વરાહ પુરાણ · અધ્યાય 182

અથ શૈલાર્ચ્ચાસ્થાપનમ્ ॥
શ્રીવરાહ ઉવાચ ॥
પુનરન્યત્પ્રવક્ષ્યામિ તચ્છૃણુષ્વ વસુન્ધરે ॥
યથા તિષ્ઠામિ શૈલેષુ પ્રતિમાયામિતસ્તતઃ

સુરૂપાં ચ શિલાં દૃષ્ટ્વા નિઃશલ્યાં સુપરીક્ષિતામ્ ॥
તત્ર દક્ષં રૂપકારં શીઘ્રં ચ વિનિયોજયેત્

શીઘ્રમાલિખ્ય તં તત્ર શ્વેતવર્તિકયા નરઃ ॥
પ્રદક્ષિણાં તતઃ કૃત્વા પૂજયેદક્ષતાદિભિઃ

દીપકં ચ તતો દદ્યાદ્બલિં દધ્યોદનેન ચ ॥
નમો નારાયણાયેતિ ઉક્ત્વા મન્ત્રમુદીરયેત્

મન્ત્રઃ-
યોઽસૌ ભવાન્સર્વજનપ્રવીરઃ સોમાગ્નિતેજાઃ સુમતિપ્રધાનઃ ॥
એતેન મન્ત્રેણ તુ વાસુદેવ પ્રતિષ્ઠિતો વર્દ્ધય કીર્ત્તિરાશિમ્

પ્રવર અયુતવરાહ જય જય વર્દ્ધસ્વ ॥
અનેનૈવ તુ મન્ત્રેણ કર્ત્તવ્યં યસ્ય યાદૃશમ્ ॥
એવંરૂપં તતઃ કૃત્વા દેવં નારાયણં પ્રભુમ્

તતો વૈ સ્થાપયેત્તત્ર પૂર્વાભિમુખમેવ તુ ॥
અહોરાત્રમુષિત્વૈવં શુક્લવસ્ત્રેણ ભૂષિતઃ

શુક્લયજ્ઞોપવીતી ચ કૃત્વા વૈ દન્તધાવનમ્ ॥
સર્વગન્ધોદકં ગૃહ્ય ઇમં મન્ત્રમુદાહરેત્

મન્ત્રઃ –
યોઽસૌ ભવાંસ્તિષ્ઠતિ સર્વરૂપં માયાબલં સર્વજગત્સ્વરૂપમ્ ॥
એતેન મન્ત્રેણ જગત્સ્વરૂપ સમ્પૂજિતસ્તિષ્ઠસિ લોકનાથ

કરણધારણપ્રવધ્યમુદાહરણમપરાજિતમજરામર ॥
સમ્પૂજ્ય સ્નાપયાત્માનમનેન મન્ત્રેણ ૐ નમો વાસુદેવાય ॥
એવં તુ સ્થાપનં કૃત્વા શિલાયાં મમ સુન્દરિ ॥
તતો ઽધિવાસનં કાર્યં પૂર્વપ્રોષ્ઠપદાસુ ચ

યો માં સંસ્થાપયેદ્ભૂમે મમ કર્મપરાયણઃ ॥
સ યાતિ વૈષ્ણવં લોકં નાત્ર કાર્યા વિચારણા

યાવકં પાયસં ભુક્ત્વા અહોરાત્રં સમાપયેત્ ॥
તતઃ પશ્ચિમસન્ધ્યાયાં દદ્યાચ્ચત્વારિ દીપકાન્

પંચગવ્યં ચ ગન્ધં ચ વારિણા સહ મિશ્રયેત્ ॥
ચતુરઃ કલશાંશ્ચૈવ સ્થાપયેત્પાદમૂલતઃ

ગીતવાદિત્રઘોષેણ ઉત્સવં તત્ર કારયેત્ ॥
બ્રાહ્મણૈઃ સામગૈસ્તત્ર વેદઘોષં તુ કારયેત્

બ્રહ્માક્ષરસહસ્રાણિ પઠતાં બ્રહ્મવાદિનામ્ ॥
યેષાં પઠિતશબ્દેન શુભગીતસ્વરેણ ચ

આગમિષ્યામ્યહં દેવિ મન્ત્રપાઠો મમ પ્રિયઃ ॥
નિઃશબ્દં ચ તતઃ કૃત્વા સ્થાપ્યો ભાગવતૈઃ સહ

પુનરાવાહનં કુર્યાન્મન્ત્રેણાનેન સુવ્રતઃ ॥
આગચ્છ હે દેવ સુમન્ત્રયુક્તઃ પંચેન્દ્રિયૈઃ ષટ્સુ તથા પ્રધાનઃ

એતેષુ ભૂતેષુ ચ સંવિધાતા આવાસિતસ્તિષ્ઠતિ લોકનાથ

અનેનૈવ તુ મન્ત્રેણ સમિત્તિલઘૃતેન ચ ॥
મધુના ચૈવ હોતવ્યમષ્ટોત્તરશતાહુતીઃ

એવં કૃતે વિધાને ભવામિ સન્નિહિતઃ સ્વયમ્ ॥
વ્યતીતાયાં તુ શર્વર્યાં પ્રભાતે વિમલે તતઃ

