વરાહ પુરાણ · અધ્યાય 201

અથ રાક્ષસકિંકરયુદ્ધમ્ ॥
ઋષિપુત્ર ઉવાચ ॥
તતસ્તે સહિતાઃ સર્વે ચાન્યોઽન્યાભિરતાઃ સદા ॥
નાનાવેષધરા દૂતાઃ કૃતાઞ્જલિપુટાસ્તદા

દૂતા ઊચુઃ ॥
વયં શ્રાન્તાશ્ચ ક્ષીણાશ્ચ હ્યન્યાન્ યોજિતુમર્હસિ ॥
વયમન્યત્કરિષ્યામઃ સ્વામિન્કાર્યં સુદુષ્કરમ્

અન્યે હિ તાવત્તત્કુર્યુર્યથેષ્ટં તવ સુવ્રત ॥
ભગવન્સ્મ પરિક્લિષ્ટાઃ ત્રાહિ નઃ પરમેશ્વર

તતો વિવૃત્તરક્તાક્ષસ્તેન વાક્યેન રોષિતઃ॥
વિનિઃશ્વસ્ય યથા નાગો હ્યપશ્યત્સર્વતો દિશમ્

અદૂરે દૃષ્ટવાન્કંચિત્પુરુષં સ હ્યનાકૃતિમ્ ॥
સ તુ વેગેન સમ્પ્રાપ્ત ઇઙ્ગિતજ્ઞો દુરાત્મવાન્

નિઃસૃતઃ સ ચ રોષેણ ચિત્રગુપ્તેન ધીમતા ॥
તતઃ સ ત્વરિતં ગત્વા મન્દેહા નામ રાક્ષસાઃ

નાનારૂપધરા ઘોરા નાનાભરણભૂષિતાઃ ॥
વિનાશાય મહાસત્વો યત્ર તિષ્ઠન્મહાયશાઃ

ચિત્રગુપ્તો મહાબાહુઃ સર્વલોકાર્થચિન્તકઃ ॥
સમઃ સર્વેષુ ભૂતેષુ ભૂતાનાં ચ સમાદિશત્

તતસ્તે વિવિધાકારા રાક્ષસા પિશિતાશનાઃ ॥
ઉપરુહ્ય તથા સર્વે માતંગાંશ્ચ હયં તથા

બદ્ધગોધાઙ્ગુલિત્રાણા નાનાયુધધરાસ્તથા ॥
અગ્રતઃ કિંકરાઃ કૃત્વા તિષ્ઠન્પાદાભિવન્દનમ્

બ્રુવન્તશ્ચ પુનર્હૃષ્ટાઃ શીઘ્રમાજ્ઞાપય પ્રભો ॥
તવ સન્દેશકર્ત્તારઃ કસ્ય કૃન્તામજીવિતમ્

તેષાં તદ્વચનં શ્રુત્વા ચિત્રગુપ્તો હ્યભાષત ॥
રોષગદ્ગદયા વાચા નિઃશ્વસન્વૈ મુહુર્મુહુઃ

ભો ભો મન્દેહકા વીરાઃ મમ ચિત્તાનુપાલકાઃ ॥
એતાન્બધ્નીત ગૃહ્ણીત ભૂતરાક્ષસપુંગવાઃ

એવં હત્વા ચ બદ્ધ્વા ચ હ્યાગચ્છત પુનર્યથા ॥
હ્ન્તારઃ સર્વભૂતાનાં કૃતજ્ઞા દૃઢ વિક્રમા

હત્વા વૈ પાપકાનેતાન્મમ વિપ્રિયકારિણઃ ॥
એતચ્છ્રુત્વા વચસ્તસ્ય વચનં ચેદમબ્રુવન્

રાક્ષસા ઊચુઃ ॥
શ્રાન્તા વા ક્ષુધિતા વાપિ દુઃખિતા વા તપોધનાઃ ॥
અમાત્યા એવ જ્ઞાતવ્યા ભૃત્યાઃ શતસહસ્રશઃ

એતે વધાર્થં નિર્દિષ્ટાસ્ત્વયૈવ ચ મહાત્મના ॥
ન યુક્તં વિવિધાકારા હ્યસ્માકં નાશનાય વૈ

યથા હ્યેતે સમુત્પન્નાઃ સર્વધર્માનુચિન્તકાઃ ॥
તથા વયં સમુત્પન્નાસ્તદર્થં હિ ભવાનપિ

મા ચ મિથ્યા પ્રતિજ્ઞાતં ધર્મિષ્ઠસ્ય ભવત્વિતિ ॥
અસ્માકં વિગ્રહે વીર મુચ્યન્તાં યદિ મન્યસે

