વિષ્ણુ પુરાણ · અધ્યાય 3.11

ઇતિ શ્રીવિષ્ણુમહાપુરાણે તૃતીયાંશે દશમો ઽધ્યાયઃ (10)
સગર ઉવાચ
ગૃહસ્થસ્ય સદાચારં શ્રોતુમિચ્છામ્યહં મુને ।
લોકાદસ્માત્પરસ્માચ્ચ યમાતિષ્ઠન્ન હીયતે

ઔર્વ ઉવાચ
શ્રૂયતાં પૃથિવીપાલ સદાચારસ્ય લક્ષણમ્ ।
સદાચારવતા પુંસા જિતૌ લોકાવુભાવપિ

સાધવઃ ક્ષીણદેષાસ્તુ સચ્ચબ્દઃ સાધુવાચકઃ ।
તેષામાચરણં યસ્તુ સદાચારઃસ ઉચ્યતે

સપ્તર્ષયોથ મનવઃ પ્રજાનાં પતયસ્ તથા ।
સદાચારસ્ય વક્તારઃ કર્તારશ્ ચ મહીપતે

બ્રાહ્મો મુહૂર્તે ચોત્થાય મનસા મતિમાત્રૃપ ।
પ્રબુદ્ધશ્ચિન્તયેદ્ધર્મમર્થં ચાપ્યવિરોધિનમ્

અપીડયા તયોઃ કામમુભયોરપિ ચિન્તયેત્ ।
દૃષ્ટાદૃષ્ટવિનાશાય ત્રિવર્ગે સમદર્શિના

પરિત્યજેદર્થકામૌ ધર્મપીડાકરૌ નૃપ ।
ધર્મમપ્યસુખોદર્કં લોકવિદ્વેષ્ટમેવ ચ

તતઃ કાલ્યં સમુત્થાય કુર્યાન્મૂત્રં નરેશ્વર

નૈરૃત્યામિષુવિક્ષેપમતીત્યાભ્યધિકં ભુવઃ ।
દ્વરાદાવસથાન્મૂત્ર પુરીષં ચ વિસર્જયેત્

પાદાવનેજનોચ્છિષ્ટે પ્રક્ષિપેન્ન ગૃહાઙ્ગણે

આત્મચ્છાયાં તરુચ્છાયાં ગોસૂર્યાગ્ન્યનિલાંસ્ તથા ।
ગુરુદ્વિજાદીંસ્તુ બુધો નાધિમેહેત્કદાચન

ન કૃષ્ટે સસ્યમધ્યે વા ગૌવ્રજે જનસંસદિ ।
ન વર્ત્મનિ ન નદ્યાદિતીર્થેષુ પુરુષર્ષભ

નાપ્સુ નૈવાંભસસ્તીરે શ્મશાને ન સમાચરેત્ ।
ઉત્સર્ગં વૈ પુરીષસ્ય મૂત્રસ્ય ચ વિસર્જનમ્

ઉદઙ્મુખો દિવામૂત્રં વિપરીતમુખો નિશિ ।
કુર્વિતાનાપદિ પ્રાજ્ઞો મૂત્રોત્સર્ગં ચ પાર્થિવ

તૃણૈર્ આસ્તીર્ય વસુધાં વસ્ત્રપ્રાવૃતમસ્તકઃ ।
તિષ્ઠેન્નાતિચિરં તત્ર નૈવ કિઞ્ચિદુદીરયેત્

વલ્મીકમૂષિકોદ્ભૂતાં મૃદં નાન્તર્જલાં તથા ।
શૌચાવશિષ્ટાં ગેહાચ્ચનાદદ્યાલ્લેપસંભવામ્

અણુપ્રાણ્યુપપન્નાં ચ હલોત્ખાતાં ચ પાર્થિવ ।
પરિત્યજેન્મૃદો હ્યેતાઃસકલાઃ શૌચકર્મણિ

એકા લિઙ્ગે ગુદે તિસ્ત્રો દસ વામકરે નૃપ ।
હસ્તદ્વયે ચ સ્પત સ્યુર્મૃદઃ શૌચોપપાદિકાઃ

