વિષ્ણુ પુરાણ · અધ્યાય 1.20

ઇતિ શ્રીવિષ્ણુપુરાણે પ્રથમેંશ એકોનવિંશતિતમો ઽધ્યાયઃ (19)
શ્રીપરાશર ઉવાચ
એવં સંચિન્તયન્વિષ્ણુમભેદેનાત્મનો દ્વિજ ।
તન્મયત્વમવાપ્યગ્ર્ય મેને ચાત્માનમચ્યુતમ્

વિસસ્માર તથાત્માનં નાન્યત્કિઞ્ચિદજાનત ।
અહમેવાવ્યયો ઽનન્તઃ પરમાત્મેત્યચિન્તયત્

તસ્ય તદ્ભાવનાયોગાત્ક્ષીણપાપસ્ય વૈ ક્રમાત્ ।
શુદ્ધેન્તઃકરણે વિષ્ણુસ્તસ્થૌ જ્ઞાનમયોચ્યુતઃ

યોગપ્રભાવાત્પ્રહ્લાદે જાતે વિષ્ણુમયે ઽસુરે ।
ચલત્યુરગબન્ધૈસ્ તૈર્ મૈત્રેય ત્રુટિતં ક્ષણાત્

ભ્રન્તગ્રાહગમઃ સોર્મિર્યયૌ ક્ષોભં મહાર્ણવઃ ।
ચચાલ ચ મહી સર્વા સશૈલવનકાનના

સ ચ તં શૈલસંઘાતં દૈત્યૈર્ ન્યસ્તમથોપરિ ।
ઉત્ક્ષિપ્ય તસ્માત્સલિલાન્નિશ્ચક્રામ મહામતિઃ

દૃષ્ટ્વા ચ સ જગદ્ભૂ6યો ગગનાદ્યુપલક્ષણમ્ ।
પ્રહ્લાદોસ્મીતિ સસ્માર પુનરાત્માનમાત્મનિ

તુષ્ટાવ ચ પુનર્ધામાનનાદિં પુરુષોત્તમમ્ ।
એકાગ્રમતિરવ્યગ્રો યતવાક્વાયમાનસઃ

પ્રહ્લાદ ઉવાચ
ઓંનમઃ પરમાર્થાય સ્થૂલ સૂક્ષ્મક્ષરાક્ષર ।
વ્યક્તાવ્યક્તકલાતીત સકલેશ નિચઞ્જન

ગુણાઞ્જન ગુણાધાર નિર્ગુણાત્મન્ ગુણસ્થિત ।
મૂર્તામૂર્તમહામૂર્તે સૂક્ષ્મમૂર્તે સ્ફુટાસ્ફુટ

કરાલસૌમ્યરૂપાત્મન્વિદ્યાવિદ્યામયાચ્યુત ।
સદસદ્રૂપસદ્ભાવ સદસદ્ભાવભાવન

નિત્યાનિત્યપ્રપઞ્ચાત્મન્નિષ્પ્રપઞ્ચામલાશ્રિત ।
એકાનેક નમસ્તુભ્યં વાસુદેવાદિકારણ

યઃ સ્થૂલસૂક્ષ્મઃ પ્રકટઃ પ્રકાશો યઃ સર્વભૂતો ન ચ સર્વભૂતઃ ।
વિશ્વં યતશ્ચૈતદવિશ્વહેતો નમોસ્તુ તસ્મૈ પુરુષોત્તમાય

પરાશર ઉવાચ
તસ્ય તચ્ચેતસો દેવઃ સ્તુતિમિત્થં પ્રકૃર્વતઃ ।
આવિર્બભૂવ ભગવાન્ પીતામ્બરધરો હરિઃ

સસમ્ભ્રમસ્ તમ્ આલોક્ય સમુત્થાયાકુલાક્ષરમ્ ।
નમોસ્તુ વિષ્ણવેત્યેતવ્દ્યાજહારાસ કૃદ્દ્વિજ

પ્રહ્લાદ ઉવાચ
દેવ પ્રપન્નાર્તિહર પ્રસાદં કુરુ કેશવ ।
અવલોકનદાનેન ભૂયો માં પાવયાચ્યુત

શ્રીભગવાન્ ઉવાચ
કુર્વતસ્તે પ્રસન્નોહં ભક્તિમવ્યભિચારિણીમ્ ।
યથાભિલષિતો મત્તઃ પ્રહ્લાદ વ્રીયતાં વરઃ

પ્રહ્લાદ ઉવાચ
નાથ યોનિસહસ્રેષુ યેષુ યેષુ વ્રજામ્ય્ અહમ્ ।
તેષુ તેષ્વચ્યુતાભક્તિરચ્યુતાસ્તુ સદા ત્વયિ

યા પ્રીતિરવિવેકાનાં વિષયેષ્વનપાયિની ।
ત્વામનુસ્મરતઃ સા મે હૃદયાન્માપસર્પતુ

શ્રીભગવાનુવાચ
મયિ ભક્તિસ્તવાસ્ત્યેવ ભૂયો ઽપ્ય્ એવં ભવિષ્યતિ ।
વરસ્તુ મત્તઃ પ્રહ્લાદ વ્રીયતાં યસ્તવેપ્સિતઃ

