વરાહ પુરાણ · અધ્યાય 167

શ્રીવરાહ ઉવાચ ॥
શૃણુ દેવિ યથા સંજ્ઞા વિશ્રાન્તેઃ કીર્તિતા પુરા ॥
રાક્ષસેન પુરા પ્રોક્તા બ્રાહ્મણાય મહાત્મને

પૃથિવ્યુવાચ ॥
કિમર્થં રાક્ષસેનોક્તા સંજ્ઞા વિશ્રાન્તિસંજ્ઞિતા ॥
કિમર્થં પૃષ્ટવાન્વિપ્રઃ સર્વં કથય મે પ્રભો

શ્રીવરાહ ઉવાચ ॥
ઉજ્જયિન્યામભૂદ્વિપ્રઃ સદાચારવિવર્જિતઃ ॥
ન સ પૂજયતે દેવાન્ન સ સાધૂન્નમસ્યતિ

પુણ્યતીર્થં સમાસાદ્ય ન ચ સ્નાનં કરોતિ સઃ ॥
વેદવેદાઙ્ગરહિતઃ પરદારરતઃ સદા

સન્ધ્યે દ્વે શયને ચૈવ નિત્યં મૂઢઃ સ તિષ્ઠતિ ॥
ન સ દેવમનુષ્યાંશ્ચ પિતૄન્પૂજયતે સદા

પાપાચારરતો નિત્યં પાપસઙ્ગઃ સુદુર્મતિઃ ॥
ગાર્હસ્થ્યધર્મમાશ્રિત્ય મોહિતો વર્ત્તતે સદા

ગાર્હસ્થ્યં સર્વધર્માણાં શ્રેષ્ઠમુક્તં સ્વયંભુવા ॥
યાવન્તિ જન્તવઃ સર્વે યથા ગોઃ સર્વતઃ સ્થિતાઃ

યથા માતરમાશ્રિત્ય સર્વે જીવન્તિ જન્તવઃ ॥
એવં ગાર્હસ્થ્યમાશ્રિત્ય સર્વે જીવન્તિ જન્તવઃ

તતઃ સ ચૌર્યં કુર્વાણઃ પાપૈઃ સહ નરાધમઃ ॥
સ ચ રાત્રૌ દ્રવઁલ્લોકાઁલ્લબ્ધોઽસૌ રાજરક્ષિભિઃ

પલાયમાનઃ સ પરમન્ધકૂપેઽપતત્તદા ॥
મૃતોઽસૌ પતિતસ્તત્ર રાક્ષસત્વમુપાગતઃ

અન્ધકૂપે સ પતિતો ઘોરરૂપોઽવસત્તદા ॥
કદાચિદથ કાર્યેષુ મહાન્સાર્થ ઉપાગતઃ

તેષાં મધ્યે દ્વિજઃ કશ્ચિદ્રક્ષાં કૃત્વા વસુન્ધરે ॥
રક્ષોઘ્નેન ચ મન્ત્રેણ સર્વં સાર્થં ચ રક્ષતિ

તત્રાગત્ય ચ રક્ષસ્તુ બ્રાહ્મણં વાક્યમબ્રવીત્ ॥
રાક્ષસ ઉવાચ ॥
અહં દાસ્યામિ તે વિપ્ર યત્તે મનસિ વર્ત્તતે

બહુકાલેન સંપ્રાપ્તં ભોજનં ચ યથેપ્સિતમ્ ॥
ઉત્તિષ્ઠ વિપ્ર ગચ્છ ત્વમન્યત્ર શયનં કુરુ

યેનાહં ભક્ષયે સાર્થં યાવત્તૃપ્તિર્ભવેન્મમ ॥
રાક્ષસસ્ય વચઃ શ્રુત્વા વિપ્રો વચનમબ્રવીત્

એકઃ સાર્થં પ્રયાતોઽહં નોત્સૃજામિ કથંચન ॥
તસ્માદ્રાક્ષસ ગચ્છ ત્વં સાર્થં મમ પરિગ્રહમ્

નિરીક્ષિતું ન શક્તોઽસિ મમ મન્ત્રબલેન હિ ॥
રાક્ષસ ઉવાચ ॥
મમ ભક્ષ્યે હતે વિપ્ર દોષસ્તવ ભવિષ્યતિ

દયાં કુરુ ત્વં વિપ્રર્ષે ભોજનં મમ દીયતામ્ ॥
તતોઽપૃચ્છદસૌ વિપ્રો રાક્ષસં દારુણં પ્રતિ

કેન ત્વં કર્મદોષેણ રાક્ષસત્વમુપાગતઃ ॥
તતશ્ચ કથયામાસ કથાવૃત્તં પુરાતનમ્

અનાચારાદિ હેતોશ્ચ રાક્ષસત્વમુપાગતઃ ॥
આત્માનં કથયામાસ વિપ્રાગ્રે સ યથાયથમ્

તસ્ય દુઃખેન સંયુક્તો વિપ્રોઽસૌ વાક્યમબ્રવીત્ ॥
વિપ્ર ઉવાચ ॥
મિત્રત્વે વર્ત્તસે રક્ષસ્તવ દાસ્યામિ કિં વદ

આત્મના ચોપકારેણ પ્રિયં કિં કરવાણિ તે ॥
રાક્ષસ ઉવાચ ॥
દદાસિ યદિ તદ્વિપ્ર યન્મે મનસિ વર્ત્તતે

મથુરાયાં ચ યત્સ્નાતં કૃતં વિશ્રાન્તિસંજ્ઞકે ॥
તચ્ચ સ્નાનફલં દેહિ યેન મુક્તિં વ્રજામ્યહમ્

તેન દુઃખેન સંયુક્તો વિપ્રો વાક્યમથાબ્રવીત્ ॥
વિપ્ર ઉવાચ ॥
કથં જાનાસિ રક્ષસ્ત્વં તીર્થં વિશ્રાન્તિસંજ્ઞકમ્

કથં ચ સંજ્ઞા તસ્યાભૂત્કથય ત્વં હિ રાક્ષસ ॥
રાક્ષસ ઉવાચ ॥
પુરી ઉજ્જયિની નામ્ના તસ્યાં વાસો હિ મે સદા

કસ્મિંશ્ચિદથ કાલેન ગતોઽહં વિષ્ણુમન્દિરમ્ ॥
તસ્યાગ્રે તિષ્ઠતે વિપ્રો વાચકો વેદપારગઃ

વિશ્રાન્તિતીર્થમાહાત્મ્યં શ્રાવયન્સ દિનેદિને ॥
તસ્ય શ્રવણમાત્રેણ મમ ભક્તિર્હૃદિસ્થિતા

સા સંજ્ઞા ચ શ્રુતા તત્ર વિશ્રાન્તેશ્ચ મયાઽનઘ ॥
વાસુદેવો મહાબાહુર્જગત્સ્વામી જનાર્દનઃ

વિશ્રામં કુરુતે તત્ર તેન વિશ્રાન્તિસંજ્ઞિતા ॥
રાક્ષસસ્ય વચઃ શ્રુત્વા વિપ્રો વચનમબ્રવીત્

એકસ્નાનસ્ય હિ ફલં તવ દત્તં ચ રાક્ષસ ॥
વિપ્રે ચેત્યુક્તમાત્રે ચ મોક્ષાવાસમવાપ સઃ

ઇતિ શ્રીવરાહપુરાણે મથુરામાહાત્મ્યે વિશ્રાન્તિમાહાત્મ્યં નામ સપ્તષષ્ટ્યધિકશતતમોઽધ્યાયઃ