વરાહ પુરાણ · અધ્યાય 199

પુનઃ સંસારચક્રયાતનાસ્વરૂપવર્ણનમ્ ॥
ઋષિપુત્ર ઉવાચ ॥
તસ્મિન્ ક્ષિતિતલં સર્વમાયસૈઃ કણ્ટકૈશ્ચિતમ્ ॥
પ્રભવન્તિ પુનઃ કેચિદ્વિષમં તમસાશ્રિતમ્

અથાન્યે છિન્નપાદાસ્તુ છિન્નપાણિશિરોધરાઃ ॥
પાપાચારાસ્તથા દેશાદુપસર્પત મા ચિરમ્

યે તુ ધર્મરતા દાતા વપુષ્મન્તો યથા ગૃહે ॥
પરિપાન્તિ ક્ષિતિં સર્વે પાત્યન્તે પાપકારિણઃ

યાચમાનાઃ સ્થિતા નિત્યં સુશીતૈસ્તોયભોજનૈઃ ॥
સ્ત્રિયઃ શ્રીરૂપસંકાશાઃ સુકુમારાઃ સુભોજનાઃ

કૃત્વા પૂજાં પરાં તત્ર પ્રતીક્ષન્તે પરં જનમ્॥
અગ્નિતપ્તે સુઘોરે ચ નિક્ષિપ્યન્તે શિલાતલે

આલોકે ચ પ્રદર્શ્યન્તે વૃક્ષાશ્ચ ભુવનાનિ ચ॥
આયાન્તિ દહ્યમાનેષુ પૃષ્ઠપાદોદરેષુ ચ

તત્ર ગત્વા તુ તે દૂતાઃ પ્રવિશન્તિ સુદારુણાઃ॥
ક્લિશ્યન્તિ બહવસ્તત્ર ત્રાતારં નાપ્નુવન્તિ તે

અથાન્યે તુ શ્વભિર્ઘોરૈરાપાદતલમસ્તકમ્ ॥
ભક્ષ્યમાણા રુદન્તશ્ચ ક્રોશન્તશ્ચ પુનઃપુનઃ

અથાન્યે તુ મહારૂપા મહાદંષ્ટ્રા ભયાનકાઃ ॥
સૂચીમુખં કૃતાઃ પાપાઃ ક્ષુધિતાસ્તૃષિતાસ્તથા

અન્નાનિ દીયમાનાનિ ભક્ષ્યાણિ વિવિધાનિ ચ॥
ભોજ્યાનિ લેહ્યચોષ્યાણિ યૈર્નિષિદ્ધં દુરાત્મભિઃ

અયઃશરમયી નારી વહ્નિતપ્તા સુદારુણા ॥
આલિઙ્ગતિ નરં તત્ર ધાવન્તં ચાનુધાવતિ

ધાવન્તં ચાનુધાવંતી ત્વિદં વચનમબ્રવીત્॥
અહં તે ભગિની પાપ હ્યહં ભાર્યા સુતસ્ય તે

માતૃષ્વસા તે દુર્બુદ્ધે માતુલાની પિતૃષ્વસા ॥
ગુરુભાર્યા મિત્રભાર્યા ભ્રાતૃભાર્યા નૃપસ્ય ચ

શ્રોત્રિયાણાં દ્વિજાતીનાં જાયા વૈ ધર્ષિતાસ્ત્વયા॥
મોક્ષ્યસે ન હિ પાપાત્ત્વં રસાતલગતો યથા

કિં પ્રધાવસિ નિર્લજ્જ વ્યસનૈશ્ચોપપાદિતઃ॥
હનિષ્યેઽહં ધ્રુવં પાપ યથા કર્મ ત્વયા કૃતમ્

એવં વૈ બોધયન્તીહ શ્રાવયન્તિ પુનઃપુનઃ॥
અભિદ્રવન્તિ તં પાપં ઘોરરૂપા ભયાનકાઃ।

જ્ઞાનિનાં ચ સહસ્રેષુ જાતં જાતં તથા સ્ત્રિયઃ ॥
અનુપીડ્ય દુરાત્માનં ધર્ષયંતિ સુદારુણમ્

વૃષલીર્બહુલૈર્દુઃખૈઃ કિં ક્રન્દસિ પુનઃ પુનઃ ॥
કિં ક્રન્દસિ સુદુર્બુદ્ધે પરિષ્વક્તઃ સ્વયં મયા

દશધા ત્વં મયા પાપ નીયમાનઃ પુનઃપુનઃ ॥
અઞ્જલિં વાપિ કુર્વાણો યાચમાનો ન લજ્જસે

ન મોક્ષ્યસે મયા પાપ કુતો ગચ્છસિ મૂઢ વૈ ॥
યત્ર યત્ર પ્રયાસિ ત્વમિતિ ગત્વા યમાલયે

તત્ર તત્રૈવ પાપ ત્વાં ન ત્યક્ષ્યે પારદારિકમ્ ॥
લોહયષ્ટિપ્રહારૈશ્ચ તાડયન્તિ પુનઃપુનઃ

