વિષ્ણુ પુરાણ · અધ્યાય 1.8

ઇતિ શ્રીવિષ્ણુપુરાણે પ્રથમે ઽંશે સપ્તમો ઽધ્યાયઃ (7)
શ્રીપારશર ઉવાચ
કથિતસ્તામસઃ સર્ગો બ્રહ્મણસ્તે મહામુને ।
રુદ્રસર્ગં પ્રવક્ષ્યામિ તન્મે નિગદતઃ શૃણુ

કલ્પાદાવાત્મનસ્તુલ્યં સુતં પ્રધ્યાયતસ્તતઃ ।
પ્રાદુરાસીત્પ્રભોરઙ્કે કુમારો નીલલોહિતઃ

રુરોદ સુસ્વરં સોથ પ્રાદ્રવદ્દિ જસત્તમ ।
કિં ત્વં રોદિષિ તં બ્રહ્મ રુદન્તં પ્રત્યુવાચ હ

નામ દેહીતિ તં સો ઽથ પ્રત્યુવાચ પ્રજાપતિઃ ।
રુદ્રસ્ત્વં દેવનામ્નાસિ મારો દીર્ધૈર્યમાવહ ।
એવમુક્તઃ પુનઃ સો ઽથ સપ્તકૃત્વો રુરોદ વૈ

તતોન્યાનિ દદૌ તસ્મૈ સપ્ત નામાનિ વૈ પ્રભુઃ ।
સ્થાનાનિ ચૈષામષ્ટાનાં પત્નીઃ પુત્રાંશ્ ચ સ પ્રભુઃ

ભવં શર્વમથેશાનં તથા પશુપતિં દ્વિજ ।
ભીમમુગ્રં મહાદેવમુવાચ સ પિતામહઃ

ચક્રે નામાન્યથૈતાનિ સ્થાનાન્યેષાં ચકાર સઃ ।
સૂર્યો જલં મહી વાયુર્વહ્નિરાકાશમેવ ચ ।
દીક્ષિતો બ્રહ્મણઃ સોમ ઇત્યેતાસ્તનવઃ ક્રમાત્

સુવર્ચલા તથૈવોષા વિકેશી ચાપરા શિવા ।
સ્વાહા દિશસ્ તથા દીક્ષા રોહિણી ચ યથાક્રમમ્

સૂર્યાદીનાં દ્વિજશ્રેષ્ઠ રુદ્રાદ્યૈર્ નામભિઃ સહ ।
પત્ન્યઃ સ્મૃતા મહાભાગ તદપત્યાનિ મે શૃણુ

એષાં સૂતિપ્રસૂતિભ્યામિદમાપૂરિતં જગત્

શનૈશ્ચરસ્ તથા શુક્રો લોહિતાઙ્ગો મનોજવઃ ।
સ્કન્દઃ સર્ગો ઽથ સન્તાનો બુધશ્ચાનુક્રમાત્સુતાઃ

એવંપ્રકારો રુદ્રો ઽસૌ સતીં ભાર્યામનિન્દિતામ્ ।
ઉપયેમે દુહિતરં રક્ષસ્યૈવ પ્રજાપતેઃ

દક્ષકોપાચ્ચ તત્યાજ સ સતી સ્વકલેવરમ્ ।
હિમવદ્દુહિત સાભૂન્મેનાયાં દ્વિજસત્તમ

ઉપયેમે પુનશ્ચોમામનન્યાં ભગવાન્હરઃ

દેવૌ ધાતૃવિધાતારૌ ભૃગોઃ ખ્યાતિરસૂયત ।
શ્રિયં ચ દેવદેવસ્ય પત્ની નારાયણસ્ય યા

શ્રીમૈત્રેય ઉવાચ
ક્ષીરાબ્ધૌ શ્રીઃ સમુત્પન્ના શ્રૂયતે ઽમૃતમન્થને ।
ભૃગોઃ ખ્યાત્યાં સમુત્પન્નેત્યેતદાહ કથં ભવાત્

શ્રીપરાશર ઉવાચ
નિત્યૈવૈષા જગન્માતા વિષ્ણોઃ શ્રીરનપાયિનિ ।
યથા સર્વગતો વિષ્ણુસ્તથૈવેયં દ્વિજોત્તમ