પરિત્રાયસ્વ નો વીર કિંકરાણાં મહાબલાન્ ॥
હન્યમાનાન્હિ રક્ષોભિરસ્માનદ્ય રણાજિરે

એવમુક્ત્વા તતો ઘોરા વ્યાધયઃ કામરૂપિણઃ ॥
સન્નદ્ધાસ્ત્વરિતં શૂરા ભીમરૂપા ભયાનકાઃ

ગજૈરન્યે તથા ચાશ્વૈ રથૈશ્ચાપિ મહાબલાઃ ॥
કણ્ટકૈસ્તુરગૈર્હંસૈરન્યે સિંહૈસ્તથાપરે

મૃગૈઃ સૃગાલૈર્મહિષૈર્વ્યાઘ્રૈર્મેષૈસ્તથાપરે ॥
ગૃધ્રૈઃ શ્યેનૈર્મયૂરૈશ્ચ સર્પગર્દ્દભકુક્કુટૈઃ

એવં વાહનસંયુક્તા નાનાપ્રહરણોદ્યતાઃ ॥
સમાગતા મહાસત્ત્વા અન્યોન્યમભિકાંક્ષિણઃ

તૂર્યક્ષ્વેડિતસંઘુષ્ટૈર્બલિતાસ્ફોટિતૈરપિ ॥
જયાર્થિનો દ્રુતં વીરાશ્ચાલયન્તશ્ચ મેદિનીમ્

તતઃ સમભવદ્યુદ્ધં તસ્મિંસ્તમસિ સન્તતે ॥
મુકુટૈરંગદૈશ્ચિત્રૈઃ કેયૂરૈઃ પટ્ટિશાસિકૈઃ

સકુણ્ડલૈઃ શિરોભિશ્ચ ભ્રાજતે વસુધાતલમ્ ॥
બહુભિશ્ચ સકેયૂરૈશ્છત્રૈશ્ચ મણિભૂષણૈઃ

શૂલ શક્તિપ્રહારૈશ્ચ યષ્ટિતોમરપટ્ટિશૈઃ ॥
અસિખડ્ગપ્રહારૈશ્ચ બલપ્રાણસમીરિતૈઃ

અભવદ્દારુણં યુદ્ધં તુમુલં લોમહર્ષણમ્ ॥
નખૈર્દન્તૈશ્ચ પાદૈશ્ચ તેઽન્યોઽન્યમભિજઘ્નિરે

બાહુભિઃ સમનુપ્રાપ્તઃ કેશાકેશિ તતઃ પરમ્ ॥
અયુક્તમતુલં યુદ્ધં તેષાં વૈ સમજાયત

તતસ્તે રાક્ષસા ભગ્ના દૂતૈર્ઘોરપરાક્રમૈઃ ॥
દેહિ દેહિ વદન્ત્યેવ ભિન્ધિ ગૃહ્ણીષ્વ તિષ્ઠ ચ

વધ્યમાનાઃ પિશાચાસ્તે યે નિવૃત્તા રણાર્દિતાઃ ॥
આહૂયન્ત પ્રતિભયાત્ક્રોધસંરક્તલોચનાઃ

તિષ્ઠ તિષ્ઠ ક્વ યાસીતિ ન ગચ્છામિ દૃઢો ભવ ॥
મયા મુક્તમિદં શસ્ત્રં તવ દેહવિનાશનમ્

કિન્તુ મૂઢ ત્વયા શસ્ત્રં ન મુક્તં મે રુજાકરમ્ ॥
મયા ક્ષિપ્તાસ્તુ ઇષવઃ પ્રતીચ્છ ક્વ પલાયસે

કિં ત્વં વદસિ દુર્બુદ્ધે એષોઽહં પારગો રણે ॥
મમ બાહુ વિમુક્તસ્તુ યદિ જીવસ્યતો વદ

તત્ર તે સહસા ઘોરા રાક્ષસાઃ પિશિતાશનાઃ ॥
મન્દેહા નામ નામ્ના તે વધ્યમાનાઃ સહસ્રશઃ

તતો ભગ્ના યદા તે તુ રાક્ષસાઃ કામરૂપિણઃ ॥
પ્રત્યપદ્યન્ત તે માયાં તામસીં તમસાવૃતાઃ

અદૃશ્યાશ્ચૈવ દૃશ્યાશ્ચ તદ્બલં તમસાવૃતાઃ ॥
તતસ્તે શરણં જગ્મુર્જ્વરં પરમભીષણમ્

શૂલપાણિં વિરૂપાક્ષં સર્વપ્રાણિપ્રણાશનમ્ ॥
મન્દેહા નામ નામ્ના વૈ રાક્ષસાઃ પિશિતાશનાઃ