અચ્છેનાગન્ધલેપેન જલેનાબુદ્બુદેન ચ ।
આચામેચ્ચમૃદંભૂયસ્ તથા દદ્યાત્સમાહિતઃ

નિષ્પાદિતાઙ્ઘ્રિશૌચસ્તુ પાદાવભ્યુક્ષ્ય તૈઃ પુનઃ ।
ત્રિઃ પિબેત્સલિલં તેન તથા દ્વિઃ પરિમાર્જયેત્

શિર્ષણ્યાનિ તતઃ ખાનિ મૂર્ધાનં ચ સમાલભેત્ ।
બાહૂ નાભિં ચ તોયેન હૃદયં ચાપિ સંસ્પૃશેત્

સ્વાચાન્તસ્તુ તતઃ કુર્યાત્પુમાન્કેશપ્રસાધનમ્ ।
આદર્શાઞ્જનમાઙ્ગલ્યં દૂર્વાદ્યાલંભનાનિ ચ

તતઃસ્વવર્ણધર્મેણ વૃત્ત્યર્થં ચ ધનાર્જનમ્ ।
કુર્વીત શ્રદ્ધાસંપન્નો યજેચ્ચ પૃથિવીપતે

સોમસંસ્થા હવિઃસંસ્થાઃ પાકસંસ્થાસ્તુ સંસ્થિતાઃ ।
ધને યતો મનુષ્યાણાં યતેતાતો ધનાર્જને

નદીનદતટાકેષુ દેવખાતજલેષુ ચ ।
નિત્યક્રિયાર્થં સ્નાયીત ગીરિપ્રસ્ત્રવણેષુ ચ

કૂપેષૂદ્ધૃતતોયેન સ્નાનં કુર્વીત વા ભુવિ ।
ગૃહેષૂદ્ધૃતતોયેન હ્યથવા ભુવ્યસંભવે

શુચિવસ્ત્રધરઃ સ્નાતો દેવર્ષિપિતૃતર્પણમ્ ।
તેષામેવ હિ તીર્થેનકુર્વીત સુસમાહિતઃ

ત્રિરપઃ પ્રીણનાર્થાય દેવાનામપવર્જયેત્ ।
ઋષીણાં ચ યથાન્યાયં સકૃચ્ચાપિ પ્રજાપતેઃ

પિતૄણાં પ્રીણનાર્થાય તદપઃ પૃતિવીપતે ।
પિતામહેભ્યશ્ ચ તથા પ્રીમયેત્પ્રપિતામહાન્

માતામહાય તત્પિત્રે તત્પિત્રે ચ સમાહિતઃ ।
દદ્યાત્પૈત્રેણતીર્થેન કામ્યં ચાન્યચ્છૃણુષ્વ મે

માત્રે સ્વમાત્રે તન્માત્રે ગુરુપત્ન્યૈ તથા નૃપ ।
ગુરૂણાં માતુલાનાં ચ સ્નિગ્ધમિત્રાય ભૂભૂજે

ઇદં ચાપિ જપેદંબુ દદ્યાદાત્મેચ્છયાનૃપ ।
ઉપકારાય ભૂતાનાં કૃતદેવાદિતર્પણમ્

દેવાસુરાસ્ તથા યક્ષા નાગગન્ધર્વરાક્ષસાઃ ।
પિશાચા ગુહ્યકાઃસિદ્ધાઃ કૂષ્માડાઃ પશવઃ ખગાઃ

જલેચરા ભૂલેચરા ભૂનિલયા વાય્વાહારાશ્ ચ જતવઃ ।
તૃપ્તિમેતેન યાન્ત્યાશુ મદ્દત્તેનાંબુનાખિલાઃ

નરકેષુ સમસ્તેષુ યાતનાસુ ચ સંસ્થિતાઃ ।
તેષામાપ્યાયનાયૌતદ્દીયતે સલિલં મયા

યે બાન્ધવાબાન્ધવા યે યેન્યજન્મનિ બાન્ધવાઃ ।
તે તૃપ્તિમખિલા યાન્તુ યે ચાસ્મત્તોભિવાઞ્છતિ

યત્ર ક્વચનસંસ્થાનાં ક્ષુત્તૃષ્ણોપહતાત્મનામ્ ।
ઇદમાપ્યાયનાયાસ્તુ મયા દત્તં તિલોદકમ્

