વામન પુરાણ · અધ્યાય 32

ઇતિ શ્રીવામનપુરાણે એકત્રિંશો ઽધ્યાયઃ
પુલસ્ત્ય ઉવાચ ।
સેનાપત્યે ઽભિષિક્તસ્તુ કુમારો દૈવતૈરથ ।
પ્રણિપત્ય ભવં ભક્ત્યા ગિરિજાં પાવકં શુચિમ્

ષટ્ કૃત્તિકાશ્ચ શિરસા પ્રણમ્ય કુટિલામપિ ।
બ્રહ્માણં ચ નમસ્કૃત્ય ઇદં વચનમબ્રવીત્

કુમાર ઉવાચ ।
નમો ઽસ્તુ ભવતાં દેવા ઓં નમો ઽસ્તુ તપોધનાઃ ।
યુષ્મત્પ્રસાદાજ્જેષ્યામિ શત્રૂ મહિષતારકૌ

શિશુરસ્મિ ન જાનામિ વક્તું કિઞ્ચન દેવતાઃ ।
દીયતાં બ્રહ્મણા સાર્દ્ધમનુજ્ઞ મમ સામ્પ્રતમ્

ઇત્યેવમુક્તે વચને કુમારેણ મહાત્મના ।
મુખં નિરીક્ષન્તિ સુરાઃ સ્રેવે વિગતસાધ્યમાઃ

શઙ્કપરો ઽપિ સુતસ્નેહાત્ સમુત્થાય પ્રજાપતિમ્ ।
આદાય દક્ષિણે પાણૌ સ્કન્દાન્તિકમુપાગમત્

અથોમા પ્રાહ તનયં પુત્ર એહ્યેહિ શત્રુહન્ ।
વન્દસ્વ ચરણૌ દિવ્યૌ વિષ્ણોર્લોકનમસ્કૃતૌ

તતો વિહસ્યાહ ગુહઃ કો ઽયં માતર્વદસ્વ મામ્ ।
યસ્યાદરાત્ પ્રણામો ઽયં ક્રિયતે મદ્વિધૈર્જનૈઃ

તં માતા પ્રાહ વચનં કૃતે કર્મણિ પદ્મભૂઃ ।
વક્ષ્યતે તવ યો ઽયં હિ મહાત્મા ગરુડધ્વજઃ

કેવલં ત્વિહ માં દેવસ્ત્વત્પિતા પ્રાહ શઙ્કરઃ ।
નાન્યઃ પરતરો ઽસ્માદ્ધિ વયમન્યે ચ દેહિનઃ

પાર્વત્યા ગદિતે સ્કન્દઃ પ્રણિપત્ય જનાર્દનમ્ ।
તસ્થૌ કૃતાઞ્જલિપુટસ્ત્વાજ્ઞાં પ્રાર્થયતે ઽચ્યુતાત્

કૃતાઞ્જલિપુટં સ્કન્દં ભગવાન્ ભૂતભાવનઃ ।
કૃત્વા સ્વસ્ત્યયનં દેવો હ્યનુજ્ઞાં પ્રદદૌ તતઃ

નારદ ઉવાચ ।
યત્તત્ સ્વસ્ત્યયનં પુણ્યં કૃતવાન્ ગરુડધ્વજઃ ।
શિખિધ્વજાય વિપ્રર્ષે તન્મે વ્યાખ્યાતુમર્હસિ

પુલસ્ત્ય ઉવાચ ।
શૃણુ સ્વસ્ત્યયનં પુણ્યં યત્પ્રાહ ભગવાન્ હરિઃ ।
સ્કન્દસ્ય વિજયાર્થાય મહિષસ્ય વધાય ચ

સ્વસ્તિ તે કુરુતાં બ્રહ્મ પદ્મયોની રજોગુણઃ ।
સ્વસ્તિ ચક્રાઙ્કિતકરો વિષ્ણુસ્તે વિદધત્વાજઃ

