વિષ્ણુ પુરાણ · અધ્યાય 1.21

ઇતિ શ્રીવિષ્ણુપુરાણે પ્રથમેંશોધ્યાયઃ (20)
પ્રહ્લાદપુત્ર આયુષ્માઞ્છિબિર્બાષ્કલ એવ ચ ।
વિરોચનસ્તુ પ્રાહ્લદિર્બલિર્જજ્ઞે વિરોચનાત્

બલેઃ પુત્રશતં ત્વસીદ્બાણજ્યેષ્ઠં મહામુને ।
હિરણ્યાક્ષસુતાશ્ચાસન્સર્વ એવ મહા બલા

ઝર્ઝરઃ શકુનિશ્ચૈવ ભૂતસન્તાપનસ્ તથા ।
મહાનાભો મહાબાહુઃ કાલનાભસ્તથાપરઃ

અભવન્દનુપૂત્રાશ્ ચ દ્વિમૂર્ધ શંબરસ્ તથા ।
અયોમુખઃ શઙ્કુશિરાઃ કપિલઃ શઙ્કરસ્ તથા

એકચક્રો મહાબાહુસ્તારકશ્ ચ મહાબલઃ ।
સ્વર્ભાનુર્વૃષપર્વા ચ પુલોમ ચ મહાબલઃ

એતે દનોઃ સુતાઃ ખ્યાતા વિપ્રચિત્તિશ્ ચ વિર્યવાન્

સ્વર્ભાનોસ્તુ પ્રભા કન્યા શર્મિષ્ઠા વાર્ષપર્વણી ।
ઉપદાની હયશિરઃ પ્રખ્યાતા વરકન્યકાઃ

વૈશ્વાનરસુતે ચોભે પુલોમા કાલકા તથા ।
ઉભે સુતે મહાભાગે મારીચેસ્તુ પરિગ્રહઃ

તાભ્યા પુત્રસહસ્રાણિ ષષ્ટિર્દાનવસત્તમાઃ ।
પૌલોમાઃ કાલકે યાશ્ ચ મારીચતનયાઃ સ્મૃતાઃ

તતો ઽપરે મહાવીર્યા દારુણા સ્ત્વતિનિર્ઘૃણા ।
સિંહિકાયામથોત્પન્ના વિપ્રચિત્તે સુતાસ્ તથા

ત્ર્યંશઃ શલ્યશ્ ચ બલવાન્ નભશ્ચૈવ મહાબલઃ ।
વાતાપી નમુચિશ્ચૈવ ઇલ્વલઃ ખસૃમસ્ તથા

આન્ધકો નરકશ્ચૈવ કાલનાભસ્તથૈવ ચ ।
સ્વર્ભાનુશ્ ચ મહાવીર્યો વક્ત્રયોધી મહાસુરઃ

એતે વૈ દાનવાઃ શ્રેષ્ઠા દનુવંશવિવર્ધનાઃ ।
એતેષાં પુત્રપૌત્રશ્ ચ શતશો ઽથ સહસ્રશઃ

પ્રહ્લાદસ્ય તુ દૈત્યસ્ય નિવાત કવચાઃ કુલે ।
સમુત્પન્નાઃ સુમહતા તપસા ભાવિતાત્મનઃ

ષટ્ સુતાઃ સુમહાસત્ત્વાસ્તામ્રાયાઃ પરિકીર્તિતાઃ ।
શુકી શ્યેની ચ ભાસી ચ સુગ્રીવી શુચિગૃદ્ધ્રકા

શુકી શુકાનજનયદુલૂકપ્રત્યુલૂકિકાન્ ।
શ્યેની શ્યેનાંસ્ તથા ભાસી ભાસાન્ગૃર્ધ્યાંશ્ ચ ગૃદ્ધ્ર્યપિ

શુચ્યૌ દકાન્પક્ષિગણાન્સુગ્રીવી તુ વ્યજાયત ।
અશ્વાનુષ્ટ્રાન્ગર્દભાં શ્ ચ તામ્રાવંશઃ પ્રકીર્તિતઃ

વિનતાયાસ્તુ દ્વૌ પુત્રૌ વિરતૌ ગરુડારુણૌ ।
સુપર્ણઃ પતતાં શ્રેષ્ઠો દારુણઃ પન્નગાશનઃ

