वराह पुराण · अध्याय 201

अथ राक्षसकिंकरयुद्धम् ॥
ऋषिपुत्र उवाच ॥
ततस्ते सहिताः सर्वे चान्योऽन्याभिरताः सदा ॥
नानावेषधरा दूताः कृताञ्जलिपुटास्तदा

दूता ऊचुः ॥
वयं श्रान्ताश्च क्षीणाश्च ह्यन्यान् योजितुमर्हसि ॥
वयमन्यत्करिष्यामः स्वामिन्कार्यं सुदुष्करम्

अन्ये हि तावत्तत्कुर्युर्यथेष्टं तव सुव्रत ॥
भगवन्स्म परिक्लिष्टाः त्राहि नः परमेश्वर

ततो विवृत्तरक्ताक्षस्तेन वाक्येन रोषितः॥
विनिःश्वस्य यथा नागो ह्यपश्यत्सर्वतो दिशम्

अदूरे दृष्टवान्कंचित्पुरुषं स ह्यनाकृतिम् ॥
स तु वेगेन सम्प्राप्त इङ्गितज्ञो दुरात्मवान्

निःसृतः स च रोषेण चित्रगुप्तेन धीमता ॥
ततः स त्वरितं गत्वा मन्देहा नाम राक्षसाः

नानारूपधरा घोरा नानाभरणभूषिताः ॥
विनाशाय महासत्वो यत्र तिष्ठन्महायशाः

चित्रगुप्तो महाबाहुः सर्वलोकार्थचिन्तकः ॥
समः सर्वेषु भूतेषु भूतानां च समादिशत्

ततस्ते विविधाकारा राक्षसा पिशिताशनाः ॥
उपरुह्य तथा सर्वे मातंगांश्च हयं तथा

बद्धगोधाङ्गुलित्राणा नानायुधधरास्तथा ॥
अग्रतः किंकराः कृत्वा तिष्ठन्पादाभिवन्दनम्

ब्रुवन्तश्च पुनर्हृष्टाः शीघ्रमाज्ञापय प्रभो ॥
तव सन्देशकर्त्तारः कस्य कृन्तामजीवितम्

तेषां तद्वचनं श्रुत्वा चित्रगुप्तो ह्यभाषत ॥
रोषगद्गदया वाचा निःश्वसन्वै मुहुर्मुहुः

भो भो मन्देहका वीराः मम चित्तानुपालकाः ॥
एतान्बध्नीत गृह्णीत भूतराक्षसपुंगवाः

एवं हत्वा च बद्ध्वा च ह्यागच्छत पुनर्यथा ॥
ह्न्तारः सर्वभूतानां कृतज्ञा दृढ विक्रमा

हत्वा वै पापकानेतान्मम विप्रियकारिणः ॥
एतच्छ्रुत्वा वचस्तस्य वचनं चेदमब्रुवन्

राक्षसा ऊचुः ॥
श्रान्ता वा क्षुधिता वापि दुःखिता वा तपोधनाः ॥
अमात्या एव ज्ञातव्या भृत्याः शतसहस्रशः

एते वधार्थं निर्दिष्टास्त्वयैव च महात्मना ॥
न युक्तं विविधाकारा ह्यस्माकं नाशनाय वै

यथा ह्येते समुत्पन्नाः सर्वधर्मानुचिन्तकाः ॥
तथा वयं समुत्पन्नास्तदर्थं हि भवानपि

मा च मिथ्या प्रतिज्ञातं धर्मिष्ठस्य भवत्विति ॥
अस्माकं विग्रहे वीर मुच्यन्तां यदि मन्यसे

परित्रायस्व नो वीर किंकराणां महाबलान् ॥
हन्यमानान्हि रक्षोभिरस्मानद्य रणाजिरे

एवमुक्त्वा ततो घोरा व्याधयः कामरूपिणः ॥
सन्नद्धास्त्वरितं शूरा भीमरूपा भयानकाः

गजैरन्ये तथा चाश्वै रथैश्चापि महाबलाः ॥
कण्टकैस्तुरगैर्हंसैरन्ये सिंहैस्तथापरे

मृगैः सृगालैर्महिषैर्व्याघ्रैर्मेषैस्तथापरे ॥
गृध्रैः श्येनैर्मयूरैश्च सर्पगर्द्दभकुक्कुटैः

एवं वाहनसंयुक्ता नानाप्रहरणोद्यताः ॥
समागता महासत्त्वा अन्योन्यमभिकांक्षिणः

तूर्यक्ष्वेडितसंघुष्टैर्बलितास्फोटितैरपि ॥
जयार्थिनो द्रुतं वीराश्चालयन्तश्च मेदिनीम्

ततः समभवद्युद्धं तस्मिंस्तमसि सन्तते ॥
मुकुटैरंगदैश्चित्रैः केयूरैः पट्टिशासिकैः

सकुण्डलैः शिरोभिश्च भ्राजते वसुधातलम् ॥
बहुभिश्च सकेयूरैश्छत्रैश्च मणिभूषणैः

शूल शक्तिप्रहारैश्च यष्टितोमरपट्टिशैः ॥
असिखड्गप्रहारैश्च बलप्राणसमीरितैः

अभवद्दारुणं युद्धं तुमुलं लोमहर्षणम् ॥
नखैर्दन्तैश्च पादैश्च तेऽन्योऽन्यमभिजघ्निरे

