વિષ્ણુધર્મોત્તરપુરાણમ્ · અધ્યાય 1.127

વજ્ર ઉવાચ ॥
દિતિર્વિનષ્ટપુત્રા ચ યચ્ચકાર દ્વિજોત્તમ ॥
તન્મમાચક્ષ્વ સંક્ષેપાત્તત્ર મે સંશયો મહાન્

માર્કણ્ડેય ઉવાચ ॥
દિતિર્વિનષ્ટપુત્રા ચ તપસા મહતા નૃપ ॥
આરાધયામાસ તદા ભર્તારં કશ્યપં મુનિમ્

આરાધિતઃ સુતપસા ચ્છન્દયામાસ ભામિનીમ્ ॥
વરેણ ચ વચઃ કાલે પુત્રવ્યસનકર્ષિતામ્

કશ્યપ ઉવાચ ॥
વરં વરય સુશ્રોણિ વરદોઽહમુપસ્થિતઃ ॥
એવમુક્તા વરં વવ્રે દેવી પુત્રવિનાકૃતા

દિતિરુવાચ ॥
શક્રહન્તારમિચ્છામિ પુત્રં બ્રહ્મન્યશસ્વિનમ્ ॥
યદિ તુષ્ટોઽસિ મે બ્રહ્મંસ્તં પ્રયચ્છ સુતં મમ

માર્કણ્ડેય ઉવાચ ॥
એવમુક્તસ્તદા ભર્તા નાતિપ્રીતોઽબ્રવીદ્વરમ્ ॥
એવં તે ભવિતા ભદ્રે શુચિ ત્વં ચેદ્ભવિષ્યસિ

પૂર્ણવર્ષસહસ્રં ચ નાન્યથા તદ્ભવિષ્યતિ ॥
એવમુક્ત્વા તયા સાર્ધમુવાસ રજનીં દ્વિજઃ

તતો જગામ ધર્માત્મા તપસે દૃઢનિશ્ચયઃ ॥
આતસ્થૌ નિયમં દેવી સગર્ભા ચ દિતિસ્તદા ॥
નિયમસ્થાં તુ તાં દૃષ્ટ્વા શક્રો વચનમબ્રવીત્

શક્ર ઉવાચ ॥
અહં દેવિ કરિષ્યામિ તવ શુશ્રૂષણં સદા ॥
સ્થિતાયા નિયમે ઘોરે તદનુજ્ઞાતુમર્હસિ

માર્કણ્ડેય ઉવાચ ॥
બાઢમસ્ત્વિત્યથોક્તસ્તુ તયા દેવઃ પુરન્દરઃ ॥
તત્રોવાસ ચ્છલાન્વેષી શુશ્રૂષુર્માતરં સદા

તદાબ્દશેષે કાલે ચ દિવા સુપ્તાઽદિતિર્નૃપ ॥
મધ્યાહ્નસમયે રાજન્પાદયોઃ કૃતમૂર્ધજા

તસ્યાઃ સંપ્રાપ્ય તચ્છિદ્રં વજ્રી પરપુરઞ્જયઃ ॥
વિવેશ ગર્ભમાર્ગેણ વિવૃતેન નરેશ્વર

સંપ્રવિશ્યૈવ તં ગર્ભં વજ્રેણ શતપર્વણા ॥
કૃતવાન્સપ્તધા વજ્રી ભાગંભાગં તતઃ પુનઃ

એકૈકં સપ્તધા ચક્રે ગર્ભોઽપિ પ્રારુદત્તદા ॥
મા રુદસ્વેતિ તં વજ્રી પ્રાહ કાર્યે સ્વકે સ્થિતઃ

એતસ્મિન્નેવ કાલે ચ દૈત્યેન્દ્રજનની તદા ॥
વિબુદ્ધા વારયામાસ શક્રં દશશતેક્ષણમ્

વજ્રગર્ભાઞ્જલિઃ શક્રો માતુર્વચનયન્ત્રિતઃ ॥
નિશ્ચક્રામોદરાત્તસ્યાઃ સહ બાલૈર્મહાત્મભિઃ