સ્વસ્તિ તે શઙ્કરો ભક્ત્યા સપત્નીકો વૃષધ્વજઃ ।
પાવકઃ સ્વસ્તિ તુભ્યં ચ કરોતુ શિખિવાહન

દિવાકરઃ સ્વસ્તિ કરોતુ તુભ્યં સોમઃ સભૌમઃ સબુધો ગુરુશ્ચ ।
કાવ્યઃ સદા સ્વસ્તિ કરોતુ તુભ્યં શનૈશ્ચરઃ સ્વસ્ત્યયનં કરોતુ

મરીચિરત્રિઃ પુલહઃ પુલસ્ત્યઃ ક્રતુર્વસિષ્ઠો ભૃગુરઙ્ગિરાશ્ચ ।
મૃકણ્ડુજસ્તે કુરુતાં હિ સ્વસ્તિ સ્વસ્તિ સદા સપ્ત મહર્ષયશ્ચ

વિશ્વેશ્વિનૌ સાધ્યમરુદ્ગણાગ્નયો દિવાકરાઃ શૂલધરા મહેશ્વરાઃ ।
યક્ષાઃ પિશાચા વસવો ઽથ કિન્નરાઃ તે સ્વસ્તિ કુર્વન્તુ સદોદ્યતાસ્ત્વમી

નાગાઃ સુપર્ણાઃ સરિતઃ સરાંસિ તીર્થાનિ પુણ્યાયતનાઃ સમુદ્રાઃ ।
મહાબલા ભૂતગણા ગણેન્દ્રાઃ તે સ્વસ્તિ કુર્વન્તુ સદા સમુદ્યતાઃ

સ્વસ્તિ દ્વિપાદિકેભ્યસ્તે ચતુષ્પાદેભ્ય એવ ચ ।
સ્વસ્તિ તે બહુપાદેભ્યસ્ત્વપાદેભ્યો ઽપ્યનામયમ્

પ્રાચીં દિગ્ રક્ષતાં વજ્રી દક્ષિણાં દણ્ડનાયકઃ ।
પાશી પ્રતીચીં રક્ષતુ લક્ષ્મામશુઃ પાતુ ચોત્તરામ્

વહ્નિર્દક્ષિમપૂર્વા ચ કુબેરો દક્ષિણાપરામ્ ।
પ્રતીચીમુત્તરાં વાયુઃ શિવઃ પૂર્વોત્તરામપિ

ઉવરિષ્ટાદ્ ધ્રુવઃ શિવઃ પુર્વોત્તરામપિ ।
મુસતી લાઙ્ગલી ચક્રી ધનુષ્માનન્તરેષુ ચ

વારાહો ઽમ્બુનિધૌ પાતુ દુર્ગે પાતુ નૃકેસરી ।
સામવેદધ્વનિઃ શ્રીમાન્ સર્વલતઃ પાતુ માધવઃ

પુલસ્ત્ય ઉવાચ ।
એવં કૃતસ્વસ્ત્યયનો ગુહઃ શક્તિધરો ઽગ્રણીઃ ।
પ્રણિપત્ય સુરાન્ સર્વાન્ સમુત્પતત ભૂતલાત્

તમન્વેવ ગણાઃ સર્વે દત્તા યે મુદિતૈઃ સુરૈઃ ।
અનુજગ્મુઃ કુમારં તે કામરૂપા વિહઙ્ગમાઃ

માતરશ્ચ તથા સર્વાઃ સમુત્પેતુર્નભસ્તલમ્ ।
સમં સ્કન્દેન બલિના હન્તુકામા મહાસુરાન્

તતઃ સુદીર્ઘમધ્વાનં ગત્વા સ્કન્દો ઽબ્રવીદ્ ગણાન્ ।
ભૂમ્યાં તૂર્ણં મહાવીર્યાઃ કુરુધ્વમવતારણમ્

