વિષ્ણુ પુરાણ · અધ્યાય 1.9

ઇતિ શ્રીવિષ્ણુપુરાણે પ્રથમે ઽંશે અષ્ટમો ઽધ્યાયઃ (8)
શ્રીપરાશર ઉવાચ
ઇદં ચ શૃણુ મૈત્રેય યત્પૃષ્ટોહમિહ ત્વયા ।
શ્રીસમ્બન્ધં માયાપ્યેતચ્છ્રુતમાસીન્મરીચિતઃ

દુર્વાસાઃ શઙ્કરસ્યાંશશ્ચાર પૃથિવિમિમામ ।
સ દદર્શ સ્રજં દિવ્યામૃષિર્વિદ્યાધરીકરે

સંતાનકાનામખિલં યસ્યા ગન્ધેન વાસિતમ્ ।
અતિસેવ્યમભૂદ્બ્રહ્યન્ તદ્વનં વનચારિણામ્

ઉન્મત્તવ્રતધૃગ્વિપ્રસ્તાં દૃષ્ટ્વા શોભનાં સ્રજમ્ ।
તાં યયાચે વરારોહાં વિદ્યાધરવધૂં તતઃ

યાચિતા તેન તન્વઙ્ગી માલાં વિદ્યાધરાઙ્ગના ।
દદૌ તસ્મૈ વિશાલાક્ષી સાદરં પ્રણિપત્ય તમ્

તામાદાયાત્મનો મૂર્ધ્નિ સ્રજમુન્મત્તરૂપધૃક્ ।
કૃત્વા સ વિપ્રો મૈત્રેય પરિબભ્રામ મેદિનીમ્

સ દદર્શ તમાયાન્તમુન્મત્તૈરાવતે સ્થિતમ્ ।
ત્રૈલોક્યાધિપતિં દેવં સહ દેવૈઃ શચીપતિમ્

તામાત્મનઃ સ શિરસઃ સ્રજમુન્મત્ત ષટ્પદામ્ ।
આદાયામરરાજાય ચિક્ષેપોન્મત્તવન્મુનિઃ

ગૃહીત્વામરરાજેન સ્રગૈરાવતમૂર્ધનિ ।
ન્યસ્તા રરાજ કૈલાસશિખરે જાહ્નવી યથા

મદાન્ધકારિતાક્ષોસૌ ગન્ધાકૃષ્ટેન વારણઃ ।
કરેણાઘ્રાય ચિક્ષેપ તાં સ્રજં ધરણીતલે

તતશ્ચુક્રોધ ભગવાન્દુર્વાસા મુનિ સત્તમઃ ।
મૈત્રેય દેવરાજાનં ક્રુદ્ધશ્ચૈતદુવાચ હ

દુર્વાસા ઉવાચ
ઐશ્વર્યમદદુષ્ટાત્મન્નતિસ્તબ્ધોસિ વાસવ ।
શ્રિયો ધામ સ્રજં યસ્ત્વં મદ્દત્તાં નાભિનન્દસિ

પ્રસાદ ઇતિ નોક્તં તે પ્રણિપાતપુરઃ સરમ્ ।
હર્ષોત્ફુલ્લકપોલેન ન ચાપિ શિરસા ધૃતા

મયા દત્તામિ માં માલં યસ્માન્ન બહુ મન્યસે ।
ત્રૈલોક્યશ્રીરતો મૂઢ વિનાશમુપયાસ્યતિ

માં મન્યસે ત્વં મદૃશં નૂનં શક્રતરદ્વિજૈઃ ।
અતોવમા નમસ્માસુ માનિના ભવતા કૃતમ્

મદ્દત્ત ભવતા યસ્માત્ક્ષિપ્તા માલા મહીતલે ।
તસ્માત્પ્રણષ્ટલક્ષ્મીકં ત્રૈલોક્યં તે ભવિષ્યતિ

યસ્ય સંજાતકોપસ્ય ભયમેતિ ચરાચરમ્ ।
તં ત્વં મામતિગર્વેણ દેવરાજવમન્યસે

શ્રીપરાશર ઉવાચ
મહેન્દ્રો વારણસ્કન્ધાદવતીર્ય ત્વરાન્વિતઃ ।
પ્રસાદયામાસ મુનિં દુર્વાસસમકલ્મષમ્

