજન્ગૃહાણાગ્નેર્મહાભુજ ॥
અસ્માદગ્નિં ત્રિધા કૃત્વા યજસ્વ વિગતજ્વરઃ

વેદોક્તેન વિધાનેન ગન્ધર્વત્વમવાપ્સ્યસિ ॥
ત્રેતાગ્નિપૂર્વસ્ય વિધેરસ્મિન્મન્વન્તરે ભવાન્

ભવિતા દર્શિતા લોકે ગુરુશ્ચ જગતીપતિઃ ॥
ગન્ધર્વત્વમવાપ્યાથ રાજન્પ્રાપ્સ્યસ્યથોર્વશીમ્

મન્વન્તરમિમં સર્વં રન્તા ચ ત્વં તયા સહ ॥
મન્વન્તરે ગતે રાજન્નુર્વશ્યા સહિતો ભવાન્

પ્રવેક્ષ્યતિ નિશાનાથં સોમં શીતાંશુમુજ્વલમ્ ॥
આધારં સર્વલોકસ્ય પિતૄણાં સ્થાનમુત્તમમ્

માર્કણ્ડેય ઉવાચ ॥
અગ્નિસ્થાલીં નૃપે દત્ત્વા ગન્ધર્વાસ્ત્રિદિવં યયુઃ ॥।
અથાઽઽજગામ તં દેશં બાલમાદાય ચોર્વશી

ઉર્વશ્યુવાચ ॥
તસ્મિન્સમાગમે સૌમ્ય જાતોઽયં તનયઃ પ્રભો ॥
તમાદાય પ્રતિષ્ઠાનં વ્રજ પાર્થિવ માચિરમ્

કૃતં નામાસ્ય ગન્ધર્વૈર્વિશ્વાયુરતિ ભૂમિપ ॥
માર્કણ્ડેય ઉવાચ ॥
એવં દત્ત્વા નૃપે બાલં સા પ્રયાતા ત્રિવિષ્ટપમ્

એકાકી ચિન્તયામાસ બુધપુત્રોપ્યનન્તરમ્ ॥
કિન્નુ બાલમુપાદાય ગમિષ્યામિ પુરં સ્વકમ્

અથાદાય ગમિષ્યામિ સ્થાલીમેતાં વિભાવસોઃ॥
શ્વાપદેભ્યો ભયં ઘોરં બાલસ્યેહ ભવિષ્યતિ

મયા વિહીનસ્ય ભયં નાસ્તિ કિઞ્ચિદ્વિભાવસોઃ ॥
એવં સ નિશ્ચયં કૃત્વા બાલમાદાય સત્વરઃ।

જગામ સ્વપુરં હૃષ્ટઃ સસૈન્યશ્ચાગમત્પુનઃ ॥
સ્થાલીં દદર્શ હીનાં તુ દૃષ્ટ્વા મોહમુપાગતઃ

ત્રિદિવાદેત્ય ગન્ધર્વા મૂઢં પાર્થિવસત્તમમ્ ॥
ઉત્થાપયિત્વા વચનમૂચુસ્તદ્ધિતકાઙ્ક્ષિણઃ

રાજન્નસ્મિઞ્છમીગર્ભે પ્રવિષ્ટઃ સ હુતાશનઃ ॥
અસ્માત્ત્વમરણિં કૃત્વા જનયસ્વ હુતાશનમ્

ત્રિધા કૃત્વા તુ તં વીર યજસ્વ વિધિવત્તદા ॥
તમિષ્ટ્વા પ્રાપ્સ્યસે વીર ગન્ધર્વત્મસંશયમ્

ત્રેતાગ્નિં તે નરેન્દ્રેહ હોષ્યન્તિ સતતં દ્વિજાઃ ॥
સપ્તવર્ષાણિ તેઽપ્યેવં યાસ્યત્યસ્મત્સલોકતામ્

ત્રયોઽગ્નયશ્ચોપસદં તવ રાજન્પ્રકીર્તિતાઃ ॥
અગ્નિરાહવનીયસ્તુ વાસુદેવો નરાધિપ

દક્ષિણાગ્નિસ્તથા જ્ઞેયો નિત્યં સંકર્ષણો બુધૈઃ ॥
તથા ચ ગાર્હપત્યોઽગ્નિઃ પ્રદ્યુમ્નઃ પરિપઠ્યતે

તથૈવૌપસદો રાજન્નનિરુદ્ધઃ પ્રકીર્તિતઃ ॥
તસ્માદેવ વરો વિષ્ણુશ્ચતુરાત્મા નરાધિપ

ફલાભિસન્ધાનહુતો ગન્ધર્વત્વં પ્રયચ્છતિ ॥
કામં વિનાગ્નિહોત્રેણ હુતો રાજઞ્જનાર્દનઃ

પ્રયચ્છતિ પરં સ્થાનમમૃતં શાશ્વતં ધ્રુવમ્ ॥
અગ્નિહોત્રાદૃતે રાજન્ગન્ધર્વત્વં ન વિદ્યતે

સુહુતેનાગ્નિહોત્રેણ પ્રાપ્યતે સંશયં વિના ॥
એવમુક્ત્વા યયુઃ સર્વે ગન્ધર્વાસ્ત્રિદિવં તતઃ

રાજાપ્યરણિમાદાય શમીગર્ભાદ્ગૃહં યયૌ॥
તતઃ પ્રભૃતિ રાજેન્દ્ર શમીગર્ભાદ્ધુતાશનમ્॥।
જનયન્તિ દ્વિજશ્રેષ્ઠાસ્તત્ર સન્નિહિતસ્ત્વસૌ

એકોઽગ્નિરાસીન્નૃપવર્ય પૂર્વં વૈવસ્વતસ્યાસ્ય તથાન્તરેઽસ્મિન્ ॥
ત્રિધાકૃતસ્તેન મહાનુભાવ સંમંત્રિવિપ્રૈઃ ક્રતુશાસ્ત્રવિજ્ઞૈઃ

ઇતિ શ્રીવિષ્ણુધર્મોત્તરે પ્રથમખણ્ડે માર્કણ્ડેયવજ્રસંવાદે ત્રેતાગ્ન્યુત્પત્તિર્નામ ષટ્ત્રિંશદુત્તરશતતમોઽધ્યાયઃ ॥