વિષ્ણુધર્મોત્તરપુરાણમ્ · અધ્યાય 1.133

માર્કણ્ડેય ઉવાચ ॥
ઇત્યુક્તા રમ્ભયા વાક્યં દૃષ્ટ્વા રાજાનમાગતમ્ ॥
હૃષ્ટા સસાધ્વસા દેવી બભૂવાથ તથોર્વશી

અત્યાશ્ચર્યમભૂદ્દૃષ્ટે રાજ્ઞિ તસ્યાઃ શુભાનને ॥
રોમાઞ્ચિતતનુત્વં ચ સપ્રસ્વેદં સમાબભૌ

તામુવાચ તતો રમ્ભા શૃણૂર્વશિ વચો મમ ।
નેહાગમેઽસ્ય નૃપતેઃ કાર્યમલ્પં ભવિષ્યતિ

રાજા સુખાસહાયોઽયં પ્રવિષ્ટો નિશિ કાનનમ્ ॥
પ્રચ્છન્ને શૃણુવસ્તાવદસ્ય વાક્યાનિ ભૂપતેઃ

એવમસ્ત્વિત્યુવાચાથ રમ્ભાં નારાયણાત્મજા ॥
માયાચ્છન્નશરીરે તે તતશ્ચાયયતુર્નૃપમ્

રાજાનં ચારુસર્વાઙ્ગં પપ્રચ્છ તુ તદા સખા ॥
રાજ્ઞો બહુમતો નિત્યં ગુણવાઁશ્ચાતિધાર્મિકઃ

સખોવાચ ॥
યતઃ પ્રભૃતિ રાજેન્દ્ર ત્રિદિવાત્ત્વમિહાગતઃ ॥
તતઃ પ્રભૃતિ ચાસ્વસ્થો મયા દૃષ્ટોઽસિ માનદ

તદસ્વાસ્થ્યં કામકૃતં જ્ઞાતવાનસ્મિ તે નૃપ ॥
તન્મમાચક્ષ્વ તે ગુહ્યં ન ચેન્નરવરોત્તમ

પુરૂરવા ઉવાચ ॥
તવ ગુહ્યં ન મે કિઞ્ચિત્કદાચિદપિ વિદ્યતે ॥
અસ્વાસ્થ્યકારણં સૌમ્ય તવ વક્ષ્યામ્યથાત્મનઃ

નારાયણસુતા કાન્તા રૂપેણાપ્રતિમા શુભા ॥
ઉર્વશીનામતઃ ખ્યાતા મયા દૃષ્ટા વરાપ્સરાઃ

યતઃ પ્રભૃતિ ચાર્વઙ્ગી તતઃ પ્રભૃતિ મે સખે ॥
કામેનાલોડ્યતે ચિત્તં ન ચ શામ્યતિ મે તથા

ન ચોપાયં પ્રપશ્યામિ તસ્યા લાભે દ્વિજોત્તમ ॥
દેવતાનામપિ શુભા દુર્લભા સા વરાઙ્ગના

એવં દુઃખપરીતસ્ય સખે કાલો ગતો મમ ॥
ઉપભુક્તા મયા સ્વપ્ને સાદ્ય ચાર્વસિતેક્ષણા

ચન્દ્રકાન્તગૃહે હ્યસ્મિન્કામમાર્ગણતાડિતા ॥
ચન્દ્રોદયે ચારુમુખી ત્રૈલોક્યસ્યૈકસુન્દરી

વિનોદનાર્થં હિ સખે મનસોઽતિ મનોહરમ્ ॥
ચન્દ્રોદયે તતઃ પ્રાપ્તં ચન્દ્રકાન્તશિલાગૃહમ્

તદેહિ ત્વસ્તિ સૌમ્ય પ્રવિશ્ય રુચિરં ગૃહમ્ ॥
વિનોદયામિ હૃદયં મન્મથેન વશીકૃતમ્

સખોવાચ ॥
યથા દૃષ્ટં ત્વયા સ્વપ્ને તથાદ્ય ભવિતા ધુવમ્ ॥
સાપિ કામપરીતાઙ્ગી ત્વામુપેશ્યતિ ભામિની

માર્કણ્ડેય ઉવાચ ॥
એવમુક્ત્વા વિવેશાથ ચન્દ્રકાન્તશિલાગૃહમ્ ॥
આસાઞ્ચક્રે તદા તસ્મિન્મદનેન વશીકૃતઃ

