વિષ્ણુધર્મોત્તરપુરાણમ્ · અધ્યાય 1.126

વજ્ર ઉવાચ ॥
યદુક્તં દૈત્યનાથેન દૈત્યાનાં કાલનેમિના ॥
પાતાલદૈત્યશમનં વપુર્દેવસ્ય ચક્રિણઃ

તદહં શ્રોતુમિચ્છામિ તત્ર મે સંશયો મહાન્ ॥
ચરિતં તસ્ય દેવસ્ય ભાવાન્વેત્તિ યથાતથમ્॥
માર્કણ્ડેય ઉવાચ ॥
વિષ્ણુના તુ બલૌ બદ્ધે પાતાલતલમાશ્રિતાઃ॥
જઘ્નુદૈત્યગણા લોકાન્બ્રાહ્મણાંશ્ચ વિશેષતઃ

।
ભૂતલે હન્યમાને તુ યજ્ઞે નાશમુપાગતે ॥
ક્ષુત્ક્ષામસ્ત્રિદશૈર્બ્રહ્મા દૈત્યહેતોઃ પ્રચોદિતઃ

બ્રહ્માપિ ચોદયામાસ દેવદેવં જનાર્દનમ્॥
બ્રહ્મણા ચોદિતો દેવઃ પાતાલગમનેચ્છયા

ચકાર રૂપં વારાહં ભિન્નાઞ્જનચયપ્રભમ્ ॥
શશાઙ્કલેખાદંષ્ટ્રાગ્રં વજ્રપ્રોથખુરં તથા

વજ્રસંહનનં ભીમં ત્રૈલોક્યક્ષોભકારકમ્ ॥
પીનવૃત્તાયતસ્કન્ધં મહાપીનશિરોધરમ્

વિવૃત્તાસ્યં મહાકાયં ભીમાક્ષં ભીમનિસ્વનમ્ ॥
આવર્ત્તિરોમસંઘાતં તેન વિગ્રહમૂર્જિતમ્ ॥

સ સમુદ્રેણ પાતાલં પ્રવિશ્ય મધુસૂદનઃ ॥
દૈત્યાનાં દર્શને તસ્થૌ મહાબલપરાક્રમઃ

પાતાલે સૂકરં દૃષ્ટ્વા પ્રોથદારિતભૂતલમ્ ॥
સુમુસ્તગર્ભકવલં શુંશુકારકૃતાનનમ્

પઙ્કાનુલિપ્તસર્વાઙ્ગં નિર્યયુર્દાનવાસ્તદા ॥
સતતં મૃગયાશીલા જઘ્નુસ્તઞ્ચ વરાયુધૈઃ

સ હન્યમાનો દૈત્યાસ્ત્રૈઃ પૃષતૈરિવ પર્વતઃ ॥
સ્કન્ધકણ્ડૂચ્છલેનાજૌ દૈત્યાધિપનિવેશનમ્

પાતયામાસ વેગેન મહાદ્રિશિખરોપમમ્ ॥
વેશ્મનશ્ચ નિપાતેન દેવદેવસ્ય માયયા

હન્યન્તે દાનવા ઘોરાઃ શતશોઽથ સહસ્રશઃ ॥
તે ક્ષયાદ્દૈત્યમુખ્યાનાં દૈત્યમુખ્યક્ષયઙ્કરાઃ

યથાર્થક્ષયતાં જગ્મુઃ ક્ષયે રૌદ્ર ઉપસ્થિતે ॥
ક્ષીયમાણાઃ ક્ષયૈર્દૃષ્ટ્વા ક્ષતજોત્ક્ષિપ્તમૂર્ધજાન્

ક્ષ્માતલસ્થાન્ક્ષતૈર્ગોત્રૈઃ ક્ષણેન ક્ષણદાચરાન્ ॥
પ્રધાના દૈત્યમુખ્યા યે ઔરસેરન બલેન તે

