વિષ્ણુ પુરાણ · અધ્યાય 4.5

ઇતિ શ્રીવિષ્ણુમહાપુરાણે ચતુર્થંશે ચતુરથો ઽધ્યાયઃ (4)
શ્રીપરાશર ઉવાચ
ઇક્ષ્વાકુતિનયો યોસૌ નિમિર્નામ્ના સહસ્રં વત્સરં સત્રમારેભે

વસિષ્ઠિં ચ હોતારં વરયામાસ

તમાહ વસિષ્ઠોહમિન્દ્રેણ પઞ્ચવર્ષશતયાગાર્થં પ્રથમં વૃતઃ

તદનન્તરં પ્રતિપાલ્યતામાગતસ્તવાપિ ઋત્વિક્ ભવિષ્યમીત્યુક્તે સ પૃથિવીપતિર્ન કિઞ્ચિદુક્તવાન્

વસિષ્ઠોપ્યનેન સમન્વિચ્છિતમિત્યમારપતેર્યાગમકરોત્

સો ઽપિ તત્કાલ એવાન્યૈર્ ગૌતમાદિભિર્ યાગમ્ અકરોત્

સમાપ્તે ચામરપતેર્યાગે ત્વરયા વસિષ્ઠોનિમિયજ્ઞં કરિષ્યામીત્યાજગામ્

તત્કર્મકર્તૃત્વં ચ ગૌતમસ્ય દૃષ્ટ્વા સ્વપતે તસ્મૈ રાજ્ઞે માં પ્રત્યાખ્યાયૈવ તદનેન ગૌતમાય કર્માન્તરં સમર્પિતં યસ્માત્તસ્માદયં વિદેહો ભવિષ્યતીતિ શાપં દદૌ

પ્રબુદ્ધશ્ચાસાવવનિપતિરપિ પ્રહ

યસ્માન્મામસંભાષ્યાજ્ઞાનત એવ શયાનસ્ય શાપોત્સર્ગમસૌ દુષ્ટગુરુશ્ચકાર તસ્માત્તસ્યાપિ દેહઃ પતિષ્યતીતિ શાપં દત્ત્વા દેહમત્યજત્

તચ્છાપાચ્ચ મિત્રાવરુણયોસ્તેજસિ વસિષ્ઠસ્ય ચેતઃ પ્રવિષ્ટમ્

રુશીદર્શનાદુદ્ભુતબીજપ્રપાતયોસ્તયોઃસકાશાદ્વસિષ્ઠો દેહમપરં લેભે

નિમેરપિ તચ્છરીરમતિમનોહરગન્ધતૈલાદિભિર્ ઉપસંસ્ક્રિયમાણં નૈવ ક્લેદાદિકં દોષમવાપ સદ્યો મૃત ઇવ તસ્થૌ

યજ્ઞસમાપ્તૌ ભાગગ્રહણાય દેવાનાગતાનૃત્વિજ ઊચુઃ ।
યજમાનાય વરો દીયતામિતિ

દેવૈશ્ ચ છન્દિતોસૌ નિમિરાહ

ભગવન્તોખિલસસારદુઃખહન્તારઃ

ન હ્યેતાદૃગન્યદ્દુઃખમસ્તિ યચ્છરીરાત્મનોર્વિયોગે ભવતિ

તદહમિચ્છામિ સકલલોકલોચનેષુ વસ્તું ન પુનઃ શરીરગ્રહણં કર્તુમિત્યેવમુક્તૈર્ દેવૈર્ અસાવશેષભૂતાનાં નેત્રેષ્વવતારિતઃ

તતો ભૂતાન્યુન્મેષનિમેષં ચક્રુઃ

અપુત્રસ્ય ચ તસ્ય ભૂભુજઃ શરીરમરાજકભીરવો મુનયો ઽરણ્યા મમન્થુઃ

તત્ર ચ કુમારો જજ્ઞે

જનનાજ્જનકસંજ્ઞાં ચાવાપ

અભૂદ્વિદેહોસ્ય પિતેતિ વૈદેહઃ મથનાન્મિથિરિતિ

તસ્યોદાવસુઃ પુત્રો ઽભવત્

ઉદાવસોર્નદિવર્ધનસ્તતઃસુકેતુઃ તસ્માદ્દેવરાતસ્તતશ્ ચ બૃહદુક્થઃ તસ્ય ચે મહાવીર્યસ્તસ્યાપિ સુધૃતિ

તતશ્ચધૃષ્ટકેતુરજાયત

ધૃષ્ટકેતોર્હર્યશ્વસ્તસ્ય ચ મનુઃ મનોઃ પતિકઃ તસ્માત્કૃતરથસ્તસ્ય દેવમીઢઃ તસ્ય ચ વિબુધઃ વિબુધસ્ય મહાધૃતિસ્તતશ્ ચ કૃતરાતઃ તતો મહારોમા તસ્ય સ્વર્ણરોમા તત્પુત્રો હ્રસ્વરોણા હ્રસ્વરોમ્ણઃસીરધ્વજો ઽભવત્

તસ્ય પુત્રર્થં યજનભુવં કૃષતઃ સીરે સીતા દુહિતા સમુત્પન્ના

સીરધ્વજસ્ય ભ્રાતા સંકાશ્યધિપતિઃ કુશધ્વજનામાસીત્

સીરધ્વજસ્યાપત્યં ભાનુમાન્ ભાનુમતઃ શતદ્યુમ્નઃ તસ્ય તુ શુચિઃ તસ્માચ્ચોર્જનામા પુત્રો જજ્ઞે

તસ્યાપિ શતધ્વજઃ તતઃ કૃતિઃ કૃતેરઞ્જનઃ તત્પુત્રઃ કુરુજિત્ તતો ઽરિષ્ટનેમિઃ તસ્માચ્છુતાયુઃ શ્રુતાયુષઃ સુપાર્શ્વાઃ તસ્માત્સૃંજયઃ તતઃ ક્ષેમાવી ક્ષેમાવિનો ઽનેનાઃ તસ્માદ્ભૌમરથઃ તસ્ય સત્યરથઃ તસ્માદુપગુઃ ઉપગોર્ ઉપગુપ્તઃ તત્પુત્રઃ સ્વાગતસ્તસ્ય ચ સ્વાનન્દઃ તસ્માચ્ચ સુવર્ચાઃ તસ્ય સુપાર્શ્વઃ તસ્યાપિસુભાષઃ સુશ્રુતઃ તસ્માસુશ્રુતાજ્જયઃ તસ્ય પુત્રો વિજયઃ વિજયસ્ય ઋતઃ ઋતાત્સુનયઃ સુનયાદ્વીતહવ્યઃ તસ્માદ્ધૂતિઃ ધૃતેર્વબહુલાસ્વઃ તસ્ય પુત્રઃ કૃતિઃ

કૃતૌ સંતિષ્ઠત્યયં જનકવંશઃ

ઇત્યેતે મૈથિલાઃ

પ્રાયેણૈતે આત્મવિદ્યાશ્રયિણો ભૂપાલા ભવન્તિ