વિષ્ણુધર્મોત્તરપુરાણમ્ · અધ્યાય 1.128

॥ માર્કણ્ડેય ઉવાચ ॥
જનયામાસ રાજેન્દ્ર દનુર્દાનવપુઙ્ગવાન્ ॥
વિપ્રચિત્તિમુખાન્વીરાન્દૈત્યપક્ષમુપાશ્રિતાન્

કાલં ચ જનયામાસ કાલકેયાન્સુદારુણાન્ ॥
દૈત્યપક્ષાશ્રિતાન્ક્રૂરાન્વિરુદ્ધાન્દેવતાગણે

દનાયુષાયાઃ પુત્રસ્તુ વૃત્રો નામ મહાસુરઃ ॥
વિરુદ્ધસ્તુ સદા દેવૈર્દૈત્યપક્ષમુપાશ્રિતઃ

સિંહિકા જનયામાસ સૈંહિકેયાન્મહાસુરાન્ ॥
રાહુસાલ્વમુખાન્વીરાન્બહૂનમિતતેજસઃ

ગન્ધર્વાપ્સરસો દિવ્યા મુનયસ્તાન્નિવોધ મે ॥
ચિત્રસેનોગ્રસેનૌ ચ ઊર્ણાયુરનઘસ્તથા

ધૃતરાષ્ટ્રશ્ચ ગોપશ્ચ સૂર્યવર્ચાસ્તથૈવ ચ ॥
યુગપસ્તૃણપઃ પાર્ષ્ણિરર્ધશ્ચિત્રરથસ્તથા

કલિઃ શાલિશિરાશ્ચૈવ પર્જન્યો નારદસ્તથા ॥
તેષાં ચૈવ યવીયસ્યો દિવ્યાશ્ચાપ્સરસઃ શુભાઃ

અનૂચાનાનવદ્યા ચ પ્રિયમુખ્યા ગણેશ્વરી ॥
મિશ્રકેશી તથા ચાપિ પર્ણાશા પુઞ્જિકસ્થલા

મરીચિઃ શુચિકા ચૈવ વિદ્યુત્પર્ણી તિલોત્તમા ॥
આટ્ટિકા લક્ષ્મણા ક્ષેમા દેવી રમ્ભા મનોરમા

આસિતા ચ સુબાહુશ્ચ સુવ્રતા સુવપુસ્તથા ॥
પુણ્ડરીકા સુગન્ધા ચ સુદારા સુરસા તથા

હેમા શરદ્વતી ચૈવ પ્રસૂતા કમલા ચ યા ॥
સુમુખી હંસમાર્ગા ચ સૌરીયાપ્સરસઃ સ્મૃતાઃ

કદ્રૂશ્ચ જનયામાસ નાગાસ્તીવ્રપરાક્રમાન્ ॥
યેષાં શેષઃ પ્રધાનસ્તુ વિષ્ણુર્નાગવપુર્ધરઃ

યેનેયં ધાર્યતે ભૂમિઃ સશૈલવનકાનના ॥
આહેયી વાસુદેવસ્ય પૂર્વં મૃર્તિર્મયેરિતા

અનન્ત ઇતિ વિખ્યાતા મહાકલ્પવિનાશિની ॥
મહાકલ્પે મહાસત્ત્વે સ્વયં ભવતિ સદા

તસ્યાંશેન સમુત્પન્નઃ શેષો હિ ધરણીધરઃ ॥
તસ્યાનુજાંસ્તે નાગેન્દ્રાન્પ્રાધાન્યેન વદામ્યહમ્

વાસુકિસ્તક્ષકશ્ચૈવ ઐલાપત્રો ધનઞ્જયઃ ॥
ઐરાવતો મહાપદ્મઃ કમ્બલાશ્વતરાવુભૌ

શઙ્ખપદ્મૌ મહાપદ્મો ધૃતરાષ્ટ્રબલાહકૌ ॥
નીલાશ્વઃ પુષ્પદન્તશ્ચ સુમુખો દુર્મુખસ્તથા

નહુષઃ કરરોમા ચ કુરુશ્ચ કુલિકસ્તથા ॥
ક્રોધશ્ચ જનયામાસ દશ કન્યા નરાધિપ

પુલહાય ચ તા દત્તાઃ કશ્યપેન મહાત્મના ॥
મૃગા ચ મૃગમન્દા ચ હરિભદ્રા મનોહરા

ભૂતા ચ કશિપા દંષ્ટ્રા સરસા સુરસા તથા ॥
ઇરા ચૈવ તૃણં સર્વં જનયામાસ ભામિની

પઞ્ચપ્રકારં ધર્મજ્ઞ તં મે નિગદતઃ શૃણુ ॥
વૃક્ષગુલ્મલતા વલ્યસ્ત્વક્સારતૃણજાતયઃ

અન્તઃસંજ્ઞા ભવન્યેતા ઘોરેણ તમસા વૃતાઃ ॥
એતેષામભિમાનિન્યો દેવતા યદુનન્દન

જનયામાસ ધર્મજ્ઞ ઇરા દાક્ષાયણી શુભા ॥
પ્રાધા પ્રસૂતાપ્સરસસ્તાસાં નામાનિ મે શૃણુ

અનવદ્યા અનૂકા ચ સૂનૂકા કરુણપ્રિયા ॥
મનૂના સુભગા ચૈવ સહજન્યા ચ મેનકા

ઘૃતસ્થૂલા ઘૃતાચી ચ વિષૂચી પૂર્વચિત્યપિ ॥
પ્રમ્લોચીત્યપ્સરાશ્ચૈવ નિમ્લોચન્તી તથૈવ ચ