કામ્યોદકપ્રદાનં તે મયૈતત્કથિતં નૃપ ।
યદ્દત્ત્વા પ્રીણયત્યેતન્મનુષ્યઃસકલં જગત્ ।
જગદાપ્યાયનોદ્ભૂતં પુણ્યમાપ્નોતિ ચાનધ

દત્ત્વા કામ્યોદકં સમ્યગેતેભ્યઃ શ્રાદ્ધયાન્વિતઃ ।
આચમ્ય ચ તતો દદ્યાત્સૂર્યાય સલિલાઞ્જલિમ્

નમો વિવસ્વતે બ્રહ્મભાસ્વતે વિષ્ણુતેજસે ।
જગત્સવિત્રે શુચયે સવિત્રે કર્મસાક્ષિણે

તતો ગૃહાર્ઽચનં કુર્યાદભીષ્ટસુરપૂજનમ્ ।
જલાભિષેકૈઃ પુષ્પૈશ્ ચ ધૂપાદ્યૈશ્ ચ નિવેદનમ્

અપૂર્વમાગ્નિહોન્ત્ર ચ કુર્યાત્પ્રાગ્બ્રહ્મણે નૃપ

પ્રજાપતિં સમુદ્દિશ્ય દદ્યાદાહુતિમાદરાત્ ।
ગૃહેભ્યઃ કાશ્ય પાયાથ તતોનુમતયે ક્રમાત્

તચ્છેષં મણિકે પૃથ્વીર્પજન્યેભ્યઃ ક્ષિપેત્તતઃ ।
દ્વારે ધાતુર્વિધાતુશ્ ચ મધ્યે ચ બ્રહ્મણે ક્ષિપેત્

ગૃહસ્ય પુરષબ્યાઘ્ર દિગ્દેવાનપિ મે શૃણુ

ઇન્દ્રાય ધર્મરાજાય વરુણાય તથેન્દવે ।
પ્રાચ્યાદિષુ બુધો દદ્યાદ્ધુતશેષાત્મકં બલિમ્

પ્રાગુત્તરે ચ દિગ્ભાગે ધન્વન્તારિબલિં બુધઃ ।
નિર્વપૈદ્વૈશ્વદેવં ચ કર્મ કુર્યાદતઃ પરમ્

વાયવ્યાં વાયવે દિક્ષુ સમસ્તાસુ યથાદિશમ્ ।
બ્રહ્મણે ચાન્તારીક્ષાય ભાનવે ચ ક્ષિપેદ્બલિમ્

વિશ્વેદવાન્વિશ્વભૂતાનષ્ટૌ વિશ્વપતીન્પિતૄન્ ।
યક્ષાણાં ચ સમુદ્દિશ્ય બલિં દદ્યાન્નરેશ્વર

તતોન્યદન્નમાદાય ભૂમિ ભાગે શુચૌ બુધઃ ।
દદ્યાદશેષભૂતેભ્યઃ સ્વેચ્ચયા સુસમાહિતઃ

દેવા મનુષ્યાઃ પશવો વયાંસિ સિદ્ધાઃસયક્ષોરગદૈત્યસંઘાઃ ।
પ્રતોઃ પિશાચાસ્તરવઃસ મસ્તા યે ચાન્નમિચ્છન્તિ મયાત્ર દત્તમ્

પિપીલિકાઃ કીટપતઙ્ગકાદ્યા બુભુક્ષિતાઃ કર્મનિબન્ધબદ્ધાઃ ।
પ્રયાન્તિ તે તૃપ્તિમિદં મયાન્નન્તેભ્યો વિસૃષ્ટં સુખિનો ભવન્તુ

યેષાં ન માતા ન પિતા ન બન્ધુર્નૈવાન્નસિદ્ધિર્ન નથાન્નમસ્તિ ।
તત્તૃપ્યે ઽન્નં ભુવિ દત્તમેવ તે યાન્તુ તૃપ્તિં મુદિતા ભવન્તુ

ભૂતાનિ સર્વાણિ તથાન્નમેતદહં ચ વિષ્ણુર્ન યતોન્યદસ્તિ ।
તસ્માદહં ભૂતનિકાયભૂતમન્નં પ્રયચ્છામિ ભવાય તેષામ્