ખાદન્તિ ચૈવ ઘ્નન્તિ સ્મ ચિત્રગુપ્તેન ચોદિતાઃ ॥
વ્યાધીનાં ચ સહસ્રાણિ દૂતાનાં ચ મહાબલાઃ

વયમદ્ય મહાભાગ ત્રાયસ્વ જગતઃ પતે ॥
તતસ્તેષાં વચઃ શ્રુત્વા દૂતાનાં કામરૂપિણામ્

જ્વરઃ ક્રુદ્ધો મહાતેજા યોધાનાં તુ સહસ્રશઃ ॥
કાલો મુણ્ડઃ કેકરાક્ષો લોહયષ્ટિપરિગ્રહઃ

વિવિધાન્સન્દિદેશાઽત્ર પુરુષાનગ્નિવર્ચસઃ ॥
બદ્ધાઞ્જલિપુટાન્સર્વાનિદમાહ સુરેશ્વરઃ

પચ શીઘ્રમિમાન્પાપાન્યોગેન ચ બલેન ચ ॥
તતસ્તે ત્વરિતં ગત્વા યત્ર તે પિશિતાશનાઃ

જ્વરાજ્ઞયા ચ તે સર્વે જીમૂતઘનનિઃસ્વનાઃ ॥
બહૂંસ્તે રાક્ષસાન્ઘોરાન્દર્પોત્સિક્તાન્ સહસ્રશઃ

બહુશસ્ત્રપ્રહારૈશ્ચ શસ્ત્રૈશ્ચ વિવિધોજ્જ્વલૈઃ ॥
તરસા રાક્ષસા વિગ્ના રુધિરેણ પરિપ્લુતાઃ

મોચયામાસ સંગ્રામં સ્વયમેવ યમસ્તતઃ ॥
રાક્ષસાન્મોચયિત્વાઽથ હન્યમાનાન્સમન્તતઃ

ગત્વા જ્વરં મહાભાગં વિનયાત્સાન્ત્વયન્મુહુઃ ॥
પૂજયન્વૈ જ્વરં દિવ્યં ગૃહ્ય હસ્તે મહાયશાઃ

પ્રવિવેશ ગૃહં સ્વં તુ સમ્ભ્રમેણેદૃશેન તુ ॥
આનનં તુ સમુત્પ્રોશ્છ્ય સંગ્રામે સ્વેદબિન્દુવત્

ધર્મરાજોઽથ વિશ્રાન્તં કાલભૂતં મહાજ્વરમ્ ॥
કિંકિં વૃત્તમિદં દેવ વ્યાપિનસ્ત્વં મહાતપાઃ

રોષાયાસકરં ચૈવ સર્વલોકનમસ્કૃતઃ ॥
અહં ત્વં ચૈવ દેવેશ ઇમં લોકં ચરાચરમ્

શાસેમહિ યથાકામં યથાદૃષ્ટં યથાશ્રુતમ્ ॥
ત્વયા ગ્રાહ્યો હ્યહં દેવ મૃત્યુના ચ સુસંવૃતઃ

લોકાન્સર્વાનહં હન્મિ સર્વઘાતી ન સંશયઃ ॥
ગચ્છ ગચ્છ યથાસ્થાનં યુદ્ધં ચ ત્યજતુ સ્વયમ્

રાક્ષસાનાં હતાસ્તત્ર ષષ્ટિકોટ્યો રણાજિરે॥
અમરાશ્ચાક્ષયાશ્ચૈવ ન હિ ત્વાં પ્રાપયન્તિ વૈ

તતો હ્યુપરતં યુદ્ધં ધર્મરાજો યમઃ સ્વયમ્ ॥
દૂતાનાં ચિત્રગુપ્તેન સખ્યમેકમકારયત્

સમ્ભાષન્તે તતો દૂતાશ્ચિત્રગુપ્તં તથૈવ ચ ॥
નિયુઞ્જસ્વ મયા પૂર્વં સર્વકર્માણિ જન્તુષુ

સ્વકર્મગુણભૂતાનિ હ્યશુભાનિ શુભાનિ ચ॥
રુદ્રં દૂતાઃ સમાગમ્ય ચિત્રગુપ્તસ્ય પાર્શ્વતઃ।

ઉપસ્થાનં ચ કુર્વન્તિ કાલચિંતકમબ્રુવન્ ॥
યથા લોકા યથા રાજા યથા મૃત્યુઃ સનાતનઃ

તદૈવોત્તિષ્ઠ તિષ્ઠેતિ ક્ષમ્યતાં ક્ષમ્યતાં પ્રભો

ઇતિ શ્રીવરાહપુરાણે ભગવચ્છાસ્ત્રે સંસારચક્રે રાક્ષસકિંકરયુદ્ધં નામૈકાધિકદ્વિશતતમોઽધ્યાયઃ