વિષ્ણુ પુરાણ · અધ્યાય 4.7

ઇતિ શ્રિવિષ્ણુમહાપુરાણે ચતુર્થાંશે ષષ્ઠો ઽધ્યાયઃ (6)
શ્રીપરાશર ઉવાચ
તસ્યાપ્યાયુર્ધીમાનમાવસુર્વનિશ્વાવસુઃશ્રુતાયુઃ શયુરયુતાયુરિતિસંજ્ઞાઃ ષટ્ પુત્રા અભવન્

તથામાવસોર્ભીમનામા પુત્રો ઽભવત્

ભીમસ્ય કાઞ્ચનઃ કાઞ્ચનાત્સુહોત્રઃ તસ્યાપિ જહ્નુઃ

યો ઽસૌ યજ્ઞવાટમખિલં ગઙ્ગાંભસા પ્લાવિતમવલોક્ય ક્રોધસંરક્તલોચનો ભગવન્તં યજ્ઞપુરુષમાત્મનિ પરમેણ સમાધિના સમારોપ્યાખિલમેવ ગઙ્ગામપિબત્

અથૈનં દેવર્ષયઃ પ્રસાદયામાસુઃ

દુહિતૃત્વે ચાસ્ય ગઙ્ગામનયન્

જહ્નોશ્ ચ સુમન્દુર્નામ પુત્રો ઽભવત્

તસ્યાપ્યજકસ્તતો બલાકાશ્વસ્તસ્માત્કુશસ્તસ્યાપિ કુશાંબુકુશનાભાધૂર્તરજસો વસુશ્ચેતિ ચત્વારઃ પુત્રા બભૂવુઃ

તેષાં કુશાંબઃ શક્રતુલ્યો મુત્રો ભવેદિતિતપશ્ચકાર

તં ચોગ્રતપસમવલોક્ય મા ભવત્વનયો ઽમત્તુલ્યો વીર્ય ઇત્યાત્મનૈવાસ્યેન્દ્રઃ પુત્રત્વમગચ્છત્

સ ગાધિર્નામ પુત્રઃ કૌશિકો ઽભવત્

ગાધિશ્ ચ સત્યવતીં કન્યામજનયત્

તાં ચ ભાર્ગવઃ ઋચીકો વવ્રે

ગાધિરપ્યતિરોષણાયાતિવૃદ્ધાય બ્રાહ્મણાય દાતુમનિચ્છન્નેકતઃ શ્યામકર્માનામિન્દુવર્ચસામનિલરંહસામશ્વાનાં સહસ્રં કન્યાશુલ્કમયાચત

તેનાપ્યૃષિણા વરુમસકાશાદુ પલભ્યાશ્વતીર્થોત્પન્નં તાદૃશમશ્વસહસ્રં દત્તમ્

તતસ્તામૃચીકઃ કન્યામુપયેમે

ઋચીકશ્ ચ તસ્યાશ્ચરુમપત્યાર્તં ચકાર

તત્પ્રસાદિતશ્ ચ તન્માત્રે ક્ષત્રવરપુત્રોત્પત્તયે ચરમપરં સાધયામાસ

એષ ચરુર્ભવત્યા અયમપરશ્ચરુસ્ત્વન્માત્રા સમ્ય ગુપયોજ્ય ઇત્યુક્ત્વા વનં જગામ

ઉપયોગકાલે ચતાં માતા સત્યવતીમાહ

પુત્રિ સર્વ એવાત્મપુત્રમતિગુણમભિલષતિ નાત્મજાયાભ્રાતૃગુણેષ્વતીવાદૃતો ભવતીતિ

તોર્હસિ મમાત્મીયં ચરું મદીયં ચરુમાત્મનોપયોક્તુમ્

મત્પુત્રેણ હિ સકલભૂમણ્ડલપરિપાલનં કાર્યં કિયદ્વા બ્રાહ્મણસ્ય બલવીર્યસંપદેત્યુક્તા સા સ્વચરું માત્રે દત્તવતી

અથ વનાદાગત્ય સત્યવતીમૃષિરપશ્યત્

આહ ચૈનામતિપાપે કિમિદમકાર્યં ભવત્યા કૃતમ્ અતિરૌદ્રંમ તે વપુર્લક્ષ્યતે

નીનં ત્વાયા ત્વન્માતૃસાત્કૃતશ્ચારુરૂપયુક્તો ન યુક્તામેતત્

મયા હિ તત્ર ચરૌ સકલૈશ્વર્યવીર્યસૌર્યબલસંપદારોપિતા ત્વદીયચરાવપ્યખિલશાન્તિજ્ઞાનતિતિક્ષાદિબ્રાહ્મમગુણસંપત્

તચ્ચ વિપરીતં કુર્વન્ત્યાસ્તવાતિરૌદ્રાસ્ત્રધારણપાલનનિષ્ઠઃ ક્ષત્રિયાચારઃ પુત્રો ભવિષ્યતિ તસ્યાશ્ચોપશમરુચિર્બ્રાહ્મણાચાર ઇત્યાકર્ણ્યૈવ સા તસ્ય પાદૌ જગ્રાહ

પ્રણિપત્ય ચૈનમાહ

ભગવન્મયૈતદજ્ઞાનાદનુષ્ઠિતં પ્રસાદં મે કુરુ મૈવંવિધઃ પુત્રો ભવતુ કામમેવંવિધઃ પૌત્રો ભવત્વિત્યુક્તે મુનિરપ્યાહ

એવમસ્ત્વિતિ

અનન્તરં ચ સા જમદગ્નિમજીજનત્

તન્માતા ચ વિશ્વામિત્રં જનયામાસ

સત્યવત્યપિ કૌશિકી નામ નદ્યભવત્

જમદગ્નિરિક્ષ્વાકુવંશોદ્ભવસ્ય રેણોસ્તનયાં રેણુકામુપયેમે

તસ્યાં ચાશેષક્ષત્રહન્તારં પરશુરામસંજ્ઞં ભગવતઃસકલલોકગુરોર્નારાયણસ્યાંશં જમદગ્નિરજીજનત્

વિશ્વામીત્રપુત્રસ્તુ ભાર્ગવ એવ શુનઃશેપો દૈવૈર્ દત્તઃ તતશ્ ચ દેવરાતનામાભવત્

તતશ્ચાન્યે મધુશ્છન્દોધનઞ્જયકૃતદેવાષ્ટકકચ્છપહરિરાખ્યા વિશ્વામિત્રપુત્રા બભૂવુઃ

તેષાં ચ બહૂનિ કૌશિકગોત્રાણિ ઋષ્યન્તરેષુ વિવાહ્યાન્યભવત્