વિષ્ણુ પુરાણ · અધ્યાય 4.12

ઇતિ શ્રીવિષ્ણુમહાપુરાણે ચતુર્થાંશ એકાદશો ઽધ્યાયઃ (11)
શ્રીપરાશર ઉવાચ
ક્રોષ્ટોસ્તુ યદુપુત્રસ્યાત્મજો ધ્વજિનીવાન્

તતશ્ ચ સ્વાતિઃ તતો રુશઙ્કુઃ રુશઙ્કોશ્ચિત્રરથઃ

તત્તનયઃ શશિબિન્દુઃ ચતુર્દશમહારત્નેશશ્ચક્રવર્ત્યભવત્

તસ્ય ચ શતસહસ્રં પત્ની નામભવત્

દશલક્ષસંખ્યાશ્ ચ પુત્રાઃ

તેષાં ચ પૃથુશ્રવાઃ પૃથુકર્મા પૃથુકીર્તિઃ પૃથુયશાઃ પૃથુજયઃ પૃથુદાનઃ ષટ્પુત્રાઃ પ્રધાનાઃ

પૃથુશ્રવસશ્ ચ પુત્રઃ પૃથુતમઃ

તસ્માદુશના યો વાજિમેધાનાં શતમાજહાર

તસ્ય ચ શિતપુર્નામ પુત્રો ઽભવત્

તસ્યાપિ રુક્મકવચસ્તતઃ પરવૃત્

તસ્ય પરાવૃતો રુક્મેષુપૃથુજ્યામઘવલિતહરિતસંજ્ઞાસ્તસ્ય પઞ્ચાત્મજા બભૂવુઃ

તસ્માદ્યાપિ જ્યામઘસ્ય શ્લોકો ગીયતે

ભાર્યાવશ્યાસ્તુ યે કેચિદ્ભવિષ્યન્ત્યથ વા મૃતાઃ ।
તેષાં તુ જ્યામઘઃ શ્રેષ્ઠઃ શૈવ્યાપતિરભૂન્નૃપઃ

અપુત્રા તસ્ય સા પત્ની શૈવ્યા નામ તથાપ્યસૌ ।
અપત્યકામો ઽપિ ભયાન્નાન્યાં ભાર્યામવિન્દત

સ ત્વેકદા પ્રભૂતરથતુરગગજસંમર્દાતિદારુણે મહાહવે યુદ્ધ્યમાનઃચ સકલમેવારિચક્રમજયત્

તચ્ચારિચક્રમપાસ્તપુત્રકલત્રબન્ધુબલકોશં સ્વમધિષ્ઠાનં પરિત્યજ્ય દિશઃ પ્રતિવિદ્રુતમ્

તસ્મિંશ્ ચ વિદ્રુતેતિત્રાસલોલાયતલોચનયુગલં ત્રાહિત્રાહિ માં તાતાંબ ભ્રતરિત્યાકુલવિલાપવિધુરં સ રાજકન્યારત્નમદ્રાક્ષીત્

તદ્દર્શનાચ્ચ તસ્યામનુરાગનુગતાન્તરાત્મા સ નૃપો ઽચિન્તયત્

સાધ્વિદં મમાપત્યરહિતસ્ય વન્ધ્યાભર્તુઃ સાંપ્રતં વિધિનાપત્યકારણં કન્યારત્નમુપપાદિતમ્

તદેતત્સમુદ્વહામીતિ

અથ વૈનાં સ્યન્દનમારોપ્ય સ્વમધિષ્ઠાનં નયામિ

તયૈવ દેવ્યાશૈવ્યયાહમનુજ્ઞાતઃસમુદ્વહામીતિ

અથૈનાં રથમારોપ્ય સ્વનગરમગચ્છત્

વિજયિનં ચ રાજાનમશેષપૌરભૃત્વયરિજનામાત્યસમેતા શૈવ્યા દ્રષ્ટુમધિષ્ઠનદ્વારમાગતા

સા ચાવલોક્ય રાજ્ઞઃ સવ્યપાર્શવવર્ત્તિનીં કન્યામીષદુદ્ભૂતામર્ષસ્ફુરદધરપલ્લવા રાજાનમવોચત્

અતિચપલચિત્તાત્ર સ્યન્દને કેયમારોપિતેતિ

અસાવપ્યનાલોચિતોત્તરવચનોતિભયાત્તામાહ સ્નુષા મમેયમિતિ

અથૈનં શૈવ્યોવાચ

નાહં પ્રસૂતા પુત્રેણ નાન્યા પત્ન્યભવત્તવ ।
સ્નુષાસંબન્ધતા હ્યોષા કતમેન સુતેન તે

શ્રીપરાશર ઉવાચ
ઇત્યાત્મેર્ષ્યાકોપકલુષિતવચનમુષિતવિવેકો ભયાદ્દુરુક્તાપરિહારાર્થમિદમવનીપતિરાહ

યસ્તે જનિષ્યત્યાત્મજસ્તસ્યેયમનાગતસ્યૈવ ભાર્યા નિરૂપિતેત્યાકર્ણ્યોદ્ભૂતમૃદુહાસા તથેત્યાહ

પ્રવિવેશ ચ રાજ્ઞા સહાધિષ્ઠાનમ્

અનન્તરં ચાતિશુદ્ધલગ્નહોરાંશકાવયવોક્તકૃતપુત્રજન્મલાભગુણાદ્વયસઃ પરિણામમુપગતાપિ શૈવ્યા સ્વલ્પૈર્ એવાહોભિર્ ગર્ભમવાપ

કાલેન ચ કુમારમજીજનત્

તસ્ય ચ વિદર્ભ ઇતિ પિતા નામ ચક્રે

સ ચ તાં સ્નુષામુપયેમે

તસ્યાં ચાસૌક્રથકૈશિકસંજ્ઞૌ પુત્રાવજનયત્

પુનશ્ ચ તૃતીયં રોમપાદસંજ્ઞં પુત્રમજીજનદ્યો નારદાદવાપ્તજ્ઞાનવાન્ભવિષ્યતીતિ

રોમપાદાદ્બભ્રુઃ બભ્રોર્ધૃતિર્ઃ ધૃતેઃ કૈશિકઃ કૈશિકસ્યાપિ ચેદિઃ પુત્રો ઽભવત્ યસ્ય સંતતૌ ચૈદ્યા ભૂપાલાઃ

ક્રથસ્ય સ્નષાપુત્રસ્યકુન્તિરભવત્

કુન્તેર્ધૃષ્ટિઃ ધૃષ્ટેર્નિધૃતિઃ નિધૃતેર્દશાર્હસ્તતશ્ ચ વ્યોમઃ તસ્યાપિ જીમૂતઃ તતશ્ ચ વિકૃતિઃ તતશ્ ચ ભીભરથઃ તસ્માન્નવરથઃ તસ્યાપિ દશરથઃ તતશ્ ચ શકુનિઃ તત્તનયઃ કરંભિઃ કરંભેર્દેવરાતો ઽભવત્

તસ્માદ્દેવક્ષત્રઃ તસ્યાપિ મધુઃ મધોઃ કુમારવંશઃ કુમારવંશાદનુઃ અનોઃ પુરુમિત્રઃ પૃથિવીપતિરભવત્

તતશ્ચાંશુસ્તસ્માચ્ચ સત્વતઃ

સત્વતાદેતે સાત્વતાઃ

ઇત્યેતાં જ્યામઘસ્ય સંતતિં સમ્યક્છ્રદ્ધાસમન્વિતઃ શ્રુત્વા પુમાન્ મૈત્રેય સ્વપાપૈઃ પ્રમુચ્યતે