ગણા ગુહવચઃ શ્રુત્વા અવતીર્ય મહીતલમ્ ।
આરાત્ પતન્તસ્તદ્દેશં નાદં ચક્રુર્ભયઙ્કરમ્

તન્નિનાદો મહીં સર્વામાપૂર્ય ચ નભસ્તલમ્ ।
વિવેશાર્ણવરન્ધ્રેણ પાતાલં દાનવાલયમ્

શ્રુતઃ સ મહિષેણાથ તારકેમ ચ ધીમતા ।
વિરોજનેન જમ્ભેન કુજમ્ભેનાસુરેણ ચ

તે શ્રુત્વા સહસા નાદં વજ્રપાતોપમં દૃઢમ્ ।
કિમેતદિતિ સંચિન્ત્ય તૂર્ણં જગ્મુસ્તદાન્ધકમ્

તે સમેત્યાન્ધકેનૈવ સમં દાનવપુઙ્ગવાઃ ।
મન્ત્રયામાસુરુદ્વિગ્નાસ્તં શબ્દં પ્રતિ નારદ

મન્ત્રયત્સુ ચ દૈત્યેષુ ભૂતલાત્ સૂકરાનનઃ ।
પાતાલકેતુર્દૈત્યેન્દ્રઃ સંપ્રાપ્તો ઽથ રસાતલમ્

સ બાણવિદ્ધો વ્યથિતઃ કમ્પમાનો મુહુર્મુહુઃ ।
અબ્રવીદ્ વચનં દીનં સમભ્યેત્યાન્ધકાસુરમ્

પાતાલકેતુરુવાચ ।
ગતો ઽહમાસં દૈત્યેન્દ્ર ગાલવસ્યાશ્રમં પ્રતિ ।
તં વિધ્વંસયિતું યત્નં સમારબ્ધં બલાન્મયા

યાવત્સૂકરૂપેણ પ્રવિશામિ તમાશ્રમમ્ ।
ન જાને તં નરં રાજન્ યેન મે પ્રહિતઃ શરઃ

શરસંભિન્નજત્રુશ્ચ ભયાત્ તસ્ય મહાજવઃ ।
પ્રણષ્ટ આશ્રમાત્ તસ્માત્ સ ચ માં પૃષ્ઠતો ઽન્વગાત્

તુરઙ્ગખુરનિર્ઘોષઃ શ્રૂયતે પરમો ઽસુર ।
તિષ્ઠ તિષ્ઠેતિ વદતસ્તસ્ય શૂરસ્ય પૃષ્ઠતઃ ।
તદ્ભયાદસ્મિ જલધિં સંપ્રાપ્તો દક્ષિણાર્ણવમ્

યાવત્પસ્યામિ તત્રસ્થાન્ નાનાવેષાકૃતીન્ નરાન્ ।
કેચિદ્ ગર્જન્તિ ઘનવત્ પ્રતિગર્જન્તિ ચાપરે

અન્યે ચોચુર્વયં નૂનં નિઘ્નામો મહિષાસુરમ્ ।
તારકં ઘાતયામો ઽદ્ય વદન્ત્યન્યે સુતૈજસઃ

તચ્છ્રુત્વા સુતરાં ત્રાસો મમ જાતો ઽસુરેશ્વર ।
મહાર્ણવં પરિત્યજ્ય પતિતો ઽસ્મિ ભયાતુરઃ

ધરણ્યાં વિવૃતં ગર્તં સ મામન્વપતદ્ બલી ।
તદ્ભયાત્ સંપરિત્યજ્ય હિરણ્યપુરમાત્મનઃ

તવાન્તિકમનુપ્રાપ્તઃ પ્રસાદં કર્તુમર્હસિ ।
તચ્છ્રત્વા ચાન્ધકો વાક્યં પ્રાહ મેઘસ્વનં વચઃ

