વરાહ પુરાણ · અધ્યાય 141

અથ બદરિકાશ્રમમાહાત્મ્યમ્ ॥
શ્રીવરાહ ઉવાચ ॥
તસ્મિન્હિમવતઃ પૃષ્ઠે પરં ગુહ્યમતઃ શૃણુ ॥
બદરીતિ ચ વિખ્યાતા દેવાનામપિ દુર્લ્લભા

ન તત્પ્રાપ્નોતિ મનુજઃ કૃત્વા કર્મ સુદુષ્કરમ્ ॥
પ્રાપ્નુવન્તિ ચ ભક્તા યે બદરીં વિશ્વતારિણીમ્

દુર્લ્લભં તન્મમ ક્ષેત્રં હિમકૂટશિલાતલે ॥
યસ્તત્પ્રાપ્નોતિ હિ ક્ષેત્રં કૃતકૃત્યો ભવેન્નરઃ

બ્રહ્મકુણ્ડમિતિ ખ્યાતમાસ્તે તત્ર શિલોચ્ચયે ॥
હિમસંસ્થં તથાત્માનં કૃત્વા તિષ્ઠામિ માધવિ

સ્નાનં કરોતિ યસ્તત્ર ત્રિરાત્રોપોષિતો નરઃ ॥
અગ્નિષ્ટોમસ્ય યજ્ઞસ્ય ફલં પ્રાપ્નોતિ માનવઃ

મુઞ્ચેત્પ્રાણાંસ્તત્ર યદિ વ્રતનિષ્ઠો જિતેન્દ્રિયઃ ॥
સત્યલોકમતિક્રમ્ય મમ લોકં ચ ગચ્છતિ

અગ્નિસત્યપદં નામ તસ્મિન્ક્ષેત્રે પરં મમ ॥
શૃઙ્ગત્રયાત્પતન્ત્યત્ર ધારા મુસલસન્નિભાઃ

યસ્તત્ર કુરુતે સ્નાનં ત્રિરાત્રોપોષિતો નરઃ ॥
સત્યવાદી ભવેદ્દક્ષો મમ કર્મપરાયણઃ

યસ્તત્ર મુઞ્ચતે પ્રાણાન્યદિ કૃત્વા જલાશયમ્ ॥
સત્યલોકમતિક્રમ્ય મમ લોકે સ મોદતે

ઇન્દ્રલોકમિતિ ખ્યાતો બદર્યાં ચ મમાશ્રમઃ ॥
તત્રાહં દેવિ શક્રેણ નિષ્કલં પરિતોષિતઃ

તત્ર ચૈવ તુ શૃઙ્ગેભ્યઃ સ્થૂલધારા પતેત્પુનઃ ॥
સ્થૂલે શિલાતલે તત્ર મમ ધર્મો વ્યવસ્થિતઃ

સ્નાનં કરોતિ યસ્તત્ર એકરાત્રોષિતો નરઃ॥
સત્યવાદી શુચિર્ભૂત્વા સત્યલોકે મહીયતે

અથાત્ર મુઞ્ચતે પ્રાણાન્કૃત્વા ચાનાશકં વ્રતમ્॥
સત્યલોકમતિક્રમ્ય મમ લોકેષુ તિષ્ઠતિ ॥૧ ૩॥
અસ્તિ પઞ્ચશિખં નામ બદર્યાશ્રમતીર્થકમ્ ॥
યત્ર ધારાઃ પતન્ત્યત્ર પંચશૃઙ્ગસમાશ્રિતાઃ

યસ્તત્ર કુરુતે સ્નાનં પંચસ્રોતસિ માનવઃ ॥
અશ્વમેધફલં પ્રાપ્ય દેવૈશ્ચ સહ મોદતે

યદ્યત્ર મુઞ્ચતે પ્રાણાન્ કૃત્વા કર્મ સુદુષ્કરમ્ ॥
સ્વર્ગલોકમતિક્રમ્ય મમ લોકે મહીયતે

ચતુઃસ્રોત ઇતિ ખ્યાતં તસ્મિન્ક્ષેત્રે પરે મમ ॥
ચતુર્ધારાઃ પતન્ત્યત્ર ચતસ્રો દિશ આશ્રિતાઃ

