વરાહ પુરાણ · અધ્યાય 142

અથ ગુહ્યકર્મમાહાત્મ્યમ્ ॥
સૂત ઉવાચ ॥
તતો દેવવચઃ શ્રુત્વા ધર્મકામા વસુન્ધરા ॥
કૃતાઞ્જલિપુટા ભૂત્વા પ્રસાદયતિ માધવમ્

ધરણ્યુવાચ ॥
દાસ્યાં મે પ્રણયં કૃત્વા વિજ્ઞાપ્યં શૃણુ માધવ ॥
મૃદુના ચ સ્વભાવેન વક્ષ્યામિ ત્વાં જનાર્દન

અલ્પપ્રાણબલા નાર્યો યત્ત્વયા પરિભાષિતમ્ ॥
અશક્તાઃ સહિતું હ્યેતાઃ ક્ષુધાત્વનશનેઽબલાઃ

ભુઞ્જમાના નરા હ્યત્ર રજસા યાંતિ શં પરમ્ ॥
અન્નં હ્યનુગ્રહં દેવ યેન તે કર્મ સંશ્રિતાઃ

તસ્યાસ્તદ્વચનં શ્રુત્વા માધવ્યાઃ સ તુ માધવઃ ॥
પ્રહસ્ય ભાવશુદ્ધાત્મા તત એવમભાષત

શ્રીવરાહ ઉવાચ ॥
સાધુ દેવિ વરારોહે મમ કર્મવ્યવસ્થિતે ॥
પૃષ્ટોઽહં પરમં ગુહ્યં મમ ભક્તસુખાવહમ્

સ્પૃષ્ટા યા રજસા દેવિ મમ કર્મપરાયણા ॥
માં સંસ્પૃશન્તુ તત્રસ્થં યત્ર તિષ્ઠામિ સુન્દરિ

યદિ ભાવસ્તદા કશ્ચિદ્ભોજને કાયસાધને ॥
ચિત્તં ન્યસ્ય મયિ ક્ષોણિ ભોક્તવ્યં ચ ન સંશયઃ

ન સા લિપ્યતિ દોષેણ ભુઞ્જમાના રજસ્વલા॥
અઞ્જલિં શિરસા કૃત્વા મયોક્તં મન્ત્રમુત્તમમ્

( અનાદિમધ્યાન્તમજં પુરાણં રજસ્વલા દેવવરં નમામિ ॥)
તત એતેન મન્ત્રેણ ભુક્ત્વા દેવિ રજસ્વલા ॥
કરોતિ યાનિ કર્માણિ ન તૈર્દુષ્યેત કર્હિચિત્

સ્નાત્વા સા તુ મહાભાગે પંચમાત્તુ દિનાત્પુનઃ

યથાર્હં કુરુતે કર્મ મચ્ચિત્તા મત્પરાયણા ॥
પ્રાપ્નુયાત્પુરુષત્વં ચ ન્યસ્તસંસારચિન્તનાત્

ધરણ્યુવાચ ॥
પુરુષા વા સ્ત્રિયો વાપિ ન પુમાંસો ન વા સ્ત્રિયઃ ॥
કથં દોષેણ મુચ્યન્તે જન્મસંસારબન્ધનાત્

શ્રીવરાહ ઉવાચ ॥
ઇન્દ્રિયાણિ નિગૃહ્યાથ ચિત્તમપ્યનુવેશ્ય ચ ॥
મયિ સંન્યાસયોગેન મમ કર્મપરાયણઃ

મમ યોગેષુ સંન્યાસમેકચિત્તો દૃઢવ્રતઃ ॥
એવં કુર્વન્મહાભાગે સ્ત્રિયો વા પુન્નપુંસકમ્

જ્ઞાનસંન્યાસયોગં વા યદીચ્છેત્પરમાં ગતિમ્ ॥
અન્યચ્ચ તે પ્રવક્ષ્યામિ તચ્છૃણુષ્વ વસુન્ધરે