પ્રસાદ્યમાનઃ સ તદા પ્રણિપાતપુરઃસરમ્ ।
ઇત્યુવાચ સહસ્રાક્ષં દુર્વાસા મુનિસત્તમ

દુર્વાસા ઉવાચ
નાહં કૃપાલુહૃદયો ન ચમાં ભજતે ક્ષમા ।
અન્યે તે મુનયઃ શક્ર દુર્વાસસમવેહિ મામ

ગૌતમાદિભિર્ અન્યૈસ્ ત્વં ગર્વમારોપિતો મુધા ।
અક્ષાન્તિસારસર્વસ્વં દુર્વાસસમવેહિ મામ્

વસિષ્ઠાદ્યૈર્ દયાસારૈઃ સ્તોત્રં કુર્વદ્ભિર્ ઉચ્ચકૈઃ ।
ગર્વં ગતો સિ યેનૈવં મામપ્યદ્યાવમન્યસે

જ્વલજ્જટાકલાપસ્ય ભૃકુટીકુટિલં મુખમ્ ।
નિરીક્ષ્ય કસ્ત્રિભુવને મમ યો ન ગતો ભયમ્

નાહં ક્ષમિષ્યે બહુના કિમુક્તેન શતક્રતો ।
વિડંબનામિમાં ભૂયઃ કરોષ્યનુનયાત્મિકામ્

શ્રીપરાશર ઉવાચ
ઇત્યુક્ત્વા પ્રયયૈ વિપ્રો દેવરાજોપિ તં પુનઃ ।
આરુહ્યૈરાવતં બ્રહ્મન્ પ્રયયાવમરાવતીમ્

તતઃ પ્રભૃતિ નિઃશ્રીકં સશક્રં ભુવનત્રયમ્ ।
મૈત્રેયાસીદપધ્વસ્તં સંક્ષા ણૌષધિવીરુધમ્

ન યજ્ઞાઃ સમવર્તન્તે ન તપસ્યન્તિ તાપસાઃ ।
ન ચ દાનાદિધર્મેણુ મનશ્ચક્રે તદા જનઃ

નિઃસત્ત્વાઃ સકલા લોકા લોભાદ્યુપહતેન્દ્રિયાઃ ।
સ્વલ્પેપિ હિ બભૂવુસ્તે સાભિલાષા દ્વિજોત્તમ

યતઃ સત્ત્વં તતો લક્ષ્મીઃ સત્ત્વં ભૂત્યનુસારિ ચ ।
નિઃશ્રીકાણાં કુતઃ સત્ત્વં વિના તેન ગુણાઃ કુતઃ

બલશૌર્યાદ્યભાવશ્ ચ પુરુષાણાં ગુણૈર્ વિના ।
લવનાયઃ સમસ્તસ્ય બલશૌર્યવિવર્જિતઃ

ભવત્યપધ્વસ્તમતિર્લઘિતઃ પ્રથિતઃ પુમાન્ ।
એવમત્યન્તનિઃશ્રીકે ત્રૈલોક્યે સત્ત્વવર્જિતે

દવાન્ પ્રતિ બલોદ્યોગં ચક્રુર્દૈતેયદાનવાઃ

લોભાભિભૂતા નિઃશ્રીકા દૈત્યાઃ સત્ત્વવિવર્જિતાઃ ।
શ્રિપાવિહીનૈર્ નિઃસત્ત્વૈર્ દેવૈશ્ ચક્રુસ્ તતો રણમ્

વિજિતાસ્ત્રિદશા દૈત્યૈર્ ઇન્દ્રાદ્યાઃ શરણં યયુઃ ।
પિતામહં મહાભાગં હુતાશનપુરોગમાઃ

યથાવત્કથિતો દેવૈર્ બ્રહ્મા પ્રાહ તતઃ સુરાન્ ।
પરાવરેશં શરણં વ્રજધ્વમસુરાર્દનમ્

ઉત્પત્તિસ્થિતિનાશાનામહેતું હેતુમીશ્વરમ્ ।
પ્રજા પતિપતિં વિષ્ણુમનન્તમપરાજિતમ્

પ્રધાનપુંસોરજયોઃ કારણં કાર્યભૂતયોઃ ।
પ્રણતાર્તિહરં વિષ્ણું સ વઃ શ્રેયો વિધાસ્યતિ

શ્રીપરાશર ઉવાચ
એવમુક્ત્વા સુરાન્સર્વાન્ બ્રહ્મા લોકપિતામહઃ ।
ક્ષીરોદસ્યોત્તરં તીરં તૈર્ એવ સહિતો યયૌ

