વાયુપુરાણમ્ · શ્લોક 15-2

॥ વાયુરુવાચ ॥
ચતુર્દ્દશવિધં હ્યેતદ્બુદ્ધ્વા સંસારમણ્ડલમ્।
તથા સમારભેત્ કર્મ્મ સંસારભયપીડિતઃ

તતઃ સ્મરતિ સંસારચક્રેણ પરિવર્ત્તિતઃ।
તસ્માત્તુ સતતં યુક્તો ધ્યાનતત્પરયુઞ્જકઃ।
તથા સમારભેદ્યોગં યથાત્માનં સ પશ્યતિ

એષ આદ્યઃ પરં જ્યોતિરેષ સેતુરનુત્તમઃ।
વિવૃદ્ધો હ્યેષ ભૂતાનાં ન સમ્ભેદશ્ચ શાશ્વતઃ

તદેનં સેતુમાત્માનં અગ્નિં વૈ વિશ્વતોમુખમ્।
હૃદિસ્થં સર્વભૂતાનામુપાસીત વિધાનવિત્

હુત્વાષ્ટાવાહુતીઃ સમ્યક્ શુચિસ્તદ્ગતમાનસઃ।
વૈશ્વાનરં હૃદિસ્થન્તુ યથાવદનુપૂર્વશઃ।
અપઃ પૂર્વ સકૃત્ પ્રાશ્ય તુષ્ણીં ભૂત્વા ઉપાસતે

પ્રાણાયેતિ તતસ્તસ્ય પ્રથમા હ્યાહુતિઃ સ્મૃતા।
અપાનાય દ્વિતીયા તુ સમાનાયેતિ ચાપરા

ઉદાનાય ચતુર્થીતિ વ્યાનાયેતિ ચ પઞ્ચમી।
સ્વાહા કારૈઃ પરં હુત્વા શેષં ભુઞ્જીત કામતઃ।
અપઃ પુનઃ સકૃત્ પ્રાશ્ય ત્ર્યાચમ્ય હૃદયં સ્પૃશેત્

ૐપ્રાણાનાં ગ્રન્થિરસ્યાત્મા રુદ્રો હ્યાત્મા વિશાન્તકઃ।
સ રુદ્રો હ્યાત્મનઃ પ્રાણા એવમાપ્યાયયેત્ સ્વયમ્

ત્વં દેવાનામપિ જ્યેષ્ઠ ઉગ્રસ્ત્વં ચતુરો વૃષા ।
મૃત્યુઘ્નોઽસિ ત્વમસ્મભ્યં ભદ્રમેતદ્ધુતં હવિઃ

એવં હૃદયમાલભ્ય પાદાઙ્ગુષ્ઠે તુ દક્ષિણે।
વિશ્રાવ્ય દક્ષિણં પાણિં નાભિં વૈ પાણિના સ્પૃશેત્ ।
તતઃ પુનરુપસ્પૃશ્‌ય ચાત્માનમભિસંસ્પૃશેત્

અક્ષિણી નાસિકા શ્રોત્રે હૃદયં શિર એવ ચ।
દ્વાવાત્માનાવુભાવેતૌ પ્રાણાપાનાવુદાહૃતૌ

તયોઃ પ્રાણોઽન્તરાત્માસ્ય બાહ્યોઽપાનોઽત ઉચ્યતે।
અન્નં પ્રાણસ્તથાપાનં મૃત્યુર્જ્જીવિતમેવ ચ

અન્નં બ્રહ્મ ચ વિજ્ઞેયં પ્રજાનાં પ્રસવસ્તથા।
અન્નાદ્ભૂતાનિ જાયન્તે સ્થિતિરન્નેન ચેષ્યતે।
વર્દ્ધન્તે તેન ભૂતાનિ તસ્માદન્નન્તદુચ્યતે

તદેવાગ્નૌ હુતં હ્યન્નં ભુઞ્જતે દેવદાનવાઃ।
ગન્ધર્વયક્ષરક્ષાંસિ પિશાચાશ્ચાન્નમેવ હિ

ઇતિ શ્રીમહાપુરાણે વાયુ પ્રોક્તે પાશુપતયોગો નામ પઞ્ચદશોઽધ્યાયઃ