ન ભેતવ્યં ત્વયા તસ્માત્ સત્યં ગોપ્તાસ્મિ દાનવ ।
મહિષસ્તારકશ્ચોભૌ બાણશ્ચ બલિનાં વરઃ

અનાખ્યાયૈવ તે વીરાસ્ત્વન્ધકં મહિષાદયઃ ।
સ્વપરિગ્રહસંયુક્તા ભૂમિં યુદ્ધાય નિર્યયુઃ

યત્ર તે દારુમાકારા ગણાશ્ચક્રુર્મહાસ્વનમ્ ।
તત્ર દૈત્યાઃ સમાજગ્મુઃ સાયુધાઃ સબલા મુને

દૈત્યાનાપતતો દૃષ્ટ્વા કાર્તિકેયગણાસ્તતઃ ।
અભ્યદ્રવન્ત સહસા સ ચોગ્રો માતૃમણ્ડલઃ

તેષાં પુરસ્સરઃ સ્થાણુઃ પ્રગૃહ્ય પરિઘં બલી ।
નિષૂદયત્ પરબલં ક્રુદ્ધો રુદ્રઃ પશૂનિવ

તં નિઘ્નન્તં મહાદેવં નિરીક્ષ્ય કલશોદરઃ ।
કુઠારં પાણિનાદાય હન્તિ સર્વાન્ મહાસુરાન્

જ્વાલામુખો ભયકરઃ કરેણાદાય ચાસુરમ્ ।
સરથં સગજં સાશ્વં વિસ્તૃતે વદને ઽક્ષિપત

દણ્ડકશ્ચાપિ સંક્રુદ્ધઃ પ્રાસપાણિર્મહાસુરમ્ ।
સવાહનં પ્રક્ષિપતિ સમુત્પાટ્ય મહાર્મવે

શઙ્કુકર્ણશ્ચ મુસલી હલેનાકૃષ્ય દાનવાન્ ।
સંચૂર્ણયતિ મન્ત્રીવ રાજાનં પ્રાસભૃદ્ વશી

ખડ્ગચર્મધરો વીરઃ પુષ્પદન્તો ગણેશ્વરઃ ।
દ્વિધા ત્રિધા ચ બહુધા ચક્રે દૈતેયદાનવાન્

પિઙ્ગલો દણ્ડમુદ્યામ્ય યત્ર યત્ર પ્રધાવતિ ।
તત્ર તત્ર પ્રદૃશ્યન્તે રાશયઃ શાવદાનવૈઃ

સહસ્રનયનઃ શૂલં ભ્રામયન્ વૈ ગણાગ્રણીઃ ।
નિજઘાનાસુરાન્ વીરઃ સવાજિરથકુઞ્જરાન્

ભીમો ભીમશિલાવર્ષૈ સ પુરસ્સરતો ઽસુરાન્ ।
નિજઘાન યથૈવેન્દ્રો વજ્રવૃષ્ટ્યા નગોત્તમાન્

રૌદ્રઃ શકટચક્રાક્ષો ગણઃ પઞ્ચશિખો બલી ।
ભ્રામયન્ મુદ્ગરં વેગાન્નિજઘાન બલાદ્ રિપૂન્

ગિરિભેદી તલેનૈવ સારોહં કુઞ્જરં રણે ।
ભસ્મ ચક્રે મહાવેગો રથં ચ રથિના સહ

નાડીજઙ્ઘો ઽઙ્ઘ્રિપાતૈશ્ચ મુષ્ટિભિર્જાનુનાસુરાન્ ।
કીલભિર્વજ્રતુલ્યાભિર્જઘાન બલવાન્ મુને

કૂર્મગ્રીવો ગ્રીવયૈવ શિરમા ચરણેન ચ ।
લુણ્ઠનેન તતા દૈત્યાન્ નિજઘાન સવાહનાન્

પિણ્ડારકસ્તુ તુણ્ડેન શૃઙ્ગાભ્યાં ચ કલિપ્રિય ।
વિદારયતિ સંગ્રામે દાનવાન્ સમરોદ્ધતાન્