અર્થો વિષ્ણુરિયં વાણી નીતિરેષા નયો હરિઃ ।
બોધો વિષ્ણુરિયં બુદ્ધિર્ધર્મો ઽસૌ સત્ક્રિયા ત્વિયમ્

સ્ત્રષ્ટા વિષ્ણુરિયં સૃષ્ટિઃ શ્રીર્ભૂમિર્ભૂધરો હરિઃ ।
સન્તોષો ભગવાલ્લઙ્ક્ષ્મીસ્તુષ્ટિર્મૈત્રેય શાશ્વતી

ઇચ્છા શ્રીર્ભગવાન્કામો યજ્ઞો ઽસૌ દક્ષિણા ત્વિયમ્ ।
આજ્યાહુતિરસૌ દેવી પુરોડાશો જનાર્દનઃ

પત્નીશાલા મુને લક્ષ્મીઃ પ્રાગ્વંશૌ મધુસૂદનઃ ।
ચિતિર્લક્ષ્મીર્હરિર્યૂપ ઇધ્મા શ્રીર્ભગવાન્કુશઃ

સામાસ્વરૂપી ભગવાનુદ્ગીતિઃ કમલાલયા ।
સ્વાહા લક્ષ્મીર્જગન્નાથો વાસુદેવો હુતા શનઃ

શઙ્કરો ભગવાઞ્છૌરિર્ગૌરીલક્ષ્મીર્દ્વિજોત્તમ ।
મૈત્રેય કેશવઃ સૂર્યસ્તત્પ્રભા કમલાલયા

વિષ્ણુઃ પિતૃગણઃ પદ્મા સ્વધા શાશ્વતપુષ્ટિદા ।
દ્યૌઃ શ્રીઃ સર્વાત્મકો વિષ્ણુરવકાશોતિવિસ્તરઃ

શશાઙ્કઃ શ્રીધરઃ કાન્તિઃ શ્રીસ્તથૈવાનપાયિની ।
ધૃતિર્લક્ષ્મીર્જગચ્ચેષ્ટા વાયુઃ સર્વત્રગો હરિઃ

જલધિર્દ્વિજગોવિન્દસ્તદ્વેલા શ્રીર્મહામુને ।
લક્ષ્મીસ્વરૂપમિન્દ્રાણી દેવેન્દ્રો મધુસૂદનઃ

યમશ્ચક્રધરઃ સાક્ષાદ્ધૂમોર્ણા કમલાલયા ।
ઋદ્ધિઃ શ્રીઃ શ્રીધરો દેવઃ સ્વયમેવ ધનેશ્વરઃ

ગૌરી લક્ષ્મીમંહાબાગા કેશવો વરુણઃ સ્વયમ્ ।
શ્રીર્દેવસેના વિપ્રેન્દ્ર દેવસેનાપતિર્હરિઃ

અવષ્ટંભો ગદાપાણિઃ શક્તિર્લક્ષ્મીર્ દ્વિજોત્તમ ।
કાષ્ઠા લક્ષ્મીર્નિમેષો ઽસૌ મુહૂર્તો ઽસૌ કલા ત્વિયમ્

જ્યોત્સ્ના લક્ષ્મીઃ પ્રદીપો ઽસૌ સર્વઃ સર્વેશ્વરો હરિઃ ।
લતાભૂતા જગન્માતા શ્રીર્વિષ્ણુર્દ્રુમસંજ્ઞિતઃ

વિભાવરી શ્રીર્દિવસો દેવચક્રગદાધરઃ ।
વરપ્રદો વરો વિષ્ણુર્વધૂઃ પદ્મવનાલ યા

નદસ્વરૂપી ભગવાઞ્છ્રીર્નદીરૂપસંસ્થિતા ।
ધ્વજશ્ ચ પુણ્ડરીકાક્ષઃ પતાકા કમલાલયા

તૃષ્ણા લક્ષ્મીર્જગન્નાથો લોભો નારાયણઃ પરઃ ।
રતી રાગશ્ ચ મૈત્રેય લક્ષ્મીર્ગોવિન્દ એવ ચ

કિં ચાતિબહુનોક્તેન સંક્ષેપેણેદમુચ્યતે

દેવતિર્યઙ્મનુષ્યાદૌ પુન્નામા ભગવાન્હરિઃ ।
સ્ત્રીનામ્ની શ્રીશ્ ચ વિજ્ઞેયા નાનયોર્વિદ્યતે પરમ્