વિષ્ણુ પુરાણ · અધ્યાય 5.35

ઇતિ શ્રીવિષ્ણુમહાપુરાણે પઞ્જમાંશે ચતુસ્ત્રિંશો ઽધ્યાયઃ (34)
મૈત્રેય ઉવાચ
ભૂય એવાહમિચ્છામિ બલભદ્રસ્ય ધીમતઃ ।
શ્રોતું પરાક્રમં બ્રહ્મન્ તન્મમાખ્યાતુમર્હસિ

યમુનાકર્ષણાદીનિ શ્રુતાનિ ભગવન્મયા ।
તત્કથ્યતાં મહાભાગ યદન્યત્કૃતવાન્બલઃ

શ્રીપરાશર ઉવાચ
મૈત્રેય શ્રુયતાં કર્મ યદ્રામેણાભવત્કૃતમ્ ।
અનન્તે નાપ્રમેયેન શેષેણ ધરણીધૃતા

સુયોધનસ્ય તનયાં સ્વયંવરકૃતક્ષણામ્ ।
બલાદાદત્તવાન્વીરઃ સાંબો જાંબવતીસુતઃ

તતઃ ક્રુદ્ધામહાવીર્યાઃ કર્ણદુર્યોધનાદયઃ ।
ભીષ્મદ્રોણાદયશ્ચૈનં બબન્ધુર્યુધિ નિર્જિતમ્

તચ્છુત્વા યાદવાઃસર્વે ક્રોધં દુર્યોધનાદિષુ ।
મૈત્રેય ચક્રુઃ કૃષ્ણશ્ ચ તાન્નિહન્તું મહોદ્યમમ્

તાન્નિવાર્ય બલઃ પ્રાહ મદલોલકલાક્ષરમ્ ।
મોક્ષ્યન્તિ તે મદ્વચનાદ્યાસ્યામ્યેકો હિ કૌરવાન્

શ્રીપરાશર ઉવાચ
બલદેવસ્તતો દૃષ્ટ્વા નગરં નાગસાહ્વયમ્ ।
બાહ્યોપવનમધ્યે ઽભૂન્ન વિવેશ ચ તત્પુરમ્

બલમાગતમાજ્ઞાય ભૂપા દુર્યોધનાદયઃ ।
ગામર્ઘ્યમુદકં ચૈવ રામાય પ્રત્યવેદયન્

ગૃહીત્વા વિધિવત્સર્વં તતસ્તાનાહ કૌરવાન્ ।
આજ્ઞાપયત્યુગ્રસેનઃસાંબમાશુ વિમુઞ્ચત

તતસ્તદ્વચનં શ્રુત્વા ભીષ્મદ્રોણાદયો નૃપાઃ ।
કર્મદુર્યોધનાદ્યાશ્ ચ ચુક્ષુભુર્દ્વિજસત્તમ

ઊચુશ્ ચ કુપિતાઃસર્વે બાહ્લિકાદ્યાશ્ ચ કૌરવાઃ ।
અરાજ્યાર્હં યદોર્વશમવેક્ષ્ય મુસલાયુધ

ભોભોઃ કિમેતદ્ભવતા બલભદ્રેરિતં વચઃ ।
આજ્ઞાં કુરુકુલોત્થાનાં યાદવઃ કઃ પ્રદાસ્યતિ

ઉગ્રસેનો ઽપિ યદ્યાજ્ઞાં કૌરવાણાં પ્રદાસ્યતિ ।
તદલં પાણ્ડુરૈશ્ છત્રૈર્ નૃપયોગ્યૈર્ વિડંબનૈઃ

તદ્ગચ્છ બલ મા વા ત્વં સાંબમન્યાયચેષ્ટિતમ્ ।
વિમોક્ષ્યામો ન ભવતશ્ચોગ્રસેનસ્ય શાસનાત્

પ્રણતિર્યા કૃતાસ્માકં માન્યાનાં કુકુરાન્ધકૈઃ ।
ન નામ સા કૃતા કેયમાજ્ઞા સ્વામિનિ ભૃત્યતઃ

ગર્વમારોપિતા યૂયં સમાનાસનભોજનૈઃ ।
કો દોષો ભવતાં નીતિર્યત્પ્રીત્યા નાવલોકિતા

અસ્માભિર્ અર્ઘો ભવતો યોયં બલ નિવેદિતઃ ।
પ્રેમ્ણૈતન્નૈતદસ્માકં કુલાદ્યુષ્મત્કુલોચિતમ્