।
ઉર્વશી રમ્ભયા સાર્ધં તચ્છ્રુત્વા હર્ષમાગતા ॥
આત્માનં દર્શયામાસ રમ્ભાપિ નૃપતેસ્તદા

જયેત્યુક્ત્વા મહીનાથં રમ્ભા કામવશાત્તદા ॥।
બભૂવ પુરતસ્તસ્ય શોભયન્તીવ તદ્ગૃહમ્

તામુવાચ તતો રાજા સ્વાગતં તે વરાનને ॥
અલઙ્કુરુષ્વ ચાર્વઙ્ગિ રત્નાસનમિદં શુભમ્

રત્નાસનોપવિષ્ટાયાં તદાગમનવિસ્મિતઃ ॥
તદા રાજીવરક્તાક્ષસ્તામુવાચ વરાનનામ્

શક્રસ્ય નગરં રમ્ભે રાજતે નિત્યશસ્ત્વયા ॥
પૌર્ણમાસ્યા યથા રાત્રિઃ શશાઙ્કેનેવ ભામિનિ

ત્વં સભામણ્ડનં તસ્ય સચ્છિષ્યા ત્વં ચ તુમ્બુરોઃ ॥
ત્વયાભિભૂતાસ્સકલાઃ સ્ત્રિયઃ સુપ્તાઃ સુશોભને

ત્વયાભિભૂતાઃ સકલાઃ સ્ત્રિયઃ સ્વર્ગે સુશોભને ॥
તવ નેત્રસહસ્રેણ પશ્યન્નપિ તુ પાકહા

સર્વત્ર ચારુસર્વાંગિ ન તૃપ્યતિ શુભાનને ॥
તન્મમાચક્ષ્વ સુભગે ઇહાગમનકારણમ્

રમ્ભોવાચ ॥
શૃણુષ્વાવહિતો રાજન્મમાગમનકારણમ્ ॥
શ્રુત્વા તચ્ચ નરેન્દ્રેન્દ્ર કુરુષ્વ વચનં મમ

નારાયણસુતા દેવી તત્ર ત્રૈલોક્યસુન્દરી ॥
ઉર્વશી નામ ચાર્વઙ્ગી ભૂમિપાલ સખી મમ

સા ત્વાં દૃષ્ટ્વા મહેન્દ્રસ્ય સદને કામમોહિતા ॥
ન શર્મ લભતે બાલા હાહેતિ વદતી મુહુઃ

સા ત્વદર્થમનંગેન માર્ગણૈર્ભૃશપીડિતા ॥
લાવણ્ય શેષા સંવૃત્તા દિનૈઃ કતિપયૈઃ શુભા

ક્ષામક્ષામકપોલા સા ત્વત્સમર્પિતમાનસા ॥
મદનેનાભિતપ્તાંગી માનમુત્સૃજ્ય ભામિની

પ્રસ્થિતા સા મયા સાર્દ્ધં તવ દર્શનલાલસા ॥
અન્તરા નારદેનોક્તા યત્ર ત્વં પ્રસ્થિતા શુભે

તત્ર ત્વયા તુ વસ્તવ્યં સમયેન વરાનને ॥
મેષદ્વયં તુ પુત્રત્વે યત્ત્વયા પરિકલ્પિતમ્

તત્તુ તે શયનાભ્યાશે સ્થાપયેત્સતતં યદિ ॥
સ રાજા ચારુસર્વાઙ્ગિ નગ્નો નેક્ષેત ભામિનિ

મૈથુનં ચાપ્યકામાયા નાસૌ તે કર્તુમર્હતિ ॥
ઘૃતાહારા તથા તત્ર વસ ત્વં સુભગે સદા

એકસ્મિન્નપ્યતિક્રાન્તે સમયે યદિ પાર્થિવમ્ ॥
ન ત્યક્ષ્યસિ તદા સૌમ્યે શિલાભૂતા ભવિષ્યસિ

એતાનિ સમયાન્યુક્તા નારદેન સખી મમ॥
તાનિ ત્વં પ્રતિપદ્યસ્વ ભજસ્વ ચ શુભાનનામ્

।
પુરૂરવા ઉવાચ ॥
રમ્ભે તવાદ્ય વાક્યેન અમૃતેનેવ ભામિનિ ॥
મૃત્યોર્વશમનુપ્રાપ્તો જીવિતોઽસ્મિ શુભાનને

