વરાહ પુરાણ · અધ્યાય 216

અથ ગોકર્ણશૃંગેશ્વરાદિમાહાત્મ્યમ્ ॥
બ્રહ્મોવાચ ॥
તસ્માત્સ્થાનાદપક્રાન્તે ત્ર્યમ્બકે મૃગરૂપિણિ ॥
અન્યોઽન્યં મન્ત્રયિત્વા તુ મયા સહ સુરોત્તમાઃ

ત્રિધાવિભક્તં તચ્છૃઙ્ગં પૃથક્પૃથગવસ્થિતમ્ ॥
સમ્યક્સ્થાપયિતું દેવા વિધિદૃષ્ટેન કર્મણા

સ્થાપિતં દેવિ નીત્વા વૈ શૃંગાગ્રં વજ્રપાણિના ॥
મયા તત્રૈવ તન્મધ્યં સ્થાપિતં વિધિવત્પ્રભોઃ

દેવૈર્દેવર્ષિભિશ્ચૈવ સિદ્ધૈર્બ્રહ્મર્ષિભિસ્તથા ॥
ગોકર્ણ ઇતિ વિખ્યાતિઃ કૃતા વૈશેષિકી વરા

વિષ્ણુના દેવતીર્થેન તન્મૂલં સ્થાપિતં તતઃ ॥
તસ્ય શૃઙ્ગેશ્વર ઇતિ નામ તત્રાભવન્મહત્

તત્ર તત્રૈવ ભગવાંસ્તસ્મિન્શૃંગે ત્રિધા સ્થિતે ॥
સાન્નિધ્યં કલ્પયામાસ ભાગેનૈકેન ચોન્મના

શતં તેન તુ ભાગાનામાત્મનો નિહિતં મૃગે ॥
તસ્માદ્દ્વિકં તુ ભાગાનાં શૃંગાણાં ત્રિતયે ન્યધાત્

માર્ગેણ તચ્છરીરેણ નિર્યયૌ ભગવાન્વિભુઃ ॥
શૈશિરસ્ય ગિરેઃ પાદં પ્રપેદે સ્વયમાત્મનઃ

શતસંખ્યા સ્મૃતા વ્યુષ્ટિસ્તસ્મિઞ્છૈલેશ્વરે વિભોઃ ॥
ત્રિધા વિભક્તે શૃંગેઽસ્મિન્નેકાગ્રગતિનિપ્રભોઃ

તતઃ સુરાસુરગુરુર્દેવં ભૂતમહેશ્વરમ્ ॥
તપસોઽગ્રેણ સંસેવ્ય વવ્રિરે વિવિધાન્વરાન્

દેવદાનવગન્ધર્વાઃ સિદ્ધયક્ષમહોરગાઃ ॥
શ્લેષ્માતકવનં કૃત્સ્નં સર્વતઃ પરિમણ્ડલમ્

તીર્થયાત્રાં પુરસ્કૃત્ય પ્રાદક્ષિણ્યં ચ ચક્રતુઃ ॥
ફલાન્નિર્દ્દિશ્ય તીર્થાનાં તથા ક્ષેત્રફલં મહત્

યથાસ્થાનાનિ તે તસ્માન્નિવૃત્તાશ્ચ સુરાદયઃ ॥
એવં તસ્માન્નિવૃત્તેષુ દૈવતેષુ તદા તતઃ

પૌલસ્ત્યો રાવણો નામ ભ્રાતૃભિઃ સહ રાક્ષસૈઃ ॥
આગમ્યોગ્રેણ તપસા દેવમારાધયદ્વિભુમ્

શુશ્રૂષયા ચ પરયા ગોકર્ણેશ્વરમવ્યયમ્ ॥
યદા તુ તસ્ય તુષ્ટો વૈ વરદઃ શંકરઃ સ્વયમ્

તદા ત્રૈલોક્યવિજયં વરં વવ્રે સ રાક્ષસઃ ॥
પ્રસાદાત્તસ્ય તત્સર્વં વાઞ્છિતં મનસા હિ યત્

અવાપ્ય ચ દશગ્રીવસ્તદિષ્ટં પરમેશ્વરાત્ ॥
ત્રૈલોક્યવિજયાયાશુ તત્ક્ષણાદેવ નિર્યયૌ

ત્રૈલોક્યં સ વિનિર્જિત્ય શક્રં ચ ત્રિદશાધિપમ્ ॥
તદુત્પાટ્યાનયામાસ પુત્રેણેન્દ્રજિતા સહ

શૃંગાગ્રં યત્પુરા નીત્વા સ્થાપિતં વજ્રપાણિના ॥
તદુત્પાટ્યાનયામાસ પુત્રેણેન્દ્રજિતા સહ

તદ્યાવદ્રાવણઃ સ્થાપ્ય મુહૂર્ત્તમુદધેસ્તટે ॥
સન્ધ્યામુપાસતે તત્ર લગ્નસ્તાવદસૌ ભુવિ

ન શશાક યદા રક્ષસ્તદુત્પાટયિતું બલાત્ ॥
વજ્રકલ્પં સમુત્સૃજ્ય તદા લંકાં વિનિર્યયૌ

સ તુ દક્ષિણગોકર્ણો વિજ્ઞેયસ્તે મહામતે ॥
સ્વયં પ્રતિષ્ઠિતસ્તત્ર સ્વયં ભૂતપતિઃ શિવઃ

એતત્તે કથિતં સર્વં મયા વિસ્તરતો મુને ॥
યથાવદુત્તરસ્તસ્ય ગોકર્ણસ્ય મહાત્મનઃ

દક્ષિણસ્ય ચ વિપ્રર્ષે તથા શૃંગેશ્વરસ્ય ચ॥
શૈલેશ્વરસ્ય ચ વિભો સ્થિત્યુત્પત્તિર્યથાક્રમમ્

વ્યુષ્ટિઃ ક્ષેત્રસ્ય મહતી તીર્થાનાં ચ સમુદ્ભવઃ ॥
પ્રોક્તં સર્વં મયા વત્સ કિમન્યચ્છ્રોતુમિચ્છસિ

ઇતિ શ્રીવરાહપુરાણે ગોકર્ણશૃંગેશ્વરાદીનાં માહાત્મ્યં નામ ષોડશાધિકદ્વિશતતમોઽધ્યાયઃ