સુરસાયાં સહસ્રં તુ સર્પાણામમિતૌજસામ્ ।
અનેકશિરસાં બ્રહ્મન્ ખેચરામાં મહાત્મનામ્

કાન્દ્રવેયાસ્તુ બલિનઃ સહસ્રમમિતૌજસઃ ।
સુપર્ણવશાગા બ્રહ્મન્ જજ્ઞિરે નૈકમસ્તકાઃ

તેષાં પ્રધાનભૂતાસ્તુ શેષવાસુકિતક્ષકાઃ ।
શઙ્ખશ્વેતો મહાપદ્મઃ કમ્બલાશ્વતરૌ તથા

એલાપુત્રસ્ તથા નાગઃ કર્કોટકધનઞ્જયૌ ।
એતે ચાન્યે ચ બહવો દન્દશુકા વિષોલ્બણા

ગણં ક્રોધવશં વિદ્ધિ તસ્યાઃ સર્વે ચ દંષ્ટ્રિણઃ ।
સ્થલજાઃ પક્ષિણોબ્જાશ્ ચ દારુણાઃ પિશિતાશનાઃ

ક્રોધાત્તુ પિશાચાંશ્ ચ જનયામાસ મહાબલાન્ ।
ગાસ્તુ વૈ જનયામાસ સુરાભીર્મહિષીસ્ તથા ।
ઇરાવૃક્ષલતાવલ્લીસ્તૃમજતીશ્ ચ સર્વશઃ

સ્વસા તુ યક્ષરક્ષાંસિ મુનિરપ્સરસસ્ તથા ।
આરીષ્ટા તુ મહાસત્ત્વાન્ ગન્ધર્વાન્સમજીજનત્

એતે કશ્યપદાયાદાઃ કીર્તિતાઃ સ્થાણુજઙ્ગમાઃ ।
તેષાં પુત્રાશ્ ચ પૌત્રાશ્ ચ શતશો ઽથ સહસ્રશઃ

એષ મન્વન્તરે સર્ગો બ્રહ્મન્સ્વારોચિષેસ્મૃતઃ

વૈવસ્વતે ચ મહતિ વારુણે વિતતે કૃતૌ ।
જુહ્વાનસ્ય બ્રહ્મણો વૈ પ્રજાસર્ગ ઇહોચ્યતે

પૂર્વં યત્ર તુ સપ્તર્ષિનુત્પન્નાન્સપ્તમાનસાન્ ।
પુત્રત્વે કલ્પયામાસ સ્વયમેવ પિતામહઃ ।
ગન્ધર્વભોગિદેવાનાં દાનવાનાં ચ સત્તમ

દિતિર્વિનષ્ટપુત્રા વૈ તોષયામાસ કાશ્યપમ્ ।
તયા ચારાધિતઃ સમ્યક્કાશ્યપસ્તપતાં પરઃ

વરેણ ચ્છન્દયામાસ સા ચ વવ્રે તતો વરમ્ ।
પુત્રમિન્દ્રવધાર્થાય સમર્થમ મિતૌજસમ્

સ ચ તસ્મૈ વરં પ્રાદાદ્ભાર્યાયૈ મુનિસત્તમઃ ।
દત્ત્વા ચ વરમત્યુગ્રં કશ્યપસ્તામુવાચ હ

શક્રં પુત્રો નિહન્તા તે યદિ ગર્ભં શરચ્છતમ્ ।
સમાહિતાતિપ્રયતા શૌચિની ધારયિષ્યસિ

ઇત્યેવસુક્ત્વા તાં દેવીં સંગતઃ કશ્યપો મુનિઃ ।
દધાર સા ચ તં ગર્ભં સમ્યક્છોચસમન્વિતા

ગર્ભમાત્મવધાર્થાય જ્ઞાત્વા તં મઘવાનપિ ।
શુશ્રૂષુસ્તામથાગચ્છદ્વિનયાદમરાધિપઃ

તસ્યા શ્ચૈવાન્તરપ્રેપ્સુરતિષ્ઠત્પાકશાસનઃ ।
ઊને વર્ષશતે ચાસ્યા દદર્શાન્તરમાત્મના

અકૃત્વા પાદયોઃ શૌચં દિતિઃ શયનમાવિશત્ ।
નિદ્રાં ચાહારયામાસ તસ્યાઃ કુક્ષિં પ્રવિશ્ય સઃ

વજ્રપાણિર્મહાગર્ભં ચિચ્છેદાથ સ સપ્તધા ।
સમ્પીડ્યમાનો પજ્રેણ સ રુરોદાદિદારુણમ્

મા રોદીરિતિ તં શક્રઃ પુનઃપુનરભાષત ।
સો ઽભવત્સપ્તધા ગર્ભસ્તમિદ્રઃ કુપિતઃ પુનઃ

એકૈકં સપ્તધા ચક્રે વજ્રેણારિવિદારિણા ।
મરુતો નામ દેવાસ્તે બભૂવુરતિવેગિનઃ

યદુક્તં વૈ ભગવતા તેનૈવ મરુતો ઽભવન્ ।
દેવા એકોનપછ્ચાશત્સહાયા વજ્રપાણિનઃ