સ ગત્વા ત્રિદશૈઃ સર્વૈઃ સમવેતઃ પિતામહઃ ।
તુષ્ટાવ વાગ્ભિર્ ઇષ્ટાભિઃ પરાવરપતિં હરિમ્

બ્રહ્મોવાચ
નમામિ સર્વં સર્વેશમનન્તમજમવ્યયમ્ ।
લોકધામ ધરાધારમપ્રકાશમભેદિનમ્

નારાયણમણીયાંસમશેષણામણીયસામ્ ।
સમસ્તાનાં ગરિષ્ઠં ચ ભૂરાદીનાં ગરીયસામ્

યત્ર સર્વં યતઃ સર્વમુત્પન્નં મત્પુરઃસરમ્ ।
સર્વભૂતશ્ ચ યો દેવઃ પરાણામપિ યઃ પરઃ

પરઃ પરસ્માત્પુરુષાત્પરમાત્મસ્વરૂપધૃક્ ।
યોગિભિશ્ચિન્ત્યતે યો ઽસૌ સુક્તિહેતોર્મુમુક્ષુભિઃ

સત્ત્વાદયો ન સન્તીશે યત્ર ચ પ્રાકૃતા ગુણાઃ ।
સ શુદ્ધઃ સર્વશુદ્ધેભ્યઃ પુમાનાદ્યઃ પ્રસીદતુ

કલા કાષ્ઠા મુહૂર્તાદિકાલાસૂત્રસ્ય ગોચરે ।
યસ્ય શક્તિર્ન શુદ્ધસ્ય સ નો વિષ્ણુઃ પ્રસીદતુ

પ્રોચ્યતે પરમેશો હિ યઃ શુદ્ધો ઽપ્યુપચારતઃ ।
પ્રસીદતુ સ નો વિષ્ણુરાત્મા યઃ સર્વદેહિનામ્

યઃ કારણં ચ કાર્યં ચ કારણસ્યાપિ કારણમ્ ।
કાર્ય સ્યાપિ ચ યઃ કાર્યં પ્રસીદતુ સ નો હરિઃ

કાર્યકાર્યસ્ય યત્કાર્યં તત્કાર્યસ્યાપિ યઃ સ્વયમ્ ।
તત્કાર્યકાર્યભૂતો યસ્તતશ્ ચ પ્રણતાસ્મ તમ્

કારણં કારણસ્યાપિ તસ્ય કારણકારણમ્ ।
તત્કારણાનાં હેતું તં પ્રણતા સ્મ પરેશ્વરમ્

ભોક્તારં ભોગ્યભૂતં ચ સ્રષ્ટારં સૃજ્યમેવ ચ ।
કાર્યકર્તૃસ્વરૂપં તં પ્રણતા સ્મ પરં પદમ્

વિશુદ્ધબોધવન્નિત્યમજમક્ષયમવ્યયમ્ ।
અવ્યક્તમવિકારં યત્તદ્વિષ્ણોઃ પરમં પદમ્

ન સ્થુલં ન ચ સૂક્ષ્મં યન્ન વિશેષણગોચરમ્ ।
તત્પદં પરમં વિષ્ણોઃ પ્રણમામ સદામલમ્

યસ્યા યુતાયુતાંશાંશે વિશ્વશક્તિરિયં સ્થિતા ।
પરબ્રહ્મસ્વરૂપં યત્પ્રણમામસ્તમવ્યયમ્

યદ્યોગિનઃ સદોદ્યુક્તાઃ પુણ્યપાપક્ષયેક્ષયમ્ ।
પશ્યન્તિ પ્રણવે ચિન્ત્યં તદ્વિષ્ણોઃ પરમં પદમ્

યન્ન દેવા ન મુનયો ન ચાહં ન ચ શઙ્કરઃ ।
જાનન્તિ પરમેશ સ્ય તદ્વિષ્ણોઃ પરમં પદમ્

શક્તયો યસ્ય દેવસ્ય બ્રહ્મવિષ્ણુશિવાત્મિકાઃ ।
ભવન્ત્યભૂતપૂર્વસ્ય તદ્વિષ્ણોઃ પરમં પદમ્

સર્વેશ સર્વભૂતાત્મન્સર્વ સર્વાશ્રયાચ્યુત ।
પ્રસીદ વિષ્ણો ભક્તાનાં વ્રજ નો દૃષ્ટિગોચરમ્