તતસ્તત્સૈન્યમતુલં વધ્યમાનં ગણેશ્વરૈઃ ।
પ્રદુદ્રાવાથ મહિષસ્તારકશ્ચ ગણાગ્રણીઃ

તે હન્યમાનાઃ પ્રમથા દાનવાભયાં વરાયુધૈઃ ।
પરિવાર્ય સમન્તાત્ તે યુયુધુઃ કુપિતાસ્તદા

હંસાસ્યઃ પટ્ટિશેનાથ જઘાન મહિષાસુરમ્ ।
ષોટશાક્ષસ્ત્રિશૂલેન શતશીર્ષો વરાસિના

શ્રુતાયુધસ્તુ ગદયા વિશોકો મુસલેન તુ ।
બન્ધુદત્તસ્તુ શૂલેન મૂર્ધ્નિ દૈત્યમતાડયત્

તથાન્યૈઃ પાર્ષદૈર્યુદ્ધે શૂલશક્ત્યૃષ્ટિપટ્ટિશૈઃ ।
નાકમ્પત્ તાડ્યમાનો ઽપિ મૈનાક ઇવ પર્વતઃ

તારકો ભદ્રકાલ્યા ચ તથોલૂખલયા રણે ।
વધ્યતે ચૈકચૂડાયા દાર્યતે પરમાયુધૈઃ

તૌ તાડ્યમાનૌ પ્રમથૈર્માતૃભિશ્ચ મહાસુરૌ ।
ન ક્ષોભં જગ્મતુર્વિરૌ ક્ષોભયન્તૌ ગણાનપિ

મહિષો ગદયા તૂર્ણં પ્રહારૈઃ પ્રમથાનથ ।
પરાજિત્ય પરાધાવત્ કુમારં પ્રતિ સાયુધઃ

તમાપતન્તં મહિષં સુચક્રાક્ષો નિરીક્ષ્ય હિ ।
ચક્રમુદ્યમ્ય સંક્રુદ્ધો રુરોધ દનુનન્દનમ્

ગદાચક્રાઙ્કિતકરૌ ગણાસુરમહારથૈ ।
અયુધ્યેતાં તદ બ્રહ્મન્ લઘુ ચિત્રં ચ સુષ્ઠુ ચ

ગદાં મુમોચ મહિષઃ સમાવિધ્ય ગણાય તુ ।
સુચક્રાક્ષો નિજં ચક્રમુત્સસર્જાસુરં પ્રતિ

ગદાં છિત્ત્વા સુતીક્ષ્ણારં ચક્રં મહિષમાદ્રવત્ ।
તત ઉચ્ચુક્રુશુર્દૈત્યા હા હતો મહિષસ્તિવતિ

તચ્છ્રુત્વાભ્યદ્રવદ્ બાણઃ પ્રાસમાવિધ્ય વેગવાન્ ।
જઘાન ચક્રં રક્તાક્ષઃ પઞ્જમુષ્ટિશતેન હિ

પઞ્ચબાહુશતેનાપિ સુચક્રાક્ષં બબન્ધ સઃ ।
બલવાનપિ બાણેન નિષ્પ્રયત્નગતિઃ કૃતઃ

સુચક્રાક્ષં સચક્રં હિ બદ્ધં બાણાસુરેણ હિ ।
દૃષ્ટ્વાદ્રવદ્ગદાપાણિર્મકરાક્ષો મહાબલઃ

ગદયા મૂર્ધ્નિ બાણં હિ નિજઘાન મહાબલઃ ।
વેદનાર્ત્તો મુમોચાથ સુચક્રાક્ષં મહાસુરઃ ।
સ ચાપિ તેન સંયુક્તો વ્રીડાયુક્તો મહામનાઃ