શ્રીપરાશર ઉવાચ
ઇત્યુક્ત્વા કુરવઃ સાંબં મુઞ્ચામો ન હરેઃસુતમ્ ।
કૃતૈતનિશ્ચયસ્તૂર્ણં વિવિશુર્ગજસાહ્વયમ્

મત્તઃ કોપેન ચાઘૂર્મસ્તતોધિક્ષેપજન્મના ।
ઉત્થાય પાર્ષ્ણ્યા વસુધાં જઘાન સ હલાયુધઃ

તતો વિદારિતા પૃથ્વી પાર્ષ્ણિઘાતાન્મહાત્મનઃ ।
આસ્ફોટયામાસ તદા દિશઃ શબ્દેન પૂરયન્

ઉવાચ ચાતિતામ્રાક્ષો ભૃકુટીકુટિલાનનઃ

અહ મદાવલેપોયમસારાણાં દુરાત્મનામ્ ।
કૌરવાણાં મહીપત્વમસ્માકં કિલ કાલજમ્ ।
ઉગ્રસેનસ્ય યેનાજ્ઞાં મન્યન્તે ઽદ્યપિ લઙ્ઘનમ્

ઉગ્રસેનઃ સમધ્યાસ્તે સુધાર્મા ન શચીપતિઃ ।
ધિઙ્માનુષશતોચ્છિષ્ટે તુષ્ટિરેષાં નૃપાસને

પારિજાતતરોઃ પુષ્પમઞ્જરીર્વનિતાજનઃ ।
બિભર્તિ યસ્ય ભત્યાનાં સો ઽપ્યેષાં ન મહીપતિઃ

સમસ્તભૂભૃતાં નાથ ઉગ્રસેનઃ સ તિષ્ઠતુ ।
અદ્ય નિષ્કૌરવામુર્વી કૃત્વા યાસ્યામિ તત્પુરીમ્

કર્ણં દુર્યોધનં દ્રોણમદ્ય ભીષ્મં સબાહ્લિકમ્ ।
દુઃશસનાદીન્ભૂરિં ચ ભૂરિશ્રવસમેવ ચ

સોમદત્તં શલં ચૈવ ભીમાર્જુનયુધિષ્ઠિરાન્ ।
યમૌ ચ કૌરવાંશ્ચાન્યાન્હત્વા સાશ્વરથદ્વિપાન્

વીરમાદાય તં સાંબં સપત્નીકં તતઃ પુરીમ્ ।
દ્વારકામુગ્રસેનાદીન્ગત્વા દ્રક્ષ્યામિ બાન્ધવાન્

અથ વા કૌરવાવાસં સમસ્તૈઃ કુરુભિઃ સહ ।
ભાગીરથ્યાં ક્ષિપામ્યાશુ નગરં નાગસાહ્વયમ્

શ્રીપરાશર ઉવાચ
ઇત્યુક્ત્વા મદરક્તાક્ષઃ કર્ષણાધોમુખં હલમ્ ।
પ્રાકારવપ્રદુર્ગસ્ય ચકર્ષ મુસલાયુધઃ

આઘૂર્ણિતં તત્સહસા તતો વૈ હાસ્તિનં પુરમ્ ।
દૃષ્ટ્વા સંક્ષુબ્ધહૃદયાશ્ચુક્ષુભુઃસર્વકૌરવાઃ

રામરામ મહાબાહો ક્ષમ્યતાં ક્ષમ્યતાં ત્વયા ।
ઉપસંહ્રિયતાં કોપઃ પ્રસીદ મુસલાયુધ

એષ સાંબઃસપત્નીકસ્તવનિર્યાતિતો બલાત્ ।
અવિજ્ઞાતપ્રભાવાણાં ક્ષ્મયતામપરાધિનામ્

શ્રીપરાશર ઉવાચ
તતો નિર્યાતયામાસુઃસાંબં પત્નીસમન્વિતમ્ ।
નિષ્ક્રમ્ય સ્વપુરાત્તૂર્ણં કૌરવા મુનિપુઙ્ગવ

ભીષ્મદ્રોણકૃપાદીનાં પ્રણમ્ય વદતાં પ્રિયમ્ ।
ક્ષાન્તમેવ મયેત્યાહ બલો બલવતાં વરઃ

અદ્યાપ્યાઘૂર્ણિતાકારં લક્ષ્યતે તત્પુરં દ્વિજ ।
એષ પ્રભાવો રામસ્ય બલશૌર્યોપલક્ષણઃ

તતસ્તુ કૌરવાઃસાંબં સંપૂજ્ય બલિ ના સહ ।
પ્રેષયામાસુરુદ્વાહધનભાર્યાસમન્વિતમ્