શ્રીપરાશર ઉવાચ
ઇત્યુદીરિતમાકર્ણ્ય બ્રહ્મણસ્ત્રિદશાસ્તતઃ ।
પ્રણમ્યોચુઃ પ્રસીદેતિ વ્રજ નો દૃષ્ટિ ગોચરમ્

યન્નાયં ભગવાન્ બ્રહ્મ જાનાતિ પરમં પદમ્ ।
તન્નતાઃ સ્મ-જગદ્ધામ તવ સર્વગતાચ્યુત

ઇત્યન્તે વચસસ્તેષાં દેવાનાં બ્રહ્મણસ્ત થા ।
ઊચુર્દેવર્ષયઃસર્વ બૃહસ્પતિપુરોગમાઃ

અદ્યો યજ્ઞઃ પુમાનીડ્યઃ પૂર્વેષાં યશ્ ચ પૂર્વજઃ ।
તન્નતાઃ સ્મ જગત્સ્ત્રષ્ટુઃ સ્રષ્ટારમ વિશેષણમ્

ભગવન્ભૂતભવ્યેશ યજ્ઞમૂર્તિધરાવ્યય ।
પ્રસીદ પ્રણતાનાં ત્વં સર્વેષાં દેહિ દર્શનમ્

એષ બ્રહ્મ સહાસ્માભિઃ સહ રુદ્રૈસ્ ત્રિલોચનઃ ।
સર્વાદિત્યૈઃ સમં પૂષા પાવકો ઽયં સહાગ્નિભઃ

અશ્વિનૌ વસવશ્ચેમે સર્વે ચૈતે મરુદ્ગણાઃ ।
સાધ્યા વિશ્વે તથા દેવા દેવેન્દ્રશ્ચાયમીશ્વરઃ

પ્રણામપ્રવણા નાથ દૈત્યસૈન્યૈઃ પરાજિતાઃ ।
શરણં ત્વામનુપ્રાપ્તાઃ સમસ્તા દેવતાગણાઃ

શ્રીપરાશર ઉવાચ
એવં સંસ્તૂયમાનસ્તુ ભગવાઞ્છંખચક્રધૃક્ ।
જગામ દર્શનં તેષાં મૈત્રેય પરમે શ્વરઃ

તં દૃષ્ટ્વા તે તદા દેવાઃ શઙ્ખચક્રગદાધરમ્ ।
અપૂર્વરૂપસંસ્થાનં તેજસાં રાશિમૂર્જિતમ્

પ્રણમ્ય પ્રણતાઃ સર્વે સંક્ષોભ સ્તિમિતેક્ષણાઃ ।
તુષ્ટુવુઃ પુણ્ડરીકાક્ષં પિતામહપુરોગમાઃ

દેવા ઊચુઃ ।
નમોનમો વિશેષસ્ત્વં ત્વં બ્રહ્મ ત્વં પિનાકધૃક્ ।
ઇન્દ્રસ્ત્વમ ગ્નિઃ પવનો વરુણઃ સવિતા યમઃ

વસવો મરુતઃ સાધ્યા વિશ્વેદેવગણા ભવાન્ ।
યો ઽયં તવાગ્રતો દેવ સમીપં દેવતાગણઃ ।
સ ત્વમેવ જગત્સ્ત્રષ્ટા યતઃ સર્વગતો ભવાન્

ત્વં યજ્ઞસ્ત્વં વષટ્કારસ્ત્વમોઙ્કારઃ પ્રજાપતિઃ ।
વિદ્યા વેદ્યં ચ સર્વાત્મંસ્ત્વન્મયં ચાખિલં જગત્

ત્વમાર્તાઃ શરણં વિષ્ણો પ્રયાતા દૈત્યનિર્જિતાઃ ।
વયં પ્રસીદ સર્વાત્મંસ્તેજસાપ્યાયયસ્વ નઃ

તાવદાર્તિસ્ તથા વાઞ્છા તાવ ન્મોહસ્ તથા મુખમ્ ।
યાવન્ન યાતિ શરણં ત્વામશેષાઘનાશનમ્

ત્વં પ્રસાદં પ્રસન્નત્મન્ પ્રપન્નાનાં કુરુષ્વ નઃ ।
તેજસાં નાથ સર્વેષાં સ્વશક્ત્યાપ્યાયનં કુરુ

શ્રીપરાશર ઉવાચ
એવં સંસ્તૂયમાનસ્તુ પ્રણતૈર્ અમરૈર્ હરિઃ ।
પ્રસન્નદૃશ્ટિર્ભગવાનિદમાહ સ વિશ્વકૃત્