સ સંગ્રામં પરિત્યજ્ય સાલિગ્રામમુપાયયૌ ।
બાણો ઽપિ મકારાક્ષેણ તાડિતો ઽભૂત્પરાઙ્મુખઃ

પ્રભજ્યત બલં સર્વં દૈત્યાનાં સુરતાપસ ।
તતઃ સ્વબલમીક્ષ્યૈવ પ્રભગ્નં તારકો બલી ।
ખડ્ગોદ્યતકરો દૈત્યઃ પ્રદુદ્રાવ ગણેશ્વરાન્

તતસ્તુ તેનાપ્રતિમેન સાસિના તે હંસવક્ત્રપ્રમુખા ગણેશ્વરાઃ ।
સમાતરશ્ચાપિ પરાજિતા રણે સ્કન્દં ભયાર્ત્તાઃ શરણં પ્રપેદિરે

ભગનાન્ ગણાન્ વીક્ષ્ય મહેશ્વરાત્મજસ્તં તારકં સાસિનમાપતન્તમ્ ।
દૃષ્ટ્વૈવ શક્ત્યા હૃદયે બિભેદ સ ભિન્નમર્મા ન્યપતત્ પૃથિવ્યામ્

તસ્મિન્હતે ભ્રાતરિ ભગ્નદર્પો ભયાતુરો ઽભૂન્મહિષો મહર્ષે ।
સંત્યજ્ય સંગ્રામશિરો દુરાત્મા જગામ શૈલં સ દિમાચલાખ્યમ્

બાણો ઽપિ વીરે નિહતે ઽથ તારકે ગતે હિમાદ્રિં મહિષે ભયાત્તે ।
ભયાદ્ વિવેશોગ્રમપાં નિધાનં ગર્ણૈર્બલે વધ્યતિ સાપરાધે

હત્વા કુમારો રણમુર્ધ્નિ તારકં પ્રગૃહ્ય શક્તિં મહતા જવેન ।
મયૂરમારુહ્ય શિખણ્ડમણ્ડિતં યયૌ નિહન્તું મહિષાસુરસ્ય

સ પૃષ્ઠતઃ પ્રેક્ષ્ય શિકણ્ડિકેતનં સમાપતન્તં વરશક્તિપાણિનમ્ ।
કૈલાસમુત્સૃજ્ય હિમાચલં તથા ક્રૌઞ્ચં સમભ્યેત્વ ગુહં વિવેશ

દૈત્યં પ્રવિષ્ટં સ પિનાકિસૂનુર્જુગોપ યત્નાદ્ ભગવાન્ સુહો ઽપિ ।
સ્વબન્ધુહન્તા ભવિતા કથં ત્વહં સંચિન્તયન્નેવ તતઃ સ્થિતો ઽભૂત્

તતો ઽભ્યગાત્ પુષ્કરસંભવસ્તુ હરો મુરારિસ્ત્રિદસેશ્વરશ્ચ ।
અભ્યેત્ય ચોચુર્મહિષં સશૈલં ભિન્દસ્વ શક્ત્યા કુરુ દેવકાર્યમ્

તત્ કાર્તિકેયઃ પ્રિયમેવ તથ્યં શ્રુત્વા વચઃ પ્રાહ સુરાન્ વિહસ્ય ।
કથં હિ માતામહનપ્તૃકં વધે સ્વભ્રાતરં ભ્રાતૃસુતં ચ માતુઃ

એષા શ્રુતિશ્ચાપિ પુરાતની કિલ ગાયન્તિ યાં વેદવિદો મહર્ષયઃ ।
કૃત્વા ચ યસ્યા મતમુત્તમાયાઃ સ્વર્ગં વ્રજન્તિ ત્વતિપાપિનો ઽપિ

ગાં બ્રાહ્મણં વૃદ્ધમથાપ્તવાક્યં બાલં સ્વબન્ધું લલનામદુષ્ટામ્ ।
કૃતાપરાધા અપિ નૈવ વધ્યા આચાર્યમુખ્યા ગુરવસ્તથૈવ

