વિષ્ણુધર્મોત્તરપુરાણમ્ · અધ્યાય 1.125

॥ માર્કણ્ડેય ઉવાચ ॥
દૃષ્ટ્વા સ પુરતો દેવં દાનવાનભ્યભાષત ॥
અયં સ દૃશ્યતે વિષ્ણુર્દાનવા યેન ઘાતિતાઃ

કુતૃષ્ણયેવ શક્રાર્થે બભૂવ કિલ વામનઃ ॥
યદા વઞ્ચિતવાન્પુત્રં ભ્રાતૃવ્યસ્ય બલિં મમ

નૃવરાહવપુઃ કૃત્વા લોકચિત્તહરં પુરો ॥
હિરણ્યાક્ષં જઘાનૈવ પિતૃવ્યં મમ વિસ્મિતમ્

અપૂર્વં રૂપમાસ્થાય નરસિંહસ્ય દાનવાઃ ॥
પિતરં યો જઘાનૈવ હિરણ્યકશિપું રણે

વરાહરૂપિણાનેન પાતાલતલમાસ્થિતાઃ ॥
અસમ્ભાવ્યભયેનાજૌ દાનવા વિનિપાતિતાઃ

નરાશ્વ વપુષા યેન મધુકૈટભયોઃ પુરા ॥
પાતાલાદાહૃતા વેદાસ્તતસ્તૌ યુધિ ઘાતિતૌ

અસ્યાજ્ઞાકારિણો દેવા ન સંતિષ્ઠન્તિ શાસને ॥
અયં સ રક્ષાં દેવાનામસ્માભિર્વિપ્રકૃષ્યતામ્

ત્રૈલોક્યે દૈત્યમુદ્ભૂતં યુદ્ધેનૈવ પુનઃપુનઃ ॥
દેવસાદ્ગમ ઇત્યેવ તેન વધ્યોઽથ મે રિપુઃ

અતીતસ્યાદ્ય કાલસ્ય દુર્નયસ્ય કૃતસ્ય ચ ॥
ભોક્ષ્યતેઽયં ફલં દૈત્યાઃ સર્વે પશ્યન્તુ મા ચિરમ્

ઇત્યેતદ્દૈત્યનાથસ્ય વાક્યં શ્રુત્વૈવ દાનવાઃ ॥
જયશબ્દં તતશ્ચક્રુઃ સિંહનાદરવં તથા

વાચશ્ચ પ્રતિકૂલાસ્તાસ્તેન દુષ્ટેન ચેતસા ॥
તચ્છ્રુત્વા ચ હરિર્દેવઃ ક્રુદ્ધો નામેદમબ્રવીત્

કિમિદં ગર્જસે દૈત્ય શારદામ્બુદવદ્વૃથા॥
પ્રજાપતિકૃતં સેતું કથં લઙ્ઘિતુમિચ્છસિ

એવં કથતોર્દેવદૈત્યયોઃ પાર્થિવોત્તમ॥
પ્રાવર્તત રણો ઘોરો ગદાપાતવિભીષણઃ

દાનવૈર્દેવદેવોઽપિ કાલનેમિપુરઃસરૈઃ॥
સંછાદ્યતે મહાસ્ત્રૌઘૈર્મેઘૈરિવ નભસ્તલમ્

સંછાદ્યમાનો દૈત્યેન્દ્રૈર્દેવદેવો ન વિવ્યથે ॥
યોધયામાસ સ રણે ગદયા દાનવાન્બહૂન્

તસ્ય દૈત્યપ્રસક્તસ્ય કાલનેમિર્મહાસુરઃ ॥
પાતયામાસ વેગેન ગદાં ગરુડમૂર્ધનિ

ગદાઘાતેન રૌદ્રેણ તેન તાર્ક્ષ્યસ્ય માનદ ॥
નાસા ભગ્ના વ્યથા જાતા રક્તચ્છર્દિશ્ચ દારુણા

વ્યથિતં ગરુડં દૃષ્ટ્વા દેવેન હરિમેધસા ॥
ક્ષિપ્તં દૈત્યવિનાશાય તદા ચક્રં સુદારુણમ્

યત્તત્સુદર્શનં નામ સૂર્યતેજઃસમુદ્ભવમ્ ॥
વજ્રનાભં સહસ્રારં ક્ષરપર્યન્તમણ્ડલમ્

ચ્યુતં ચક્રિકરાચ્ચક્રં કાલનેમિં મહાસુરમ્ ॥
શીઘ્રં વિશિરસં ચક્રે વિબાહું ચ તથા નૃપ

વિબાહુશિરસં કૃત્વા દેવહસ્તમુપેયિવાન્ ॥
વિબાહુશિરસં કાયં ક્ષરચ્છોણિતનિર્ઝરમ્

ન પપાતાસ્ય મેદિન્યાં યદા તાર્ક્ષ્યસ્તતો રયાત્ ॥
ઉરુસા પાતયામાસ દેવાનાં પશ્યતાં તદા

પતતા દૈત્યકાયેન સશૈલવનકાનના ॥
કમ્પિતા વસુધા સર્વા પતિતાશ્ચ શિલોચ્ચયાઃ

દાનવેન્દ્રં હતં દૃષ્ટ્વા મયતારપુરોગમાઃ ॥
તુષ્ટુવુર્દેવદેવશં વરચક્રાસિપાણિનમ્

તુષ્ટાવ ચ તદા દેવો બ્રહ્મા શુભચતુર્મુખઃ ॥
સ્તુતશ્ચ બ્રહ્મણા દેવો લોકપાલાન્યથા પુરા

સ્થાનેષુ યોજયામાસ યજ્ઞં દેવમુખે તથા ॥
જગામ બ્રહ્મણા સાર્ધં બ્રહ્મલોકં તદા વિભુઃ

તત્રાત્માનં યજ્ઞમૂર્તિ મિજ્યમાનં દ્વિજોત્તમઃ ॥
દૃષ્ટ્વા સ્વયં તુ જગ્રાહ યજ્ઞભાગં મહાત્મનામ્

તત્ર પૂજામુપાદાય જગામ સ હિરણ્વતીમ્ ॥
અસ્ત્રૈરનુગતસ્તત્ર સુષ્વાપ કિલ યોગવિત્ ।

એવં સ દૈત્યપ્રવરો નરેન્દ્ર કૃષ્ણેન ચક્રેણ પુરા નિરસ્તઃ ॥
અતઃ પરં કિં કથયામિ તુભ્યં તન્મે વદસ્વાયતલોહિતાક્ષ

ઇતિ શ્રીવિષ્ણુધર્મોત્તરે પ્રથમખણ્ડે માર્કણ્ડેયવજ્રસંવાદે કાલનેમિવધો નામ પઞ્ચવિંશત્યધિકશતતમોઽધ્યાયઃ