તેજસો ભવતાં દેવાઃ કરિષ્યામ્યુપબૃંહણમ્ ।
વદામ્યહં યત્ક્રિયતાં ભવદ્ભિસ્ તદિદં સુરાઃ

આનીય સહિતા દૈત્યૈઃ ક્ષીરાબ્ધૌ સરલૌ ષધીઃ ।
પ્રક્ષિપ્યાત્રમૃતાર્થં તાઃ સકલા દૈત્યદાનવૈઃ ।
મન્થાનં મન્દરં કૃત્વા નેત્રં કૃત્વા ચ વાસુકિમ્

મથ્યતામમૃતે દેવાઃ સહાયે મય્યવસ્થિતે

સામપૂર્વં ચ દૈતેયાસ્તત્ર સાહાય્યકર્મણિ ।
સામાન્યફલભોક્તારો યૂયં વાચ્યા ભવિષ્યથ

મથ્યમાને ચ તત્રાબ્ધૌ યત્સમુત્પત્સ્યતે ઽમૃતમ્ ।
તત્પાનાદ્બલિનો યૂયમમરાશ્ ચ ભવિષ્યથ

તથા ચાહં કરિષ્યામિ તે યથા ત્રિદશદ્વિષઃ ।
ન પ્રાપ્સ્યન્ત્યમૃતં દેવાઃ કેવલં ક્લેશભાગિનઃ

શ્રીપરાશર ઉવાચ
ઇત્યુક્તા દેવદેવેન સર્વ એવ તદા સુરાઃ ।
સન્ધાનમસૂરૈઃ કૃત્વા યત્નવન્તો ઽમૃતે ઽભવન્

નાનૌષધીઃ સમાનીય દેવદૈતેયદાનવાઃ ।
ક્ષિપ્ત્વા ક્ષીરાબ્ધિપયસિ શર દભ્રામલત્વિષિ

મન્થાનં મન્દરં કૃત્વા નેત્રં કૃત્વા ચ વાસુકિમ્ ।
તતો મથિતુમારબ્ધા મૈત્રેય તરસામૃતમ્

વિબુધાઃ સહિતાઃ સર્વે યતઃ પુચ્છં તતઃ કૃતાઃ ।
કૃષ્ણેન વાસુકેર્દૈત્યાઃ પૂર્વકાયે નિવેશિતાઃ

તે તસ્ય મુખનિશ્વાસવહ્નિતાપહતત્વિષઃ ।
નિસ્તેજસો ઽસુરાઃ સર્વે બભૂવુરમિતૌજસઃ

તેનૈવ મુખનિશ્વાસવાયુનાસ્તબલાહકૈઃ ।
પુચ્છપ્રદેશે વર્ષદ્ભિસ્ તદા ચાપ્યાયિતાઃ સુરાઃ

ક્ષીરો દમધ્યે ભગવાન્કૂર્મરૂપી સ્વયં હરિઃ ।
મન્થનાદ્રેરધિષ્ઠાનં ભ્રમતો ઽભૂન્મહામુને

રૂપેણાન્યેન દેવાનાં મધ્યે ચક્રગદાધરઃ ।
ચકર્ષ નાગ રાજાનં દૈત્યમધ્યે ઽપરેણ ચ

ઉપર્યાક્રાન્તવાઞ્શૈલં બૃહદ્રૂપેણ કેશવઃ ।
તથાપરેણ મૈત્રેય યન્ન દૃષ્ટં સુરાસુરૈઃ

તેજસા નાગરા જાનં તથાપ્યાયિતવાન્હરિઃ ।
અન્યેન તેજસા દેવાનુપબૃંહિતવાન્પ્રભુઃ

મથ્યમાને તતસ્તસ્મિન્ક્ષિરાબ્ધો દેવદાનવૈઃ ।
હવિર્ધામાભવત્પૂર્વં સુરભિઃ સુરપૂજીતા

જગ્મુર્મુદં તતો દેવા દાનવાશ્ ચ મહામુને ।
વ્યાક્ષિપ્તચેતસશ્ચૈવ બભૂવુસ્તિમિતેક્ષણાઃ

કિમેતદિતિસિદ્ધાનાં દિવિ ચિન્તયતાં તતઃ ।
બભૂવ વારુણી દેવી મદાઘૂર્ણિતલોચના

કૃતાવર્તાત્તતસ્તસ્માત્ક્ષીરોદાદ્વાસયઞ્જગત્ ।
ગન્ધેન પારીજાતોભૂદ્દેવસ્ત્રીનન્દનસ્તરુઃ