ચતુર્દશો ભૂતગણો ય એષ તત્ર સ્થિતા યે ઽખિલભૂતસંઘાઃ ।
તૃપ્ત્યર્થમન્નં હિ મયા નિસૃષ્ટં તેષામિદં તે મુદિતા ભવન્તુ

ઇત્યુચ્ચાર્ય નરો દદ્યાદન્નં શ્રદ્ધાસમન્વિતઃ ।
ભુવિ સર્વોપકારાય ગૃહી સર્વાશ્રયો યતઃ

શ્વચણ્ડાલવિહઙ્ગાનાં ભુવિ દદ્યાન્નરેશ્વર ।
યે ચાન્યે પતિતાઃ કેચિદપુત્રાઃ સંતિમાનવાઃ

તતો ગોદોહમાત્રં વૈ કાલં તિષ્ઠેદ્ગૃહાઙ્ગણે ।
અતિથિગ્રહણાર્થાય તદૂર્ધ્વં તુ તથૈચ્છાયા

અતિથિં તત્ર સંપ્રાપ્તં પૂજયેત્સ્વાગદાદિના ।
તથાસનપ્રદાનેન પાદપ્રક્ષાલનેન ચ

શ્રદ્ધયા ચાન્નદાનેન પ્રિયપ્રશ્નોત્તરેણ ચ ।
ગચ્છતશ્ચાનુયાનેન પ્રીતિમુત્પાદયેદ્ગૃહી

અજ્ઞાતકુલનામાનમન્યદેશાદુપાગતમ્ ।
પૂજયેદતિથિં સમ્યઙ્નૈકગ્રામનિવાસિનમ્

અકિઞ્ચનમસંબન્ધમજ્ઞાતકુલશીલિનમ્ ।
અસંપૂજ્યાતિથિં ભુક્ત્વા ભોક્તુકામં વ્રજત્યધઃ

સ્વાધ્યાયગોત્રાચરણમપૃષ્ટ્વા ચ તથા કુલમ્ ।
હિરણ્યગર્ભબુદ્ધ્યા તં મન્યેતાભ્યાગતં ગૃહી

પિત્રર્થં ચાપરં વિપ્રમેકમપ્યાશયેન્નૃપ ।
તદ્દેશ્યં વિદિતાચારસંભૂતિં પાઞ્ચયજ્ઞિકમ્

અન્નાગ્રઞ્ચ સમુદ્ધૃત્ય હન્તકારોપકલ્પિતમ્ ।
નિર્વાપભૂતં ભૂપાલ શ્રોત્રિયાયોપપાદયેત્

દદ્યાચ્ચ ભિક્ષાત્રિતયં પરિવ્રાડ્બ્રહ્મચારીણામ્ ।
ઇચ્છયા ચ બુધો દદ્યાદ્વિભવે સત્યવારિતમ્

ઇત્યેતેતિથયઃ પ્રોક્તા પ્રાગુક્તા ભિક્ષવશ્ ચ યે ।
ચતુરઃ પૂજાયિત્વૈતાન્નૃપ પાપાત્પ્રમુચ્યતે

અતિથિર્યસ્ય ભગ્નાશો ગૃહાત્પ્રતિનિવર્તતે ।
સ તસ્મૈ દુષ્કૃતં દત્ત્વા પુણ્યમાદાય ગચ્છતિ

ધાતા પ્રજાપતિઃ શક્રો વહ્નિર્વસુગણોર્ઽયયા ।
પ્રવિશ્યાતિથિમેતે વૈ ભુઞ્જન્તેન્નં નરેશ્વર

તસ્માદતિથિપૂજાયાં યતેત સતતંનરઃ ।
સ કેવલમઘં ભુઙ્ક્તે યો ભુઙ્ક્તે હ્યતિથિં વિના

તતઃ સ્વવાસિનીં દુઃખીં ગુર્વિણીં વૃદ્ધબાલકાન્ ।
ભોજયેત્સંસ્કૃતાન્નેન પ્રથમં ચરમં ગૃહી