बाहुभिः समनुप्राप्तः केशाकेशि ततः परम् ॥
अयुक्तमतुलं युद्धं तेषां वै समजायत

ततस्ते राक्षसा भग्ना दूतैर्घोरपराक्रमैः ॥
देहि देहि वदन्त्येव भिन्धि गृह्णीष्व तिष्ठ च

वध्यमानाः पिशाचास्ते ये निवृत्ता रणार्दिताः ॥
आहूयन्त प्रतिभयात्क्रोधसंरक्तलोचनाः

तिष्ठ तिष्ठ क्व यासीति न गच्छामि दृढो भव ॥
मया मुक्तमिदं शस्त्रं तव देहविनाशनम्

किन्तु मूढ त्वया शस्त्रं न मुक्तं मे रुजाकरम् ॥
मया क्षिप्तास्तु इषवः प्रतीच्छ क्व पलायसे

किं त्वं वदसि दुर्बुद्धे एषोऽहं पारगो रणे ॥
मम बाहु विमुक्तस्तु यदि जीवस्यतो वद

तत्र ते सहसा घोरा राक्षसाः पिशिताशनाः ॥
मन्देहा नाम नाम्ना ते वध्यमानाः सहस्रशः

ततो भग्ना यदा ते तु राक्षसाः कामरूपिणः ॥
प्रत्यपद्यन्त ते मायां तामसीं तमसावृताः

अदृश्याश्चैव दृश्याश्च तद्बलं तमसावृताः ॥
ततस्ते शरणं जग्मुर्ज्वरं परमभीषणम्

शूलपाणिं विरूपाक्षं सर्वप्राणिप्रणाशनम् ॥
मन्देहा नाम नाम्ना वै राक्षसाः पिशिताशनाः

खादन्ति चैव घ्नन्ति स्म चित्रगुप्तेन चोदिताः ॥
व्याधीनां च सहस्राणि दूतानां च महाबलाः

वयमद्य महाभाग त्रायस्व जगतः पते ॥
ततस्तेषां वचः श्रुत्वा दूतानां कामरूपिणाम्

ज्वरः क्रुद्धो महातेजा योधानां तु सहस्रशः ॥
कालो मुण्डः केकराक्षो लोहयष्टिपरिग्रहः

विविधान्सन्दिदेशाऽत्र पुरुषानग्निवर्चसः ॥
बद्धाञ्जलिपुटान्सर्वानिदमाह सुरेश्वरः

पच शीघ्रमिमान्पापान्योगेन च बलेन च ॥
ततस्ते त्वरितं गत्वा यत्र ते पिशिताशनाः

ज्वराज्ञया च ते सर्वे जीमूतघननिःस्वनाः ॥
बहूंस्ते राक्षसान्घोरान्दर्पोत्सिक्तान् सहस्रशः

बहुशस्त्रप्रहारैश्च शस्त्रैश्च विविधोज्ज्वलैः ॥
तरसा राक्षसा विग्ना रुधिरेण परिप्लुताः

मोचयामास संग्रामं स्वयमेव यमस्ततः ॥
राक्षसान्मोचयित्वाऽथ हन्यमानान्समन्ततः

गत्वा ज्वरं महाभागं विनयात्सान्त्वयन्मुहुः ॥
पूजयन्वै ज्वरं दिव्यं गृह्य हस्ते महायशाः

प्रविवेश गृहं स्वं तु सम्भ्रमेणेदृशेन तु ॥
आननं तु समुत्प्रोश्छ्य संग्रामे स्वेदबिन्दुवत्

धर्मराजोऽथ विश्रान्तं कालभूतं महाज्वरम् ॥
किंकिं वृत्तमिदं देव व्यापिनस्त्वं महातपाः

रोषायासकरं चैव सर्वलोकनमस्कृतः ॥
अहं त्वं चैव देवेश इमं लोकं चराचरम्

शासेमहि यथाकामं यथादृष्टं यथाश्रुतम् ॥
त्वया ग्राह्यो ह्यहं देव मृत्युना च सुसंवृतः

लोकान्सर्वानहं हन्मि सर्वघाती न संशयः ॥
गच्छ गच्छ यथास्थानं युद्धं च त्यजतु स्वयम्

राक्षसानां हतास्तत्र षष्टिकोट्यो रणाजिरे॥
अमराश्चाक्षयाश्चैव न हि त्वां प्रापयन्ति वै

ततो ह्युपरतं युद्धं धर्मराजो यमः स्वयम् ॥
दूतानां चित्रगुप्तेन सख्यमेकमकारयत्

सम्भाषन्ते ततो दूताश्चित्रगुप्तं तथैव च ॥
नियुञ्जस्व मया पूर्वं सर्वकर्माणि जन्तुषु

स्वकर्मगुणभूतानि ह्यशुभानि शुभानि च॥
रुद्रं दूताः समागम्य चित्रगुप्तस्य पार्श्वतः।

उपस्थानं च कुर्वन्ति कालचिंतकमब्रुवन् ॥
यथा लोका यथा राजा यथा मृत्युः सनातनः

तदैवोत्तिष्ठ तिष्ठेति क्षम्यतां क्षम्यतां प्रभो

इति श्रीवराहपुराणे भगवच्छास्त्रे संसारचक्रे राक्षसकिंकरयुद्धं नामैकाधिकद्विशततमोऽध्यायः