પંચગવ્યં તત પ્રાશ્ય મન્ત્રેણ વિધિપૂર્વકમ્ ॥
સર્વગન્ધૈશ્ચ લાજૈશ્ચ પંચગવ્યજલં તથા

તતઃ પ્રાસાદે સ્થાપ્યોઽહં ગીતવાદિત્રમઙ્ગલૈઃ ॥
સર્વગન્ધાંસ્તતો ગૃહ્ય ઇમં મન્ત્રમુદાહરેત્

મન્ત્રશ્ચ -
યોઽસૌ ભવાઁલ્લક્ષણલક્ષિતશ્ચ લક્ષ્મ્યા ચ યુક્તઃ સતતં પુરાણઃ ॥
અત્ર પ્રાસાદે સુસમિદ્ધતેજાઃ પ્રવેશમાયાહિ નમો નમસ્તે

તત એતેન મન્ત્રેણ પ્રાસાદં સંપ્રવેશયેત્ ॥
પ્રતિમા સ્થાપિતવ્યા મે મધ્યે ન તુ વિપાર્શ્વતઃ

એવં સંસ્થાપનં કૃત્વા દદ્યાદુદ્વર્ત્તનં વિભોઃ ॥
ચન્દનં કુંકુમં ચૈવ મિશ્રં કાલેયકેન ચ

એવં ચોદ્વર્ત્તનં કૃત્વા ઇમં મન્ત્રમુદાહરેત્ ॥
યોઽસૌ ભવાન્સર્વજગત્પ્રધાનઃ સમ્પૂજિતો બ્રહ્મબૃહસ્પતિભ્યામ્ ॥
પ્રવન્દિતઃ કારણં મન્ત્રયુક્તઃ સુસ્વાગતં તિષ્ઠ સુલોકનાથ

એવં સંસ્થાપનં કૃત્વા ગન્ધમાલ્યૈશ્ચ પૂજયેત્ ॥
શુક્લવસ્ત્રાણિ મે દદ્યાદિમં મન્ત્રમુદાહરેત્

મન્ત્રઃ-
વસ્ત્રાણિ દેવેશ ગૃહાણ તાનિ મયા સુભક્ત્યા રચિતાનિ યાનિ ॥
ઇમાનિ સન્ધારય વિશ્વમૂર્ત્તે પ્રસીદ મહ્યં ચ નમો નમસ્તે

એવં વસ્ત્રાણિ મે દદ્યાદ્વિધિદૃષ્ટેન કર્મણા ॥
ધૂપનં મે તતો દદ્યાત્કુઙ્કુમાગુરુમિશ્રિતમ્ ॥
એવં ચ ધૂપનં દદ્યાદિમં મન્ત્રમુદીરયેત્

મન્ત્રઃ –
અસાવનાદિઃ પુરુષઃ પુરાણો નારાયણઃ સર્વજગત્ પ્રધાનઃ ॥
ગન્ધં ચ માલ્યાનિ ચ ધૂપ દીપૌ ગૃહાણ દેવેશ નમો નમસ્તે

એવં પૂજાં તતઃ કૃત્વા પ્રાપણં ચ નિવેદયેત્ ॥
પૂર્વોક્તેન વિધાનેન પ્રાપણં ચોપકલ્પ્ય ચ

પૂર્વોક્તેનૈવ મન્ત્રેણ દદ્યાત્પ્રાપણકં બુધઃ ॥
પ્રાપણાન્તે ચાચમનં દદ્યાદ્દેહવિશુદ્ધયે

શાન્તિજાપસ્તતઃ કાર્યઃ સર્વકાર્યાર્થસિદ્ધિદઃ ॥
મન્ત્રઃ-
ત્વં વૈ સુશાન્તિં કુરુ લોકનાથ રાજ્ઞઃ સરાષ્ટ્રસ્ય ચ બ્રાહ્મણાનામ્ ॥
બાલેષુ વૃદ્ધેષુ ગવાઙ્ગણેષુ કન્યાસુ શાન્તિં ચ પતિવ્રતાસુ

રોગા વિનશ્યન્તુ ચ સર્વતશ્ચ કૃષીવલાનાં ચ કૃષિઃ સદા સ્યાત્॥
સુભિક્ષયુક્તાશ્ચ સદા હિ લોકાઃ કાલે સુવૃષ્ટિર્ભવિતા ચ શાન્તિઃ

એવં વિધિં તતઃ કૃત્વા વિધિદૃષ્ટેન કર્મણા ॥
સંપૂજ્ય તત્ર દેવેશં બ્રાહ્મણાન્ભોજયેદ્વ્રતી

દીનાનાથાન્પ્રતર્પ્યાથ યથાવિભવશક્તિતઃ ॥
ય એતેન વિધાનેન કુર્યાત્સંસ્થાપનં મમ

યાવન્તો મમ ગાત્રેષુ જાયન્તે જલબિન્દવઃ ॥
તાવદ્વર્ષસહસ્રાણિ મમ લોકેષુ તિષ્ઠતિ

યો માં સંસ્થાપયેદ્ભૂમે સર્વાહઙ્કારવર્જિતઃ ॥
તારિતં ચ કુલં તેન સપ્ત સપ્ત ચ સપ્તતિઃ

એતત્તે કથિતં ભદ્રે શૈલિકાસ્થાપનં મમ ॥
ધર્મસન્ધારણાર્થાય મમ ભક્ત સુખાય ચ

ઇતિ શ્રીવરાહપુરાણે શૈલાર્ચાસ્થાપનં નામ દ્વ્યશીત્યધિકશતતમોઽધ્યાયઃ