વિષ્ણુ પુરાણ · અધ્યાય 5.11
ઇતિ શ્રીવિષ્ણુમહાપુરાણે પઞ્ચમાંશે દશમો ઽધ્યાયઃ (10)
શ્રીપરાશર ઉવાચ
મખે પ્રતિહતે શક્રો મૈત્રેયાતિરુષાન્વિતઃ ।
સંવર્તકં નામ ગણં તોયદાનામથાબ્રત્રીત્
ભોભો મેધા નિશમ્યૈતદ્વચનં ગદતો મમ ।
આજ્ઞાનન્તરમેવાશુ ક્રિયતામવિચારિતમ્
નન્દગોપઃસુદુર્બુદ્ધિર્ગોપૈર્ અન્યૈઃ સહાયવાન્ ।
કૃષ્ણાશ્રયં બલાધ્માતો મખભઙ્ગમચીકરત્
આજીવો યાઃ પરસ્તેષાં ગાવસ્તસ્ય ચ કારણમ્ ।
તાગાવો વૃષ્ટિપાતેન પીડ્યન્તાં વચનાન્મમ
અહમ્ અપ્યદ્રિશૃઙ્ગાભં તુઙ્ગમ્ આરુહ્ય વારણમ્ ।
સાહાય્યં વઃ કરિષ્યામિ વાય્વમ્બૂત્સર્ગયોજિતમ્
શ્રીપરાશર ઉવાચ
ઇત્યાજ્ઞપ્તાસ્ તતસ્ તેન મુમુચુસ્ તે બલાહકાઃ ।
વાતવર્ષં મહાભીમમભાવાય ગવાં દ્વિજ
તતઃ ક્ષણેન પૃથિવી કકુભોંબરમ્ એવ ચ ।
એકં ધારામહાસારપૂરેણનાભવન્મુને
વિદ્યુલ્લતાકષાઘાતત્રસ્તૈર્ ઇવ ઘનૈર્ ઘનમ્ ।
નાદાપૂરિતદિક્ચક્રૈર્ ધારાસારમપાત્યત
અન્ધકારીકૃતે લોકે વર્ષદ્ભિર્ અનિશં ઘનૈઃ ।
અધશ્ચોર્ધ્વં ચ તિર્યક્ ચ જગદાપ્યમિવાભવત્
ગાવસ્તુ તેન પતતા વર્ષવાતેન વાગિના ।
ધૂતાઃ પ્રાણાઞ્ જહુઃ સન્નત્રિકસક્થિસિરોધરાઃ
ક્રોડેન વત્સાન્ આક્રમ્ય તસ્થુર્ અન્યા મહામુને ।
ગાવો વિવત્સાશ્ ચ કૃતા વારિપૂરેણ ચાપરાઃ
વત્સાશ્ ચ દીનવદના વાતકંપિતકન્ધરાઃ ।
ત્રાહિત્રાહીત્યલ્પસબ્દાઃ કૃષ્ણમૂચુરિવાતુરાઃ
તતસ્તદ્ગોકુલં સર્વં ગોગોપીગોપસંકુલમ્ ।
અતીવાર્તં હરિર્દષ્ટ્વા મૈત્રેયાચિન્તયત્તદા
એતત્કૃતં મહેન્દ્રેણ સખભઙ્ગવિરોધિના ।
તદેતદખિલં ગોષ્ઠં ત્રાતવ્યમધુના માય
ઇમમ્ અદ્રિમહં ધૈર્યાદ્ ઉત્પાટ્યોરુશિખાઘનમ્ ।
ધારયિષ્યામિ ગોષ્ઠસ્ય પૃથુચ્છત્રમિવોપરિ
શ્રીપરાશર ઉવાચ
ઇતિ કૃત્વામતિં કૃષ્ણો ગોવર્ધનમહીધરમ્ ।
ઉત્પાટ્યૈકકરેણેવ ધારયામાસ લીલયા
ગોપાંશ્ચહ હસઞ્છૌરિઃસમુત્પાટિતભૂધરઃ ।
વિશધ્વમત્રત્વરિતાઃ કૃતં વર્ષનિવારણમ્
સુનિવાતેષુ દેશેષુ યથા જોષમિહાસ્યતામ્ ।
પ્રવિશ્યતાં ન ભેતવ્યં ગિરીપાતાચ્ચ નિર્ભયૈઃ
ઇત્યુક્તાસ્તેન તે ગોપા વિવિશુર્ગોધનૈઃ સહ ।
શકટારોપિતૈર્ ભાડૈર્ ગોપ્યશ્ચાસારપીડિતાઃ
કૃષ્ણોપિ તં દધારૈવ શૈલમત્યન્તનિશ્ચલમ્ ।
વ્રજૌકવાસિભિર્ હર્ષવિસ્મિતાક્ષૈર્ નિરિક્ષિતઃ
ગોપગોપીજનૈર્ હૃષ્ટૈઃ પ્રીતિવિસ્તારિતેક્ષણૈઃ ।
સંસ્તૂયમાનચરિતઃ કૃષ્ણઃ શૈલમધારયત્
સપ્તરાત્રં મહામેધા વવર્ષુર્નન્દગોકુલે ।
ઇન્દ્રેણ ચોદિતા વિપ્ર ગોપાનાં નાશકારિણા
તતો ધૃતે મહાશૈલે પરિત્રાતે ચ ગોકુલે ।
મિથ્યાપ્રતિજ્ઞો બલભિદ્વારયામાસ તાન્ઘનાન્
વ્યભ્રે નભસિ દેવેન્દ્રે વિતથાત્મવચસ્યથ ।
નિષ્ક્રમ્ય ગોકુલં હૃષ્ટં સ્વસ્થાનં પુનરાગમત્
મુમોચ કૃષ્ણોપિ તદા ગોવર્ધનમહાચલમ્ ।
સ્વસ્થાને વિસ્મિતમુખૈર્ દૃષ્ટસ્ તૈસ્ તુ વ્રજૌકસૈઃ
મૂળ પાઠ: Viṣṇupurāṇa · Edition: Bombay : Venkatesvara Steam Press 1910 · Data entry members of the Sansknet Project · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0