અભુક્તવત્સુ ચૈતેષુ ભુઞ્જન્ભુઙ્ક્તે સ દુષ્કૃતમ્ ।
મૃતશ્ ચ ગત્વા નરકં શ્લોષ્મભુગ્જાયતે નરઃ

અસ્ત્રાતાશી મલં ભુક્તે હ્યજપી પૂયશોણિતમ્ ।
અસંસ્કૃતાન્નભુઙ્મૂત્રં બાલાદિપ્રથમં શકૃત્

અહોમી ચ કૃમીન્ભુઙ્ક્તે અદત્ત્વા વિષમાશ્નુતે

તસ્માચ્છૃણુષ્વ રાજન્દ્ર યથા ભુઞ્જીત વૈ ગૃહી ।
ભુઞ્જતશ્ ચ યથા પુંસઃ પાપબન્ધો ન જાયતે

ઇહ ચારોગ્યવિપુલં બલબુદ્ધિસ્ તથા નૃપ ।
ભવત્યરિષ્ટશાન્તિશ્ ચ વૈરિપક્ષાભિચારિણઃ

સ્નાતો તથાવત્કૃત્વા ચ દેવર્ષિપિતૃતર્પણમ્ ।
પ્રશસ્તરત્નપાણિસ્તુ ભુઞ્જીત પ્રયતો ગૃહી

કૃતે જપે હુતે વહ્નૌ શુદ્ધવસ્ત્રધરો નૃપ ।
દત્ત્વાતિથિભ્યો વિપ્રેભ્યો ગુરુભ્યઃ સંશ્રિતાય ચ ।
પુમ્યગન્ધશ્સસ્તમાલ્યધારી ચૈવ નરેશ્વર

નૈકવસ્ત્રધરો નાર્દ્રપાણિપાદો મહીપતે ।
વુશુદ્ધવદનઃ પ્રીતો ભુઞ્જીત ન વિદિઙ્મુખઃ

પ્રાઙ્મુખોદઙ્મુખો વાપિ ન ચૈવાન્યમના નરઃ ।
અન્નં પ્રશસ્તં પથ્યં ચ પ્રોક્ષિતં પ્રોક્ષણોદકૈઃ

ન કુત્સિતાહૃ-તં નૈવ જુગુપ્સાપદસંસ્કૃતમ્ ।
દત્ત્વા તુ ભક્તં શિષ્યેભ્યઃ ક્ષુધિતેભ્યસ્ તથા ગૃહી

પ્રશસ્તશુદ્ધપાત્રે તુ ભુઞ્જીતાકુપિતો દ્વિજઃ

નાસંદિસંસ્થિતે પાત્રે નાદેશે ચ નરેશ્વર ।
નાકાલે નાતિસંકીર્ણે દત્ત્વાગ્રં ચ નરોગ્નયે

મન્ત્રાભિમન્ત્રિતં શસ્તં ન ચ પર્યુષિતં નૃપ ।
અન્યત્ર ફલમૂલેભ્યઃ શુષ્કશાખાદિકાત્તથા

તદ્વદ્ધારીતકેભ્યશ્ ચ ગુડભક્ષ્યેભ્ય એવ ચ ।
ભુઞ્જીતોદ્ધૃતસારાણિ ન કદાપિ નરેશ્વર

ન શેષં પુરુષોશ્નીય્યાદન્યત્ર જગતીપતે ।
મધ્વંબુદધિસર્પિભ્યઃ સક્તુભ્યશ્ ચ વિવેકવાન્

અશ્નીયાત્તન્મયો ભૂત્વા પુર્વં તુ મધુરં રસમ્ ।
લબણામ્લો તથા મધ્યે કટુતિક્તાદિકાંસ્તતઃ

પ્રાગ્દ્રવં પુરુષોશ્નીયાન્મધ્યે કઠિનભોજનઃ ।
અન્તે પુનર્દ્રવાશી તુ બલારોગ્યે ન મુઞ્ચતિ

અનિન્દ્યં ભક્ષયેદિત્થં વાગ્યતોન્નમકુત્સયન્ ।
પઞ્ચગ્રાસં મહામૌનં પ્રાણાદ્યાપ્યાયનં હિ તત્