જગ્મુર્વરાયુધૈર્દેવં શતશોઽથ સહસ્રશઃ ॥
સ હન્યમાનો દૈત્યેન્દ્રૈઃ પ્રોથેન દિતિજોત્તમાન્

વિદારયામાસ રણે દંષ્ટ્રાગ્રેણ તથાપરાન્ ॥
એવં વરાહેણ રણે હતાન્દૃષ્ટ્વા દિતે સુતાન્

હરિં વિજ્ઞાતવાન્દેવં પ્રહ્રાદો દૈત્યસત્તમઃ ॥
સ પ્રણમ્ય હરિં દેવં તુષ્ટાવ પરવીરહા

તં જગાદ મહાતેજા દેવદેવો જનાર્દનઃ ॥
અનુગ્રાહ્યોઽસિ મે દૈત્ય ભક્તોઽસિ સતતં યતઃ

તવાજ્ઞાલઙ્ઘકા ઘોરા પ્રાયેણ નિહતા મયા ॥
તવાજ્ઞાકારિણો દૈત્યા ન મે વધ્યા દિતેઃ સુતાઃ

શાસનં પાલય મહ્યં પાતાલે ત્વં સુખી ભવ ॥
માર્ગે સ્થાપય દૈત્યાઁસ્ત્વં ત્વદાજ્ઞાપરિબૃંહિતાન્

આભૂતસંપ્લવં દૈત્ય જીવં ત્વં ન વિમોક્ષ્યસે ॥
ધર્મિષ્ઠાનાં ચ દૈત્યાનાં સદા રાજા ભવિષ્યસિ

મદ્ભક્ત્યા પરયા વત્સ પુત્રસ્તવ વિરોચનઃ ॥
માર્ગચ્યુતોઽપિ ન હતઃ કલ્પાયુશ્ચ તથા કૃતઃ

બલિર્વૈરોચનશ્ચૈવ મયા બદ્ધઃ કૃતે તવ ॥
કરિષ્યતિ સ શક્રત્વં પ્રાપ્તે સાવર્ણિકેન્તરે

બાણં ચ તનયં તસ્ય મમ વિપ્રિયકારકમ્ ॥
ત્વત્કૃતે ન હનિષ્યામિ તસ્ય ચ્છેત્સ્યામિ દોર્દ્રુમાન્

છિન્નબાહુર્મયા યુદ્ધે હરસ્યાનુચરો બલી ॥
મહાકાલ ઇતિ ખ્યાતો કલ્પસ્થાયી ભવિષ્યતિ

એકમેકં તુ દૈત્યેન્દ્ર સન્તાને સતતં તવ ॥
નાહં વધિષ્યે ધર્મજ્ઞ ત્વત્કૃતે વ્યેતુ તે ભયમ્

ભવાન્ભક્તસ્તથા મહ્યં ભક્તેષ્વપિ તથા મમ ॥
નાસ્ત્યદેયં મહાભાગ તસ્માત્ત્વં ગચ્છ નિર્વૃત્તઃ

હતશેષાનુપાદાય દૈત્યાન્સત્પથમાશ્રિતાન્ ॥
એતાવદુક્તા પ્રહ્રાદં તત્રૈવાન્તરધીયત

એતદ્વારાહચરિતં તવ રાજસિંહ પ્રોક્તં મયા સકલકલ્મષનાશકારિ ॥
ઉદવૃત્તદૈત્યશમનસ્ય ઋષિસ્તુતસ્ય કણ્ડૂવિનોદનહતાસુરપુઙ્ગવસ્ય

ઇતિ શ્રીવિષ્ણુધર્મોત્તરે પ્રથમખણ્ડે માર્કણ્ડેયવજ્રસંવાદે પાતાલે વરાહપ્રાદુર્ભાવો નામ ષડ્વિંશત્યધિકશતતમોઽધ્યાયઃ