મનો બુદ્ધિશ્ચ ચિત્તં ચ તે હ્યનીશાઃ શરીરિણામ્ ॥
એકચિત્તં મનઃ કૃત્વા જ્ઞાનેન પૃધુલોચને

સમચિત્તં પ્રપદ્યન્તે ન તે લિપ્યન્તિ માનવાઃ ॥
સર્વભક્ષ્યાણિ ભક્ષન્તઃ પેયાપેયાંસ્તથૈવ ચ

સમં ચિત્તં મયિ યદિ તદા તસ્ય ન ચ ક્રિયા ॥
ચિત્તં મનશ્ચ બુદ્ધિશ્ચ મત્સંસ્થં ચ સમં યદિ

યત્કિંચિત્કુર્વતઃ કર્મ પદ્મપત્રમિવાંભસિ ॥
સંયોગાન્ન ચ લિપ્યેત સમત્વાદેવ નાન્યથા

રાત્રિન્દિવં મુહૂર્તં વા ક્ષણં વા યદિ વા કલા॥
નિમેષં વા ત્રુટિં વાથ દેવિ ચિત્તં સમં કુરુ

સદા દિવાનિશોશ્ચૈવ કુર્વન્તઃ કર્મસઙ્કરમ્ ॥
તેઽપિ યાન્તિ પરાં સિદ્ધિં યદિ ચિત્તં વ્યવસ્થિતમ્

જાગ્રતઃ સ્વપતો વાપિ શૃણ્વતઃ પશ્યતોઽપિ વા ॥
યો માં ચિત્તે ચિંતયતિ મચ્ચિન્તસ્ય ચ કિં ભયમ્

દુર્વૃત્તમપિ ચાણ્ડાલં બ્રાહ્મણં ચાઽપથિ સ્થિતમ્ ॥
તં તુ દેવિ પ્રશંસામિ નાન્યચિત્તં કદાચન

યજન્તઃ સર્વધર્મજ્ઞા જ્ઞાનસંસ્કારસંસ્કૃતાઃ ॥
મયિ ચિત્તં સમાધાય મમ કર્મપરાયણાઃ

યે મત્કર્માણિ કુર્વન્તિ મયા હૃદિ સમાશ્રિતાઃ ॥
સુખં નિદ્રાં સમાધાય સ્વપન્તઃ કર્મસંસ્થિતાઃ

યેષાં પ્રશાંતં ચિત્તં વૈ તેઽપિ દેવિ મમ પ્રિયાઃ ॥
સર્વમાત્મનિ કર્મ સ્વં શુભં વા યદિ વાઽશુભમ્

પ્રાપ્નુવન્તિ ચ દુઃખાનિ ભ્રમચ્ચિત્તા નરાધમાઃ ॥
ચિત્તં નાશો હિ લોકસ્ય ચિત્તં મોક્ષસ્ય કારણમ્

।
તસ્માચ્ચિત્તં સમાદાય માં પ્રપદ્યસ્વ મેદિનિ ॥
ન્યસ્ય જ્ઞાનં ચ યોગં ચ એકચિત્તા ભજસ્વ મામ્

મચ્ચિત્તઃ સતતં યો માં ભજેત નિયતવ્રતઃ ॥
મત્પાર્શ્વં પ્રાપ્ય પરમં મદ્ભાવાયોપપદ્યતે

મયા ચૈવ પુરા સૃષ્ટં પ્રજાર્થેન વસુન્ધરે ॥
માસે માસે તુ ગન્તવ્યમૃતુકાલે વ્યવસ્થિતમ્