ભુક્ત્વા સમ્યગથાચમ્ય પ્રાઙ્મુખોદઙ્મુખો ઽપિ વા ।
યથાવત્પુનરાચામેત્પાણી પ્રક્ષાલ્ય મૂલતઃ

સ્વસ્થઃ પ્રશાન્તચિત્તસ્તુ કૃતાસનપરિગ્રહઃ ।
અભીષ્ટદેવતાનાં તુ કુર્વીત સ્મરણં નરઃ

અગ્નિરાપ્યાયયેદ્ધાતું પાર્થિવં પવનેરિતઃ ।
દત્તાવકાશંનભસા જરયત્યસ્તુ મે સુખમ્

અન્નં બલાય મે ભૂમેરપામગ્ન્યનિલસ્ય ચ ।
ભવત્યેતત્પરીણતં મમાસ્ત્યવ્યાહતં સુખમ્

પ્રામાપાનસમાનાનામુદાનવ્યાનયોસ્ તથા ।
અન્નં પુષ્ટિકરં ચાસ્તુ મમાપ્યવ્યાહતં સુખમ્

અગસ્તિરગ્નિર્વડવાનલશ્ ચ ભુક્તં મયાન્નં જરયત્વશેષમ્ ।
સુખં ચ મે ત્પરિણામસંભવં યચ્છન્ત્વરોગં મમ ચાસ્તુ દેહે

વિષ્ણુઃસમસ્તેન્દ્રિયદેહદેહી વૃથા ન ભૂતો ભગવાન્યથૈકઃ ।
સત્યેન તેનાત્તમશેષમન્નમારોગ્યતાં મે પરિણામમેતુ

વિષ્ણુરત્તા તથૈવાન્નં પરિમામશ્ ચ વૈ તથા ।
સત્યેન તેન મદ્ભુક્તં જીર્યત્યન્નમિદં તથા

ઇત્યુચ્ચાર્ય સ્વહસ્તેન પરિમૃજ્ય તથોદરમ્ ।
અનાયાસપ3દાયીનિ કુર્યાત્કર્મણ્યતન્દ્રિતઃ

સચ્છાસ્ત્રાદિવિનોદેન સન્માર્ગાદવિરોધિના ।
દિનં નયેત્તતઃસંધ્યામુપતિષ્ઠેત્સમાહિતઃ

દિનાન્તસંધ્યાં સૂર્યેણ પૂર્વામૃક્ષૈર્ યુતાં બુધઃ ।
ઉપતિષ્ઠેધ્યથાન્યાય્યં સમ્યગાચમ્ય પાર્થિવ

સર્યેણાભ્યુદિતો યશ્ ચ ત્યક્તઃ સૂર્યેણ વા સ્વપન્ ।
અન્યત્રાતુરભાવાત્તુ પ્રાયશ્ચિત્તી ભવેન્નરઃ

તસ્માદનુદિતે સૂર્યે સમુત્થાય મહીપતે ।
ઉપતિષ્ઠેન્નરઃસંધ્યામસ્વપંશ્ ચ દિનાન્તજામ્

ઉપતિષ્ઠન્તિ વૈ સંધ્યાં યે ન પૂર્વં ન પશ્ચિમામ્ ।
વ્રજન્તિ તે દુરાત્માનસ્તમિસ્ત્રં નરકં નૃપ

પુનઃ પાકમુપાદાય સાયમપ્યવનીપતે ।
વૈશ્વદેવનિમિત્તં વૈ પત્ન્યા સાર્ધં બલિં હરેત્

તત્રાપિ શ્વપચાદિબ્યસ્તથૈવાન્નવિસર્જનમ્

અતિથિં ચાગતં તત્ર સ્વશક્ત્યા પૂજયેદ્બુધઃ ।
પાદશૌચાસનપ્રહ્વસ્વાગતોક્ત્યા ચ પૂજનમ્ ।
તતશ્ચાન્નપ્રદાનેન શયનેન ચ પર્થિવ

દિવાતિથૌ તુ વિમુખે ગતે યત્પાતકં નૃપ ।
તદેવાષ્ટગુણંપુંસઃસૂર્યોઢે વિમુખે ગતે

તસ્માત્સ્વશક્ત્યા રાજેન્દ્ર સૂર્યોઢમતિથિં નરઃ ।
પૂજયેત્પૂજિતે તસ્મિન્પૂજિતાઃસર્વદેવતા