મમાપિ તત્કૃતે રમ્ભે મદનઃ શરવૃષ્ટિભિઃ ॥
દુનોતિ હદયં સુભ્રૂર્દિવારાત્રમતન્દ્રિતઃ

સા ત્વં જીવય માં શીઘ્રં દર્શયસ્વ વરાઙ્ગનામ્ ॥
સ્થાસ્યામિ સમયે તસ્મિન્યસ્મિન્માં વક્ષ્યસે શુભે

કૃતં તં સમયં વિદ્ધિ નારદેન યદીરિતમ્॥
અનાક્રન્દે નિમગ્નસ્ય મમ કામમહોદધૌ

પ્લવો ભવ વિશાલાક્ષિ પ્રાણદા ભવ સુન્દરિ ॥
માર્કણ્ડેય ઉવાચ ॥ એવમુક્તા નરેન્દ્રેણ રમ્ભા ચાન્તર્દધે તદા

ઉર્વશીસહિતા ચાથ દર્શયામાસ સા નૃપમ્ ॥
જયેત્યુક્ત્વા નરેન્દ્રં તુ તદા નારાયણાત્મજા

વ્રીડિતા પુરતસ્તસ્થૌ તસ્ય રાજ્ઞો મહાત્મનઃ ॥
તાં દૃષ્ટ્વા પ્રીતિમાપાથ સ નરેન્દ્રો મહાદ્યુતિઃ

પુલકાંચિત સર્વાઙ્ગો વર્ણિતું સા ન શક્યતે ॥
પાણાવાદાય ત્રપિતામુત્સઙ્ગે ચોપવેશયત્

રત્નાસનં તથા ભેજે રમ્ભાપિ સુમનોહરમ્ ॥
તતશ્ચોવાચ વચનં રાજા મુદિતમાનસઃ

પુરૂરવા ઉવાચ ॥
કામદેવઃ પ્રસન્નોઽદ્ય મમોર્વશિ વરાવને ॥
અદ્ય વેદૂમ્યધિકં સુભ્રૂઃ શક્રાદાત્માનમાત્મના

ત્રૈલોક્યરાજ્યલાભેઽપિ કુતઃ સા મે શુભે રતિઃ ॥
આજ્ઞાકારિત્વમાસાદ્ય યા તવાદ્ય સુલોચને

માર્કણ્ડેય ઉવાચ ॥
એવં વદતિ ભૂપાલે યયૌ રમ્ભા વરાનના ॥
ક્ષણેન મેષસહિતા પુનઃ પ્રાપ્તા નૃપાન્તિકમ્

મેષૌ દત્ત્વા નરેન્દ્રસ્ય રાજાનં વાક્યમબ્રવીત્ ॥
રમ્ભોવાચ ॥
યાસ્યામિ લઙ્કાં રાજેન્દ્ર તત્ર પ્રાણેશ્વરો મમ

મત્પ્રતીક્ષઃ સ્થિતઃ શ્રીમાન્ધનદસ્યાત્મસંભવઃ ॥
નલકૂબરનામાસૌ ત્રૈલોક્યવિદિતઃ પ્રભો

યથા ચેયં સખી મહ્યં નોત્કણ્ઠાં કુરુતે શુભા ॥
સખીજનસ્ય સ્વર્ગ્યસ્ય તથા કાર્યં ત્વયાનઘ

પુરૂરવા ઉવાચ ॥
યતિષ્યેઽહં તથા કર્તું નિર્વૃતા ભવ માનદે ॥
રત્નાન્યેતાન્યુપાદાય નિર્ગચ્છસ્વ યથાસુખમ્

માર્કણ્ડેય ઉવાચ ॥
એવમુક્તા તતો રમ્ભા નૃપતેઃ પ્રીતિકારણાત્ ॥
રત્નાન્યુપાદાય યયૌ ખેન લઙ્કાં મહાપુરીમ્

લબ્ધ્વોર્વશીં નરેન્દ્રોઽપિ રેમે સ સહિતસ્તયા ॥
યથા શચ્યા સુરારિઘ્નો બલવાન્પાકશાસનઃ

સંન્યસ્તભારઃ સ તુ મન્ત્રિમુખ્યે રેમે તયા યાદવસિંહમુખ્ય॥
લક્ષ્મ્યા સમેતો ભગવાનનન્તો યથા સ દેવો ભુવનસ્ય ગોપ્તા

ઇતિ શ્રીવિષ્ણુધર્મોત્તરે પ્રથમખણ્ડે માર્કણ્ડેયવજ્રસંવાદે ઉર્વશીપુરૂરવઃસમાગમો નામ ત્રયસ્ત્રિંશદુત્તરશતતમોઽધ્યાયઃ