એકચિત્તં સમાદાય યદીચ્છેત્તુ મમ પ્રિયમ્ ॥
ન ગચ્છેદ્યદિ માસે તુ ઋતુકાલવ્યવસ્થિતમ્

પિતરસ્તસ્ય હન્યન્તે દશ પૂર્વા દશાપરાઃ ॥
ન તત્ર કામલોભેન મોહેન ચ વસુન્ધરે

ત્યક્ત્વાનઙ્ગં ચ મોહં ચ પિત્રર્થાય સ્ત્રિયં વ્રજેત્ ॥
દ્વિતીયાં ન સ્પૃશેન્નારીં લોભમોહાત્કથંચન

ન સંસ્પૃશેત્તૃતીયાં તુ ચતુર્થી ન કદાચન ॥
કૃતે સંભોગધર્મે તુ કૃતકૌતુકસંસ્થિતઃ

શયને ન સ્ત્રિયં પશ્યેદ્યદીચ્છેચ્છુદ્ધિમુત્તમામ્ ॥
કૌતુકે કૃતકૃત્યે તુ મમ કર્મપરાયણઃ

જલસ્નાનં તતઃ કુર્યાદન્યવસ્ત્રપરિગ્રહમ્ ॥
અપૂર્ણે ઋતુકાલે તુ યોઽભિગચ્છેદ્રજસ્વલામ્

રેતઃપાઃ પિતરસ્તસ્ય એવમેતન્ન સંશયઃ ॥
એકાં તુ પુરુષો યાતિ દ્વિતીયાં કામમોહિતઃ

તૃતીયાં વા ચતુર્થીં વા તદા સ પુરુષોઽધમઃ ॥
સર્વસ્યૈવ તુ લોકસ્ય સમયોઽયં હિ મત્કૃતઃ

ઋતુકાલે તુ સર્વાસાં પિત્રર્થં ભોગ ઇષ્યતે ॥
ઋતુકાલાભિગામી યો બ્રહ્મચાર્યેવ સંમતઃ

ન ગચ્છતિ ચ યઃ ક્રોધાન્મોહાદ્વા પુરુષાધમઃ ॥
ઋતૌ ઋતૌ ભ્રૂણહત્યાં પ્રાપ્નોતિ પુરુષશ્ચરન્

અન્યચ્ચ તે પ્રવક્ષ્યામિ તચ્છૃણુષ્વ વસુન્ધરે॥
જ્ઞાનં તુ ચિત્તયોગસ્ય કર્મયોગસ્ય યત્ક્રિયા

કર્મણા યાન્તિ મત્સ્થાનં યાન્તિ મદ્ગાનનિષ્ઠિતાઃ ॥
યાન્તિ યોગવિદઃ સ્થાનં નાસ્તિ ચાન્યા પરા ગતિઃ

જ્ઞાનં યોગં ચ સાંખ્યં ચ નાસ્તિ ચિત્તવ્યપાશ્રિતમ્ ॥
લભન્તે પુષ્કલાં સિદ્ધિં મમ માર્ગાનુસારિણઃ

યસ્તુ ભાગવતો ભૂત્વા ઋતુકાલે વ્યવસ્થિતઃ ॥
વાયુભક્ષસ્તતસ્તિષ્ઠેદ્ભૂમે ત્રીણિ દિનાનિ ચ

અથ તત્ર ચતુર્થે તુ દિને પ્રાપ્તે વસુન્ધરે ॥
કૃત્વા વૈ સિદ્ધિકર્મ્માણિ ન ગચ્છત્યપરાણિ ચ

તતઃ સ્નાનેન કુર્વીત શિરસો મલશોધનમ્ ॥
શુક્લાંબરધરો ભૂત્વા ચિત્તં કૃત્વા સમાહિતમ્

તતો બુદ્ધિં મનશ્ચૈવ સમં કૃત્વા વસુન્ધરે ॥
પશ્ચાત્કુર્વન્તિ કર્માણિ સદા તે મે હૃદિ સ્થિતાઃ

મમ પ્રાપણકં કૃત્વા તતઃ કુર્વન્તિ ભોજનમ્ ॥
અઞ્જલિં શિરસા કૃત્વા મયોક્તં કર્મ સસ્મિતમ્