પ્રહ્લાદ ઉવાચ
મયિ દ્વેષાનુબન્ધોભૂત્સંસ્તુતાવુદ્યતે તવ ।
મત્પિતુસ્તત્કૃતં પાપં દેવ તસ્ય પ્રમશ્યતુ

શસ્ત્રાણિ પાતિતાન્યઙ્ગે ક્ષિપ્તો યચ્ચાગ્નિસંહતૌ ।
દંશિતશ્ચોરગૈર્ દત્તં યદ્વિષં મમ ભોજને

બદ્ધા સમુદ્રે યત્ક્ષિપ્તો યચ્ચિતો ઽસ્મિ શિલોચ્ચયૈઃ ।
અન્યાનિ ચાપ્યસાધૂનિ યાનિ પિત્રા કૃતાતિ મે

ત્વયિ ભક્તિમતો દ્વેષાદઘં તત્સંભવં ચ યત્ ।
ત્વત્પ્રસાદાત્પ્રભો સદ્યસ્તેન મુચ્યતુ મે પિતા

શ્રીભગવાનુવાચ
પ્રહ્લાદ સર્વમેતત્તે મત્પ્રસાદાદ્ભાવિષ્યતિ ।
અન્યચ્ચ તે વરં દઘ્નિ વ્રીયતામસુરાત્મજ

પ્રહલાદ ઉવાચ
કૃતકૃત્યોસ્મિ ભગવન્વરે ણાનેન યત્ત્વયિ ।
ભવિત્રી ત્વત્પ્રસાદેન ભક્તિરવ્યભિચારિણી

ધર્માર્થકામૈઃ કિં તસ્ય મુક્તિસ્તસ્ય કરે સ્તિતા ।
સમસ્તજગતાં મૂલે યસ્ય ભક્તિઃ સ્થિરા ત્વયિ

શ્રીભગવાનુવાચ
યથા તે નિશ્ચલં ચેતો મયિ ભક્તિસમન્વિતમ્ ।
તથા ત્વં મત્પ્રસાદેન નિર્વાણમ્પરમાપ્સ્યસિ

શ્રીપરાશર ઉવાચ
ઇત્યુક્ત્વાન્તર્દધે વિષ્ણુસ્ તસ્ય મૈત્રેય પશ્યતઃ ।
સ ચાપિ પુનરાગમ્ય વવન્દે ચરણૌ પિતુઃ

તં પિતા મૂર્ધ્ન્યુપાઘ્રાય પરિષ્વજ્ય ચ પીડિતમ્ ।
જીવસીત્યાહ વત્સેતિ બાષ્પાર્દ્રનયનોદ્વિજ

પ્રીતિમાંશ્ચાભવત્તસ્મિન્નનુતાપી મહાસુરઃ ।
ગુરુપિત્રોશ્ચકારૈવં શુશ્રૂષાં સો ઽપિ ધર્મતમ્

પિતર્યુપરતિં નીતે નરસિંહ સ્વરૂપિણા ।
વિષ્ણુના સો ઽપિ દૈત્યાનાં મૈત્રેયાભૂત્પતિસ્તતઃ

તતો રાજ્યદ્યુતિં પ્રાપ્ય કર્મશુદ્ધિકરીં દ્વીજ ।
પુત્રપૌત્રાંશ્ ચ સુબહૂન્ અવાપ્યૈશ્વર્યમેવ ચ

ક્ષીણાધિકારઃ સ યદા પુણ્યપાપવિવિર્જિતઃ ।
તદા સ ભગવદ્ધ્યાનાત્પરં નીર્વાણમાપ્પવાન્

એવં પ્રભાવો દૈત્યો ઽસૌ મૈત્રેયાસીન્ મહામતિઃ ।
પ્રહ્લાદો ભગવદ્ભક્તો યં ત્વં મામ્ અનુપૃચ્છસિ

યસ્ત્વેતચ્ચારીતં તસ્ય પ્રહ્લાદસ્ય મહાત્મનઃ ।
શૃણોતિ તસ્ય પાપાનિ સદ્યો ગચ્છન્તિ સંક્ષયમ્

અહોરાત્રકૃતં પાપં પ્રહ્લાદચરિતં નરઃ ।
શૃણ્વન્ પઠંશ્ ચ મૈત્રેય વ્યપોહતિ ન સંશયઃ

પૌર્મમાસ્યામમાવાસ્યામષ્ટમ્યામથ વા પઠન્ ।
દ્વાદશ્યાં તદાપ્રન્તોતિ ગોપ્રદાનફલં દ્વિજ

પ્રહ્લાદં સકલાપત્સુ યથા રક્ષિતવાન્હરિઃ ।
તથા રક્ષતિ યસ્તસ્ય શૃણોતિ ચરિતં સદા