રૂપૌદાર્યગુણોપેતસ્ તથા ચાપ્સરસાં ગણઃ ।
ક્ષીરોદધેઃ સમુત્પન્નો મૈત્રેય પરમાદ્ભુતઃ

તતઃ શીતાંશુરભવજ્જગૃહે તં મહેશ્વરઃ ।
જગૃહુશ્ ચ વિષં નાગાઃ ક્ષીરોદાબ્ધિસમુત્થિતમ્

તતો ધન્વન્તરિર્દેવઃ શ્વેતામ્બરધરસ્વયમ્ ।
બિભ્રત્કમણ્ડલું પૂર્ણમમૃતસ્ય સમુત્થિતઃ

તતઃ સ્વસ્થમનસ્કાસ્તે સર્વે દૈતૈયદાનવાઃ ।
બભૂવુર્મુદિતાઃ સર્વે મૈત્રેય મુનિભિઃ સહ

તતઃ સ્ફુરત્કાન્તિમતી વિકાસિકમલે સ્થિતા ।
શ્રીર્દેવી પયસસ્તસ્માદુદ્ભૂતા ધૃતપઙ્કજા

તાં તુષ્ટુવુર્મુદા યુક્તાઃ શ્રીસૂક્તેન મહર્ષયઃ

વિશ્વાવસુમુખાસ્તસ્યા ગન્ધર્વાઃ પુરતો જગુઃ ।
ઘૃતાચીપ્રમુખાસ્તત્ર નનૃતુશ્ચાપ્સરોગણાઃ

ગઙ્ગાદ્યાઃ સરિતસ્તોયૈઃ સ્નાનાર્થમુપતસ્થિરે ।
દિગ્ગજા હેમપાત્રસ્થમાદાય વિમલં જલમ્ ।
સ્ત્રાપયાઞ્ચક્રિરે દેવીં સર્વલોકમહેશ્વરીમ્

ક્ષીરોદો રૂપધૃક્તસ્યૈ માલામમ્લાનપઙ્કજામ્ ।
દદૌ વિભૂષણાન્યઙ્ગે વિશ્વકર્મા ચકાર હ

દિવ્યમાલ્યામ્બરધરાસ્ત્રાતા ભૂષણભૂષિતા ।
પશ્યતાં સર્વદેવાનાં યયૌ વક્ષસ્થલં હરેઃ

તયા વિલોકિતા દેવા હરિવક્ષસ્થલસ્થયા ।
લક્ષ્મ્યા મૈત્રેય સહસા પરાં નિર્વૃતિમાગતાઃ

ઉદ્વેગં પરમં જગ્મુર્દૈત્યા વિષ્ણુપરાઙ્મુખાઃ ।
ત્યક્તા લક્ષ્મ્યા મહાભાગ વિપ્રચિત્તિરુરોગમાઃ

તતસ્તે જગૃહુર્દૈત્યા ધન્વન્તરિકરસ્થિતમ્ ।
કમણ્ડલું મહાવીર્યા યત્રાઽસ્તે ઽમૃતમુત્તમમ્

માયયા મોહયિત્વા તાન્વિષ્ણુઃ સ્ત્રીરૂપસંસ્થિતઃ ।
દાનવેભ્યસ્તદાદાય દેવેભ્યઃ પ્રદદૌ પ્રભુઃ

તતઃ પપુઃ સુરગુણાઃ શક્રાદ્યાસ્તત્તદામૃતમ્ ।
ઉદ્યતાયુધનિસ્ત્રંશા દૈત્યાસ્તાંશ્ ચ સમાભ્યયુઃ

પીતે ઽમૃતે ચ બલિભિર્ દેવૈર્ દૈત્યચમૂસ્તદા ।
વધ્યમાના દિશો ભેજે પાતાલં ચ વિવેશ વૈ

તતો દેવા મુદા યુક્તાઃ શઙ્ખચક્રગદાભૃતમ્ ।
પ્રણિપત્ય યથાપૂર્વમાશાસત્તત્ત્રિવિષ્ટપમ્

તતઃ પ્રસન્નભાઃ સૂર્યઃ પ્રયયૌ સ્વેન વર્ત્મના ।
જ્યોતીંષિ ચ યથામાર્ગં પ્રયયુર્મુનિસત્તમ