અનેનૈવ પ્રસંગેન તથાન્યાસાં મહીપતે ॥
જન્મ તેઽપ્સરસાં વક્ષ્યે તન્મે નિગદતઃ શૃણુ

સુન્દોપસુન્દનાશાય નિર્મિતા વિશ્વકર્મણા ॥
તિલંતિલં સમાદાય સર્વરત્નૈસ્તિલોત્તમા

યસ્યાઃ પ્રદક્ષિણાજ્જાતશ્ચતુર્વક્ત્રઃ પિનાકભૃત્ ॥
સહસ્રનયનઃ શ્રીમાન્વજ્રી શક્રશ્ચ પાકહા

શેષૈર્દેવગણૈર્દૃષ્ટ્વા ભ્રમદ્વક્ત્રૈઃ પ્રદક્ષિણૈઃ ॥
કૃતે કર્મણિ સા પ્રાપ્તા સૂર્યલોકં વરાઙ્ગના

એકસ્થં રૂપસૌન્દર્યં દ્રષ્ટુમિચ્છન્પિતામહઃ ॥
અહલ્યાં નામ કૃતવાંસ્ત્રૈલોક્યસ્યૈકસુન્દરીમ્

ગૌતમાય ચ તાં પ્રાદાદ્બ્રહ્મા શુભચતુર્મુખઃ ॥
યસ્યાઃ કૃતે ગૌતમેન શક્રો નિર્વૃષણઃ કૃતઃ

નારાયણોરુસંભૂતા તથા ચૈવોર્વશી શુભા ॥
સંત્યક્તમાનસા વવ્રે ભર્તારં બુધજં નૃપમ્

।
પુરૂરવસનામાનં રૂપેણાપ્રતિમં ભુવિ ॥
તેનૈવ સાર્ધમદ્યાપિ દિવં પ્રાપ્તા ચ તિષ્ઠતિ

આહૂત્ય ઇતિ વિખ્યાતા તથૈવાપ્સરસઃ શુભા ॥
બ્રહ્મણા મનસા સૃષ્ટા દેવરામા મનોરમાઃ

મનોઃ સુતાઃ શૌચવત્યો વિદ્યુજ્જાલરુચઃ સ્મૃતાઃ ॥
ભીરવશ્ચ સુતા મૃત્યોર્ભૂમિજાતા ભુવઃ સ્મૃતાઃ

અમૃતાખ્યાશ્ચ સમ્ભૂતાસ્તથૈવામૃતમન્થને ॥
વહ્નિજાતા સુદા નામ સોમાદ્ભેકુરયાસ્તથા

આયુર્વત્યસ્તથા પ્રોક્તાઃ સૂર્યરશ્મિસમુદ્ભવાઃ ॥
યજ્ઞોત્પન્નાસ્તથા નામ ઋક્સામભ્યસ્તથેષ્ટયઃ

વાયૂત્પન્ના સુદા નામ દેવરામાઃ પ્રકીર્તિતાઃ ॥
ઇત્યેતે બહુસાહસ્રા વિજ્ઞેયાપ્સરસાં ગણાઃ

દેવતાનામૃષીણાં ચ પત્ન્યસ્તા માતરશ્ચ વૈ ॥
સુગન્ધાશ્ચાપ્યનિષ્યન્દા સર્વા હ્યપ્સરસઃ શુભાઃ

તાસામાપ્યાયતે સ્પર્શાદાનન્દં ચાશ્નુતે મહત્ ॥
વિનતા જનયામાસ રુદ્રાન્વૈ સોમપીથિનઃ

અઙ્ગારકં તથા સૂર્યં નિરૃતિં ચ ખગં તથા ॥
અજૈકપાદાહિર્બુધ્ન્યધૂમકેતુ ધ્વજાસ્તથા

હવનં નૃશ્વરં સ્વભ્યં કપાલમથ કિઙ્કિણીમ્ ॥
એકાદશૈતે કથિતાસ્તવ રુદ્રા મહાબલાઃ

યેષાં ચ જનયામાસ દ્વૌ પુત્રૌ યક્ષરાક્ષસૌ ॥
યયોઃ સન્તાનસંભૂતા રાજન્વૈ યક્ષરાક્ષસાઃ

ઇમં ચ વંશં નિયમેન યઃ પઠેન્મહાત્મનાં બ્રાહ્મણદેવસન્નિધૌ ॥
અપત્યલાભં સ લભેત્ પુષ્કલાં શ્રિયં તથા પ્રેત્ય ચ શોભનાં ગતિમ્

ઇતિ શ્રીવિષ્ણુધર્મોત્તરે પ્રથમખણ્ડે માર્કણ્ડેયવજ્રસંવાદે કશ્યપ સર્ગો નામાષ્ટાવિંશત્યધિકશતતમોઽધ્યાયઃ