તત્ર મન્ત્રઃ –
આદિર્ભવાન્ગુપ્તમનન્તમધ્યો રજસ્વલા દેવ વયં નમામઃ ॥
ઉપોષિતાસ્ત્રીણિ દિનાનિ ચૈવં મુક્તૌ રતં વાસુદેવં નમામઃ

તત એતેન મન્ત્રેણ શુદ્ધા ભૂમે રજસ્વલાઃ ॥
યે તુ કુર્વન્તિ કર્માણિ સ્નાતાસ્નાતાનિ ભાગશઃ

એવં દુષ્યતિ નો દેવિ નારી વા પુરુષોઽપિ વા ॥
કુર્વન્તિ મમ કર્માણિ તે યથાવન્મમ પ્રિયાઃ

સર્વાણ્યનુદિનં ભદ્રે મમ ચિત્તાનુસારિણઃ ॥
પ્રાપ્નુયાત્પુરુષઃ સ્ત્રી વા રજસા દૂષિતા અપિ

એકચિત્તસ્તતો ભૂત્વા ભૂમે ચેન્દ્રિયનિગ્રહાત્ ॥
મમ યોગેષ્ટસંન્યાસં યદીચ્છેત્પરમાં ગતિમ્

એવં કુર્વન્તિ યે નિત્યં સ્ત્રિયઃ પુંસો નપુંસકમ્ ॥
જ્ઞાને સત્યપ્યયોગાનાં મમ કર્મસુ કર્મણામ્

અદ્યાપિ માં ન જાનન્તિ નરાઃ સંસારસંશ્રિતાઃ ॥
તે વૈ ભૂમે વિજાનન્તિ યે તદ્ભક્ત્યા વ્યવસ્થિતાઃ

માતાપિતૃસહસ્રાણિ પુત્રદારશતાનિ ચ ॥
ચક્રવત્પરિવર્તન્તે યન્મોહાન્માં ન જાનતે

અજ્ઞાનેનાવૃતો લોકો મોહેન ચ વશીકૃતઃ ॥
સઙ્ગૈશ્ચ બહુભિર્બદ્ધસ્તેન ચિત્તં ન સંન્યસેત્

ગચ્છત્યન્યત્ર માતા વૈ પિતા ચાન્યત્ર ગચ્છતિ ॥
પુત્રાશ્ચાન્યત્ર ગચ્છન્તિ દાસશ્ચાન્યત્ર ગચ્છતિ

જાયન્તે ચાત્મનઃ સ્થાને સ્વસ્વકર્મસમુદ્ભવે ॥
જ્ઞાનમૂઢા વરારોહે નરાઃ સંસારમોહિતાઃ

અલ્પકાલપરં ચૈવ માસસંવત્સરેતિ ચ ॥
ભવિષ્યન્તિ પુનઃ કૃત્વા ન મે મૂર્ત્યા સહાસતે

યસ્યૈતદ્વિદિતં સર્વં ન્યાસયોગં વસુન્ધરે ॥
યોગે ન્યસ્ય સદાત્માનં મુચ્યતે ન ચ સંશયઃ

ય એતચ્છૃણુયાન્નિત્યં કલ્યમુત્થાય માનવઃ ॥
પુષ્કલાં લભતે સિદ્ધિં મમ લોકં ચ ગચ્છતિ

એતત્તે કથિતં ભદ્રે રહસ્યં પરમં મહત્॥
ત્વયા પૃષ્ટં ચ યદ્દેવિ મમ ભક્તસુખાવહમ્

ઇતિ શ્રીવરાહપુરાણે ભગવચ્છાસ્ત્રે ગુહ્યકર્મમાહાત્મ્યવર્ણનં નામ દ્વાચત્વારિંશદધિકશતતમોઽધ્યાયઃ