જજ્વાલ ભગવાંશ્ચોચ્ચૈશ્ ચારુદીપ્તિર્વિભાવસુઃ ।
ધર્મે ચ સર્વભૂતાનાં તદા મતિરજાયત

ત્રૈલોક્યં ચ શ્રિયા જુષ્ટં બભૂવ દ્વિજસત્તમ ।
શક્રશ્ ચ ત્રિદશશ્રેષ્ઠઃ પુનઃ શ્રીમા નજાયત

સિંહાસનગતઃ શક્રઃસંપ્રાપ્ય ત્રિદિવં પુનઃ ।
દેવરાજ્યે સ્તિતો દેવીં તુષ્ટાવાબ્જકરાં તતઃ

ઇન્દ્ર ઉવાચ
નમસ્યે સર્વલોકાનાં જનનીમબ્જસમ્ભવામ્ ।
શ્રિયમુન્નિદ્રપદ્માક્ષીં વિષ્ણુવક્ષસ્થલસ્થિતામ્

પદ્માલયાં પદ્મકરાં પદ્મપત્રનિભેક્ષણામ્ ।
વન્દે પદ્મસુખીં દેવીં પદ્મનાભપ્રિયામહમ્

ત્વં સિદ્ધિસ્ત્વં સ્વધા સ્વાહા સુધા ત્વં લોકપાવની ।
સન્ધ્યા રાત્રિઃ પ્રભા ભૂતિર્મેધા શ્રદ્ધા સરસ્વતી

યજ્ઞવિદ્યા મહાવિદ્ય ગુહ્યવિદ્ય ચ શોભને ।
આત્મવિદ્યા ચ દેવિ ત્વં વિસુક્તિફલદાયિની

આન્વીક્ષિકીત્રયીવાર્ત દણ્ડનીતિસ્ત્વમેવ ચ ।
સૈમ્યાસૌમ્યૈર્ જગદ્રૂપૈસ્ ત્વયૈત્તદ્દેવિ પૂરિતમ્

કા ત્વન્યા ત્વામૃતે દેવિ સર્વયજ્ઞમયં વપુઃ ।
અધ્યાસ્તે દેવદેવસ્ય યોગિચિન્ત્યં ગદાભૃતઃ

ત્વાયા દેવિ પરિત્યક્તં સકલં ભુવનત્રયમ્ ।
વિનષ્ટપ્રાયમભવત્ત્વયેદાનીં સમેધિતમ્

દારાઃ પુત્રાસ્તથાગારસુહૃદ્ધાન્યધનાદિકમ્ ।
ભવત્યેતન્મહાભાગે નિત્યં ત્વદ્વીક્ષણાન્તૃણામ્

શરીરારોગ્યમૈશ્વર્યમ્ અરિપક્ષક્ષયઃ સુખમ્ ।
દેવિ ત્વદ્દૃષ્ટિદૃષ્ટાનાં પુરુષાણાં ન દુર્લભમ્

ત્વં માતા સર્વલોકાનાં દેવદેવો હરિઃ પિતા ।
ત્વયૈતદ્વિષ્ણુના ચામ્બ જગવ્દ્યાપ્તં ચરાચરમ્

મા નઃ કોશં તથા ગોષ્ઠં મા ગૃહં મા પરિચ્છદમ્ ।
મા શરીરં કલત્રં ચ ત્યજેથાઃ સર્વપાવનિ

મા પુત્રાન્મા સુહૃર્દ્વગ મા પશુન્મા વિભૂષણમ્ ।
ત્યજેથા મમ દેવસ્ય વિષ્ણોર્વક્ષઃસ્થલાલયે

સત્ત્વેન સત્યશૌચાભ્યાં તથા શીલદિભિર્ ગુણૈઃ ।
ત્યજ્યન્તે તે નરાઃ સદ્યઃ સંત્યક્તા યે ત્વાયામલે

ત્વયા વિલોકિતાઃ સદ્યઃ શીલાદ્યૈર્ અખિલૈર્ ગુણૈઃ ।
કુલૈશ્વર્યૈશ્ ચ યુજ્યન્તે પુરુષા નિર્ગુણા અપિ

સર્ શ્લાઘ્યઃ સ ગુણી ધન્યઃ સ કુલીનઃ સ બુદ્ધિમાન્ ।
સ શૂરઃ સ ચ વિક્રાન્તો યસ્ત્વયા દેવિ વીક્ષિતઃ