અન્નશાકાંબુદાનેન સ્વશક્ત્યા પૂજયેત્પુમાન્ ।
શયનપ્રસ્તરમહીપ્રદાનૈર્ અથવાપિ તમ્

સૃતપાદાદિશૌચસ્તુ ભુક્ત્વા સાયં તતો ગુહી ।
ગચ્છેચ્છય્યામંસ્ફુટિતામપિ દારુમયીં નૃપ

નાવિશાલં ન વૈ ભુગ્નાં નાસમાં મલિનાં ન ચ ।
નચ જન્તુમયીંશય્યામધિતિષ્ઠેદનાસ્તૃતામ્

પ્રાચ્યાં દિશિ શિરઃ શસ્તં યામ્યાયામથ વા નૃપ ।
સદૈવ સ્વપતઃ પુંસો વિપરીતં તુ રોગદમ્

ઋતાવુપગમઃ શસ્તઃસ્વપત્ન્યામવનીપતે ।
પુન્નામર્ક્ષે શુભે કાલે જ્યેષ્ઠાયુગ્માસુ રાત્રિષુ

નાદ્યુનાં તુ સ્ત્રિયં ગચ્છેન્નાતુરાં ન રજસ્વલામ્ ।
નાનિષ્ટાં ન પ્રકુપિતાં ન ત્રસ્તાં ન ચ ગાર્ભિણીમ્

નાદક્ષિણાં નાન્યકામાં નાકામાં નાન્યયોષિતમ્ ।
ક્ષુત્ક્ષામાં નાતિભુક્તાં વા સ્વયં ચૈભિર્ ગુર્ણૈર્ યુતઃ

સ્નાતઃસ્રગ્ગન્ધધૃક્પ્રીતો નાધ્માતઃ ક્ષુધિતોપિ વા ।
સકામઃસાનુરાગશ્ ચ વ્યવાયં પુરુષો વ્રજેત્

ચતુર્દશ્યષ્ટમી ચૈવ તથા માચાથ પૂર્ણિમા ।
પર્વાણ્યેતાનિ રાજન્દ્ર રવીસંક્રાન્તિરેવ ચ

તૈલસ્ત્રીમાસસંભોગી સર્વૈંષ્વેતેષુ વૈ પુમાન્ ।
વિણ્મૂત્રભોજનં નામ પ્રયાતિ નરકં મૃતઃ

અશેષપર્વસ્વેતેષુ તસ્માત્સંયમિભિર્ બુધૈઃ ।
ભાવ્યં સચ્છાસ્ત્રદેવેજ્યાધ્યાનજપ્યપરૈર્ નરૈઃ

નાન્યયોનાવ્ અયોનૌ વા નોપયુક્તૌષધસ્ તથા ।
દ્વિજદેવગુરૂણાં ચ વ્યવાયી નાશ્રમે ભવેત્

ચૈત્યચત્વરતીરેષુ નૈવ ગોષ્ઠે ચતુષ્પથે ।
નૈવ શ્મશાનોપવને સલિલેષુ મહીપતે

પ્રોક્તપર્વસ્વશેષેષુ નૈવ ભૂપાલ સંધ્યયોઃ ।
ગચ્છેવ્દ્યવાયં મનસા ન મૂત્રોચ્ચારપીડિતઃ

પર્વસ્વભિગમોનિન્દ્યો દિવા પાપપ્રદો નૃપ ।
ભુવિ રોગાવહો નૄણામપ્રશસ્તો જલાશયે

પરદારાન્ન ગચ્છેત મનસાપિ પથઞ્ચન ।
કિમુ વાચાસ્થિબન્ધોપિ નાસ્તિ તેષુ વ્યવાયિનામ્

મૃતો નરકમભ્યેતિ હીયતે ત્રાપિ ચાયુષઃ ।
પરદારરતિઃ પુંસામિહ ચામુત્ર ભીતિદા

ઇતિ મત્વા સ્વદારેષુ ઋતુમત્સુ બુધો વ્રજેત્ ।
યથોક્તદોષહીનેષુ સકામેષ્વનૃતાવપિ