યસ્તત્ર કુરુતે સ્નાનમેકરાત્રોષિતો નરઃ ॥
મોદતે નાકપૃષ્ઠે તુ મમ ભક્તશ્ચ જાયતે

અથ પ્રાણાન્પરિત્યજ્ય કૃત્વા કર્મ સુદુષ્કરમ્॥
નાકપૃષ્ઠમતિક્રમ્ય મમ લોકં પ્રપદ્યતે

વેદધારમિતિ ખ્યાતં તસ્મિન્ક્ષેત્રે પરે મમ ॥
યત્ર બ્રહ્મમુખાદ્ભ્રષ્ટા વેદાશ્ચત્વાર એવ ચ

તત્રૈવ હિમવત્પૃષ્ઠે ચતુઃશૃઙ્ગાદ્બૃહત્તરાઃ ॥
ચતુર્ધારાઃ પતન્ત્યત્ર વિષમાશ્ચ શિલોચ્ચયે

યસ્તત્ર કુરુતે સ્નાનં ચતૂરાત્રોષિતો નરઃ ॥
ચતુર્ણામપિ વેદાનાં ગ્રહણે કારણં ભવેત્

અથાત્ર મુઞ્ચતે પ્રાણાન્મમ કર્મપથે સ્થિતઃ।
દેવલોકમતિક્રમ્ય મમ લોકં પ્રતિષ્ઠતે

દ્વાદશાદિત્યકુણ્ડેતિ તસ્મિન્ક્ષેત્રે પરે મમ ॥
યત્ર તે દ્વાદશાદિત્યા દેવિ સંસ્થાપિતા મયા

તત્ર પર્વતશૃંગે તુ સ્થૂલમૂલે શિલાતલે ॥
દ્વાદશ પતન્તિ ધારા મમ કર્મસુખાવહાઃ

યસ્તત્ર કુરુતે સ્નાનં યાં કાઞ્ચિદ્દ્વાદશીં યદિ॥
યત્ર તે દ્વાદશાદિત્યાસ્તત્ર ગચ્છેન્ન સંશયઃ

અથાત્ર મુઞ્ચતે પ્રાણાન્મમ કર્મણિ સંસ્થિતઃ ॥
સમતિક્રમ્ય ચાદિત્યાન્ મમ લોકે મહીયતે

લોકપાલમિતિ ખ્યાતં તસ્મિન્ક્ષેત્રે પરે મમ॥
તત્ર તે લોકપાલાસ્તુ મયા સંસ્થાપિતાઃ પુરા

તત્ર પર્વતમધ્યે તુ સ્થલકુણ્ડં બૃહન્મમ ॥
ભિત્વા પર્વતમુદ્ગીર્ણં યત્ર સોમસમુદ્ભવઃ

તત્ર સ્નાનં તુ કુર્વીત જ્યેષ્ઠમાસસ્ય દ્વાદશીમ્ ॥
મોદતે લોકપાલેષુ મમ ભક્તશ્ચ જાયતે

અથાત્ર મુઞ્ચતે પ્રાણાન્મમ કર્મસુ તત્પરઃ ॥
લોકપાલાનતિક્રમ્ય મમ લોકં પ્રપદ્યતે

અસ્તિ મેરોર્વરં નામ તસ્મિન્ ગુહ્યં પરં મમ ॥
તત્ર સ્થિતેન વૈ ભૂમે મેરુઃ સંસ્થાપિતઃ સ્વયમ્

ધારાસ્તિસ્રઃ પતન્ત્યત્ર સુવર્ણસદૃશપ્રભાઃ ॥
પતેત્તુ તજ્જલં ભૂમૌ વ્યક્તિં નૈવોપલભ્યતે