સદ્યો વૈગુણ્યમાયાન્તિ શીલાદ્યઃ સકલા ગુણાઃ ।
પરાઙ્મુખી જગદ્ધાત્રી યસ્ય ત્વં વિષ્ણુવલ્લભે

ન તે વર્ણયિતું શક્તા ગુણાઞ્ચિહ્વાપિ બેધસઃ ।
પ્રસીદ દેવિ પદ્માક્ષિ માસ્માંસ્ત્યાક્ષીઃ કદાટન

શ્રીપરશર ઉવાચ
એવં શ્રીઃ સંસ્તુતા સમ્યક્ પ્રાહ દેવી શતક્રતુમ્ ।
શૃણ્વતાં સર્વદેવાનાં સર્વભૂતસ્થિતા દ્વિજ

શ્રીરુવાચ
પરિતુષ્ટાસ્મિ દેવેશે સ્તોત્રેણાનેન તે હરે ।
વરં વૃણીષ્વ યસ્ત્વિષ્ટો વર દાહં તવાગતા

ઇન્દ્ર ઉવાચ
વરદા યદિ મે દેવિ વારર્હે યદિ વાપ્યહમ્ ।
ત્રૈલોક્યં ન ત્વયા ત્યાજ્યમેષ મેસ્તુ વરઃ પરઃ

સ્તોત્રેણ યસ્તથૈતેન ત્વાં સ્તોષ્યત્યબ્ધિસમ્ભવે ।
સ ત્વયા ન પરીત્યાજ્યો દ્વિતીયોસ્તુ વરો મમ

શ્રીરુવાચ
ત્રૈલોક્યં ત્રિદ શશ્રેષ્ઠ ન સન્ત્યક્ષ્યામિ વાસવ ।
દત્તો વરો મયાયન્તે સ્તૌત્રારાધનતુષ્ટયા

યશ્ ચ સાયં તથા પ્રાતઃ સ્તોત્રેણાનેન માનવઃ ।
માં સ્તોષ્યતિ ન તસ્યાહં ભવિષ્યામિ પરાઙ્મુખી

શ્રીપરાશર ઉવાચ
એવં દદૌ વરં દેવી દેવરાજાય વૈ પુરા ।
મૈત્રેય શ્રીર્મહાભાગા સ્તોત્રારાધનતોષિતા

ભૃગોઃ ખ્યાત્યાં સમુત્પન્ના શ્રીઃ પૂર્વમુદધેઃ પુનઃ ।
દેવદાનવયત્નેન પ્રસૂતામૃતમન્થને

એવં યદા જગત્સ્વામી દેવદેવો જનાર્દનઃ ।
અવતારં કરોત્યેષા તદા શ્રીસ્તત્મહાયિનિ

પુનશ્ ચ પદ્માદુત્પન્ના આદિત્યોભૂદ્યદા હરિઃ ।
યદા તુ ભાર્ગવો રામસ્તદાભૂદ્ધરણી ત્વિયમ્

રાઘવત્વે ઽભવત્સીતા રુક્મિણી કૃષ્ણજન્મનિ ।
અન્યેષુ ચાવતારેષુ વિષ્ણોરેષાનપાયિનિ

દેવત્વે દેવદેહેયં મનુષ્યત્વે ચ માનુષી ।
વિષ્ણોર્દેહાનુરૂપાં વૈ કરોત્યેષાત્મનસ્તનુમ્

યશ્ચૈતચ્છૃણુયાજ્જન્મ લક્ષ્મ્યા યશ્ ચ પઠેન્નરઃ ।
શ્રિયો ન વિચ્યુતિસ્તસ્ય ગૃહે યાવત્કુલત્રયમ્

પઠ્યતે યેષુ ચૈવેયં ગૃહેષુ શ્રીસ્તુતિર્મુને ।
અલક્ષ્મીઃ કલહાધારા ન તે ષ્વાસ્તે કદાચન

એતતે કથિતં બ્રહ્મન્યન્માં ત્વં પરિપૃચ્છસિ ।
ક્ષીરાબ્ધો શ્રીર્યથા જાતા પૂર્વં ભૃગુસુતા સતી

ઇતિ સકલ વિભૂત્યવાપ્તિહેતુઃ સ્તુતિરિયમિન્દ્રમુખોદ્ગતા હિ લક્ષ્મ્યાઃ ।
અનુદિનમિહ પઠ્યતે નૃભિર્ યૈર્ વસતિ ન તેષુ કદાચિદપ્યલક્ષ્મીઃ