ગોપાલા ઇવ દણ્ડેન કાલયન્તો મુહુર્મુહુઃ ॥
વ્યાઘ્રસિંહસૃગાલૈશ્ચ તથા ગર્દભરાક્ષસૈઃ

ભક્ષ્યન્તે શ્વાપદૈરન્યૈઃ શ્વભિઃ કાકૈસ્તથાઽપરે ॥
અસિં તાલવનં તત્ર ધૂમજ્વાલાસમાકુલમ્

દાવાગ્નિસદૃશાકારં પ્રદીપ્તં સર્વતોઽર્ચિષા ॥
તત્ર ક્ષિપ્ત્વા તતઃ પાપં યમદૂતૈઃ સુદારુણૈઃ

દહ્યમાનાન્સુતપ્તાંશ્ચ સંશ્રયન્તે દ્રુમાન્પુનઃ ॥
અસિપત્રૈસ્તતો વૃક્ષાચ્છિન્દન્તિ બહુશો નરાન્

તત્ર છિન્નાશ્ચ દગ્ધાશ્ચ હન્યમાનાશ્ચ સર્વશઃ ॥
વિધૃષ્ટા વિકૃતાશ્ચૈવ દહ્યમાના નદન્તિ તે

અસિતાલવનદ્વારિ યે તિષ્ઠન્તિ મહારથાઃ ॥
પાપકર્મસમાયુક્તાસ્તર્જયન્તિ સુદારુણાઃ

ભો ભો પાપસમાચારા ધર્મસેતુવિનાશકાઃ ॥
અતો નિમિત્તં પાપિષ્ઠા યાતનાભિઃ સહસ્રશઃ

અનુભૂયેહ તત્સર્વં માનુષ્યં યદિ યાસ્યથ ॥
કુલેષુ સુદરિદ્રાણાં ગર્ભવાસેન પીડિતાઃ

ભોગૈશ્ચ પીડિતા નિત્યં ઉત્પત્સ્યથ સુદુર્ગતાઃ॥
અગ્નિજ્વાલાનિભાસ્તત્ર અગ્નિસ્પર્શા મહારવાઃ

પક્ષિણશ્ચાયસૈસ્તુણ્ડૈર્વ્યાઘ્રાશ્ચૈવ સુદારુણાઃ ॥
તત્ર ઘોરા બહુવિધાઃ ક્રવ્યાદાઃ શ્વાદયસ્તથા

ખાદંતિ રુષિતાસ્તત્ર બહવો હિંસકા નરાન્ ॥
ઋક્ષદ્વીપિસમાકીર્ણે બહુકીટપિપીલિકે

અસિતાલવને વિપ્રા બહુદુઃખસમાકુલે ॥
તત્ર ક્ષિપ્તા મયા દૃષ્ટા યમદૂતૈર્મહાબલૈઃ

અસિપત્ર સુભગ્નાઙ્ગાઃ શૂલલગ્નાસ્તથાઽપરે ॥
તથાઽપરો મહાદેશો નાનારૂપો ભયાનકઃ

પુષ્કરિણ્યશ્ચ વાપ્યશ્ચ હ્રદા નદ્યસ્તથૈવ ચ ॥
તડાગાનિ ચ કૂપાશ્ચ રુધિરસ્ય સહસ્રશઃ

પૂતિમાંસકૃમીણાં ચ અમેધ્યસ્ય તથૈવ ચ॥
અન્યાનિ ચ મયા તત્ર દૃષ્ટાનિ મુનિસત્તમાઃ

તત્ર ક્લિશ્યન્તિ તે પાપાસ્તસ્મિન્મધ્યે સહસ્રશઃ ॥
જિઘ્રન્તશ્ચ તથા ગન્ધં મજ્જન્તશ્ચ સહસ્રશઃ

અસ્થિપાષાણવર્ષાણિ રુધિરસ્ય બલાહકાઃ ॥
અશ્મવર્ષાણિ તે ઘોરાઃ પાતયન્તિ સહસ્રશઃ

ધાવતાં પ્લવતાં ચૈવ હા હતોઽસ્મીતિ ભાષિણામ્ ॥
પ્રાહતાનાં પુનઃ શબ્દો વધ્યતાં ચ સુદારુણઃ

ક્રન્દતાં કરુણોન્મિશ્રં દિશોઽપૂર્યન્ત સર્વશઃ॥
ક્વચિદ્બદ્ધઃ ક્વચિદ્રુદ્ધઃ ક્વચિદ્વિદ્ધઃ સુદારુણૈઃ

ક્વચિત્સ્થૂલૈસ્તથા બદ્ધઃ ઉદ્બદ્ધશ્ચ ક્વચિત્તથા ॥
હાહાભયાનકોન્મિશ્રઃ શબ્દોઽશ્રૂયત દારુણઃ

અપશ્યં પુનરન્યત્ર યત્સ્મૃત્વા ચોદ્વિજેન્નરઃ

ઇતિ શ્રીવરાહપુરાણે સંસારચક્રે યાતનાસ્વરૂપ વર્ણનં નામ નવનવત્યધિકશતતમોઽધ્યાયઃ