યસ્તત્ર કુરુતે સ્નાનં ત્રિરાત્રોપોષિતો નરઃ ॥
મોદતે મેરુશૃંગેષુ મમ ભક્તશ્ચ જાયતે

અથ તત્ર મૃતો દેવિ તસ્મિન્ ગુહ્યે પરે મમ ॥
મેરુપૃષ્ઠમતિક્રમ્ય મમ લોકં તુ ગચ્છતિ

માનસોદ્ભેદમિતિ ચ તત્રાન્યત્તીર્થમુત્તમમ્ ॥
પૃથ્વીમુદ્ભિદ્ય મધ્યે તુ જલં ગચ્છતિ સત્વરમ્

દેવા અપિ ન જાનન્તિ તં દેશં તત્ર સંસ્થિતમ્ ॥
માનુષા હિ વિજાનન્તિ ભૂમ્યાં પતતિ તજ્જલમ્

યસ્તત્ર કુરુતે સ્નાનમહોરાત્રોષિતો નરઃ ॥
મોદતે માનસે દિવ્યે મમ ભક્તશ્ચ જાયતે

અસ્તિ પઞ્ચશિરં નામ તસ્મિન્ગુહ્યં પરં મમ ॥
બ્રહ્મણા ચ્છિદ્યતે યત્ર શિરશ્ચૈવ મહાદ્યુતિ

તત્ર વૈ પંચ કુણ્ડાનિ સ્થૂલશીર્ષશિલોચ્ચયે ॥
પઞ્ચાત્ર શિરસઃ સ્થાને બહુધારાસમન્વિતાઃ

યત્ર તન્મધ્યમં કુણ્ડં છિન્નમેવ સ્વયમ્ભુવા ॥
તત્ર રક્તજલા ભૂમિર્દૃશ્યતે ધારસંકુલા

યસ્તત્ર કુરુતે સ્નાનં પંચરાત્રોષિતો નરઃ ॥
મોદતે બ્રહ્મલોકસ્થો મમ ભક્તશ્ચ જાયતે

તથાત્ર મુઞ્ચતે પ્રાણાન્ ગુહ્યે પઞ્ચશિરે મમ ॥
જલચાંદ્રાયણં કૃત્વા મમ કર્મસુ નિષ્ઠિતઃ

બુદ્ધિમાન્મતિમાંશ્ચૈવ રાગમોહવિવર્જિતઃ ॥
બ્રહ્મલોકમતિક્રમ્ય મમ લોકં સ ગચ્છતિ

અસ્તિ સોમાભિષેકેતિ તીર્થમન્યત્પરં મમ।
રાજત્વે બ્રાહ્મણાનાં તુ મયા સોમોઽભિષેચિતઃ

તત્રાહં તોષિતસ્તેન અત્રિપુત્રેણ માધવિ ॥
નવપઞ્ચકકોટ્યસ્તુ કૃત્વા કર્મ સુદુષ્કરમ્

પ્રાપ્તશ્ચ પરમાં સિદ્ધિં મત્પ્રસાદાદ્વસુન્ધરે ॥
તદાયત્તં જગત્સર્વં વ્રીહયઃ પરમૌષધીઃ

જાયતેઽસ્મિન્પ્રલીયંતે સ્કન્દેન્દ્રાઃ સમરુદ્ગણાઃ ॥
ભૂમે સોમમયં સર્વં મમ સંસ્થં ભવિષ્યતિ

તત્ર સોમગિરિર્નામ યત્ર ધારા પતેદ્ભુવિ ॥
કુણ્ડેઽરણ્યે વિશાલે તુ એતત્તે કથિતં મયા

યસ્તત્ર કુરુતે સ્નાનં ત્રિરાત્રોપોષિતો નરઃ ॥
મોદતે સોમલોકેષુ એવમેતન્ન સંશયઃ

અથાત્ર મ્રિયતે દેવિ કૃત્વા કર્મ સુદુષ્કરમ્ ॥
સોમલોકમતિક્રમ્ય મમ લોકં પ્રપદ્યતે

અસ્તિ ચોર્વશિકુણ્ડેતિ ગુહ્યં ક્ષેત્રે પરં મમ ॥
યત્ર ચૈવોર્વશી ભિત્ત્વા દક્ષિણોરુમજાયત

