વરાહ પુરાણ · અધ્યાય 181

અથ મધુકાષ્ઠાપ્રતિમાયામર્ચાસ્થાપનમ્ ॥
સૂત ઉવાચ ॥
એવં શ્રુત્વા પરં સ્થાનં સા મહી સંશિતવ્રતા॥
સર્વક્ષેત્રવિભાગેષુ યશ્ચ વૈ પરમો વિધિઃ

સંશ્રુત્ય વિસ્મયાવિષ્ટા પ્રત્યુવાચ વસુન્ધરા ॥
ધરણ્યુવાચ ॥
અહો ક્ષેત્રપ્રભાવો વૈ યસ્ત્વયા સમુદાહૃતઃ

યં શ્રુત્વા દેવતત્ત્વેન જાતાસ્મિ વિગતજ્વરા ॥
એકં મે પરમં ગુહ્યં યન્નિત્યં હૃદિ વર્ત્તતે

મમ પ્રીત્યર્થમખિલં તદ્વિષ્ણો વક્તુમર્હસિ ॥
કથં તિષ્ઠસિ કાષ્ઠેષુ શૈલમૃન્મયજેષુ ચ

તામ્રે કાંસ્યે ચ રૌપ્યે ચ તિષ્ઠસિ સ્થાપિતઃ કથમ્ ॥
સૌવર્ણેષુ ચ સર્વેષુ તિષ્ઠસિ સ્થાપિતઃ કથમ્

બ્રહ્મચારી સમાસાદ્ય કથં તિષ્ઠસિ માધવ ॥
દન્તરત્ને સમાસાદ્ય કથં સન્તિષ્ઠતે ભવાન્

કથં તિષ્ઠસિ વા સવ્યે ભિત્તિસંસ્થો જનાર્દનઃ ॥
ભૂમિસંસ્થો મહાભાગ વિધિદૃષ્ટેન કર્મણા

એવં ધરાવચઃ શ્રુત્વા પ્રત્યુવાચાદિસૂકરઃ ॥
શ્રીવરાહ ઉવાચ ॥
પ્રતિમા યસ્ય કર્ત્તવ્યા તદાનીય વસુન્ધરે

પ્રતિમાં કારયેચ્ચૈવ લક્ષણોક્તાં વસુન્ધરે ॥
અર્ચાશુદ્ધિં તતઃ કૃત્વા પ્રતિષ્ઠાપ્ય વિધાનતઃ

તતઃ સમ્પૂજયેદ્દેવિ સંસારભવમુક્તયે ॥
તત્ર કાષ્ઠેષુ મધુકમાનીય ચ વસુન્ધરે

કૃત્વા તત્પ્રતિમાં ચૈવ પ્રતિષ્ઠાવિધિનાર્ચ્ચયેત્ ॥
તાંસ્તુ દદ્યાત્તુ ગન્ધાંશ્ચ યે મયા સમુદાહૃતાઃ

કર્પૂરં કુંકુમં ચૈવ ત્વચં ચાગુરુમેવ ચ ॥
રસં ચ ચન્દનં ચૈવ સિલ્હકોશીરકં તથા

એતૈર્વિલેપનં દદ્યાદર્ચિતસ્તુ વિચક્ષણઃ ॥
સ્વસ્તિકં વર્દ્ધમાનં ચ શ્રીવત્સં કૌસ્તુભં તથા

વિધાનપૂર્વકં ચૈવ મંગલ્યં ચૈવ પાયસમ્ ॥
વર્ત્તિસ્તિલફલં ચૈવ કર્મણ્યાનિ ન સંશયઃ

એવં સર્વં તતો દદ્યાત્પૂજાયાં વિહિતં શુભમ્ ॥
કર્મણા વિધિદૃષ્ટેન શુદ્ધો ભાગવતઃ શુચિઃ

પ્રાણાયામં તતઃ કૃત્વા ઇમં મન્ત્રમુદીરયેત્ ॥
યોઽસૌ ભવાંસ્તિષ્ઠતે ચ સર્વયોગપ્રધાનતઃ

સસમ્ભ્રમં લોકે સુપ્રતીતસ્તિષ્ઠ કાષ્ઠે સ ત્વં ભુવિ ॥
એવં સંસ્થાપનં કૃત્વા કાષ્ઠસ્ય પ્રતિમાસુ ચ

પુનઃ પ્રદક્ષિણીકૃત્ય શુદ્ધૈર્ભાગવતૈઃ સહ ॥
પ્રજ્વાલ્ય દીપં તત્રૈવ ચાર્ચ્ચાયાઃ સમ્મુખં સ્થિતઃ

નોર્દ્ધ્વં ન તિર્યગીક્ષેત કામક્રોધવિવર્જિતઃ ॥
નમો નારાયણાયેતિ ઇમં મન્ત્રમુદીરયેત્

કુર્યાત્સંસ્કરણં તેષાં વિધિદૃષ્ટેન કર્મણા

મન્ત્રઃ –
યોઽસૌ ભવાન્સર્વજનપ્રવીર ગતિઃ પ્રભુસ્ત્વં વસસિ હ્યમોઘ ॥
અનેન મન્ત્રેણ ચ લોકનાથ સંસ્થાપિતસ્તિષ્ઠ ચ વાસુદેવ

સર્વામેવં તતઃ કૃત્વા મમ સંસ્થાપનક્રિયામ્ ॥
પૂજ્યા ભાગવતાઃ સર્વે યે તત્ર સમુપાગતાઃ

ગન્ધમાલ્યૈરર્ચયિત્વા ઉપલેપૈશ્ચ ભોજનૈઃ ॥
કુર્યાત્સંસ્કરણં તેષાં વિધિદૃષ્ટેન કર્મણા

એતત્કર્મવિધાનેન મધુકાષ્ઠસ્ય સુન્દરિ ॥
ધર્મસંસ્થાપનાર્થાય એતત્તે કથિતં મયા

યસ્ત્વનેન વિધાનેન અર્ચ્ચાં કાષ્ઠસ્ય સ્થાપયેત્ ॥
સ ન ગચ્છતિ સંસારં મમ લોકં ચ ગચ્છતિ

ઇતિ શ્રીવરાહપુરાણે ભગવચ્છાસ્ત્રે મધુકાષ્ઠાયાં પ્રતિમાર્ચ્ચાસ્થાપનં નામ એકાશીત્યધિકશતતમોઽધ્યાયઃ