તં જગાદ દિતિઃ શક્રં પ્રાઞ્જલિં પુરતઃ સ્થિતમ્ ॥
ન તે શક્રાપરાધોઽસ્તિ મમ ગર્ભનિકૃન્તને

સર્વોપાયૈર્નિયન્તવ્યઃ શત્રુર્નયવિદા સદા ॥
મમાપરાધાદ્ગર્ભોઽયં ત્વયાદ્ય બહુધા કૃતઃ

ભવન્તુ મરુતો નામ સર્વે દેવાઃ પૃથક્પૃથક્॥
મા રુદધ્વમિતિ પ્રોક્તા યતઃ શક્ર ત્વયા સુતાઃ

તતશ્ચ મરુતો નામ ભવિષ્યન્તિ જગત્ત્રયે ॥
ત્વત્સહાયા ભવિષ્યન્તિ ત્વદાજ્ઞાવશવર્તિનઃ

ન ચૈતેભ્યો ભયં કિઞ્ચિત્કદાચિત્તે ભવિષ્યતિ ॥
એષાં નામવિભાગાઁસ્તુ સ્થાનાનિ ચ તથા કુરુ

એકજ્યોતિશ્ચ દ્વિર્જ્યોતિસ્ત્રિચતુર્જ્યોતિરેવ ચ ॥
એકશક્રો દ્વિશક્રશ્ચ ત્રિશક્રશ્ચ મહાબલઃ

પ્રથમે પવન સ્કન્ધે ગણોઽયં સુરથઃ સ્મૃતઃ ॥
ઇન્દ્રશ્ચ ગવ્યો દૃશ્યશ્ચ ઇતઃ પ્રતિશિરાસ્તથા

મિતશ્ચ સમ્મિતશ્ચૈવ અમિતશ્ચ મહાબલઃ ॥
દ્વિતીયે પવન સ્કન્ધે ગણો નામ પ્રઘોષણઃ

ઋતજિત્સત્યજિચ્ચૈવ સુષેણઃ સેનજિત્તથા ॥
અતિમિત્રો નામિત્રશ્ચ પૃરુમિત્રોઽપરાજિતઃ

તૃતીયે પવનસ્કન્ધે ગણઃ સન્તાપનઃ સ્મૃતઃ ॥
ઋતેશ્ચ ઋતવાન્ધાતા વિધાતા ધરણો ધ્રુવઃ

વિધારણઃ ચતુર્થસ્તુ ગૃહમેધો ગણઃ સ્મૃતઃ ॥
ઇદૃક્ષશ્ચ સદૃક્ષશ્ચ એતાદૃગમૃતાશનઃ

ક્રીતનઃ પ્રસદૃક્ષશ્ચ સરભશ્ચ મહાયશાઃ ॥
ગૃહે ચ રોષણા નામ વાયુસ્કન્ધે ચ પઞ્ચમે

ધર્તા દુર્ગધ્વ નિર્ભીમો હ્યભિયુક્તિઃ કૃપા સહઃ ॥
ષષ્ઠે તુ પવનસ્કન્ધે સાસ્વી નામ ગણઃ સ્મૃતઃ

દ્યુતિર્વપુરનાદૃશ્યો કામો જયો વિરાટ્ ॥
પ્રેજેષણો ગણો નામ વાયુસ્કન્ધે ચ સપ્તમે

એષાં નામવિભાગન્તુ દત્ત્વા સ્થાનાનિ ચાચ્યુતઃ ॥
જગામ સ્વગૃહં પ્રીત્યા દિતિશ્ચ સ્વગૃહં યયૌ

એતત્તવોક્તં મરુતાં નૃવીર જન્મોત્તમં પાપભયાપહારિ ॥
યસ્મિઞ્શ્રુતેનૈવ જનસ્ય લોકે ભવન્તુ વૃત્ત્યા ન ભવિષ્યતીહ

ઇતિ શ્રીવિષ્ણુધર્મોત્તરે પ્રથમખણ્ડે મા૦ સં૦ મરુદુત્પત્તિર્નામ સપ્તવિંશત્યધિકશતતમોઽધ્યાયઃ