તત્ર તપ્યામ્યહં દેવિ દેવાનામપિ કારણાત્ ॥
ન માં કશ્ચિદ્વિજાનાતિ સ્વાત્માનો હિ વિજાનતે

તતો મે તપ્યમાનસ્ય બહુવર્ષવ્યતિક્રમાત્ ॥
દેવા અપિ ન જાનન્તિ વજ્રિબ્રહ્મમહેશ્વરાઃ

એકૈકેન ફલેનાઽત્ર બદર્યાં તુ સુનિશ્ચિતમ્ ॥
બહુવર્ષસહસ્રં તુ તપશ્ચીર્ણં મયા ભુવિ

તત્રાહં દશ કોટ્યસ્તુ દશવર્ષં દશાર્બુદમ્ ॥
દશ ભૂમે તથાન્યાનિ પદ્માનિ તપસિ સ્થિતઃ

તતસ્તે માં ન પશ્યન્તિ દેવા ગુહ્યપથે સ્થિતમ્ ॥
વિસ્મયં પરમં જગ્મુર્દેવા દુઃખપરાયણાઃ

અહં પશ્યામિ સર્વં વૈ તપઃસંસ્થો વસુન્ધરે ॥
ન માં સર્વે પ્રપશ્યન્તિ યોગમાયાસમાવૃતાઃ

તતસ્તા દેવતાઃ સર્વાઃ પ્રત્યૂચુશ્ચ પિતામહમ્ ॥
વિષ્ણુના ચ વિના લોકે શાન્તિં નૈવ લભામહે

દેવાનાં તુ વચઃ શ્રુત્વા બ્રહ્મા લોકાપિતામહઃ ॥
યોગમાયાપટચ્છન્નં કથયામાસ માં તદા

તતો દેવાઃ સગન્ધર્વાઃ સિદ્ધાશ્ચ પરમર્ષયઃ ॥
તત્ર જગ્મુર્મહાભાગે તુષ્યન્તઃ પરમં મુદા

વિભાવયન્તિ માં તત્ર દેવા ઇન્દ્રપુરોગમાઃ ॥
ત્વયા નાથ પરિત્યક્તા દુઃખિતાઃ શ્રમવર્જિતાઃ

ત્રાયસ્વ નો હૃષીકેશ પરમાનુગ્રહેણ વૈ ॥
એતત્કૃત્વા વિશાલાક્ષિ દેવાન્ પ્રણતિપૂર્વકમ્

મયા વિલોકિતાઃ સર્વે પરાં નિર્વૃતિમાગતાઃ ॥
એતસ્મિન્નુર્વશીકુણ્ડે એકરાત્રોષિતો નરઃ

યઃ સ્નાતિ સર્વપાપેભ્યો મુચ્યતે નાત્ર સંશયઃ ॥
ઉર્વશીલોકમાસાદ્ય ક્રીડતે કાલમક્ષયમ્

યસ્તત્રોત્સૃજતે પ્રાણાન્મમ કર્મપરાયણઃ ॥
પુણ્યપાપવિનિર્મુક્તો યાતિ મલ્લીનતાં પ્રિયે

શ્રીબદર્યાશ્રમં પુણ્યં યત્ર યત્ર સ્થિતઃ સ્મરેત્ ॥
સ યાતિ વૈષ્ણવં સ્થાનં પુનરાવૃત્તિવર્જિતઃ

ય ઇદં શૃણુયાન્નિત્યં મદ્ભક્તઃ સતતં પઠેત્ ॥
બ્રહ્મચારી જિતક્રોધઃ સત્યવાદી જિતેન્દ્રિયઃ

ધ્યાનયોગરતો નિત્યં સ મુક્તિફલભાગ્ભવેત્ ॥
યસ્યૈતદ્વિદિતં સર્વં ધ્યાનયોગં વસુન્ધરે

યોઽવગચ્છતિ ચાત્માનં સ ગચ્છેત્પરમાં ગતિમ્

ઇતિ શ્રીવરાહપુરાણે ભગવચ્છાસ્ત્રે બદરિકાશ્રમમાહાત્મ્યવર્ણનં નામૈકચત્વારિંશદધિકશતતમોઽધ્યાયઃ