એવં જાનન્ ધર્મમગ્ર્યં સુરેન્દ્રા નાહં હન્યાં ભાતરં માતુલેયમ્ ।
યદા દૈત્યો નિર્ગામિષ્યદ્ ગુહાન્તઃ તદા શક્ત્યા ઘાતાયિષ્યામિ શત્રુમ્

શ્રુત્વા કુમારવચનં ભગવાન્મહર્ષે કૃત્વા મતિં સ્વહૃદયે ગુહમાહ શક્રઃ ।
મત્તો ભવાન્ ન મતિમાન્ વદસે કિમર્થં વાક્યં શૃણુષ્વ હરિણા ગદિતં હિ પૂર્વમ્

નૈકસ્યાર્થે બહૂન્ હન્યાદિતિ શાસ્ત્રેષુ નિશ્ચયઃ ।
એકં હન્યાદ્ બહુભ્યોર્ઽથે ન પાપી તેન જાયતે ।
॥
32.95 એતચ્છ્રુત્વા મયા પૂર્વં સમયસ્થેન ચાગ્નિજ ।
નિહતો નમુચિઃ પૂર્વં સોદરો ઽપિ મમાનુજઃ

તસ્માત્ બહૂનામર્થાય સક્રોઞ્ચં મહિષાસુરમ્ ।
ઘાતયસ્વ પરાક્રમ્ય શક્ત્યા પાવકદત્તયા

પુરન્દરવચઃ શ્રુત્વા ક્રોધાદારક્તલોચનઃ ।
કુમારઃ પ્રાહ વચનં કમ્પમાનઃ શતક્રતુમ્

મૂઢ કિં તે બલં બાહ્વોઃ શારીરં ચાપિ વૃત્રહન્ ।
યેનાધિક્ષિપસે માં ત્વં ધ્રુવં ન મતિમાનસિ

તમુવાચ સહસ્રાક્ષસ્ત્વત્તો ઽહં બલવાન્ ગુહ ।
તં ગૃહઃ પ્રાહ એહ્યેહિ યુદ્ધ્યસ્વ બલવાન્ યદિ

શક્રઃ પ્રાહાથ બલવાન્ જ્ઞાયતે કૃત્તિકાસુત ।
પ્રદક્ષિણં શીઘ્રતરં યઃ કુર્યાત્ ક્રૌઞ્ચમેવ હિ

શ્રુત્વા તદ્વચનં સ્કન્દો મયૂરં પ્રોહ્ય વેગવાન્ ।
પ્રદક્ષિણં પાદચારી કર્ત્તુ તૂર્ણતરો ઽબ્યગાત્

શક્રો ઽવતીર્ય નાગેન્દ્રાત્ પાદેનાથ પ્રદક્ષિણમ્ ।
કૃત્વા તસ્થૌગુહો ઽભ્યેત્ય મૂઢઙ્કિં સંસ્થિતો ભવાન્

તમિન્દ્રઃ પ્રાહ કૌટિલ્યં મયા પૂર્વં પ્રદક્ષિણઃ ।
કૃતો ઽસ્ય ન ત્વયા પૂર્વં કુમારઃ શક્રમબ્રવીત્

મયા પૂર્વં મયા પૂર્વં વિવદનતૌ પરસ્પરમ્ ।
પ્રાપ્યોચતુર્મહેશાય બ્રહ્મણે માધવાય ચ

અથોવાચ હરિઃ સ્કન્દં પ્રષ્ટુમર્હસિ પર્વતમ્ ।
યો ઽયં વચક્ષ્યતિ પૂર્વં ક્રૌઞ્ચમભ્યેત્ય પાવકિઃ ।
પપ્રચ્છાદ્રિમિદં કેન કૃતં પૂર્વં પ્રદક્ષિણમ્

તન્માધવવચઃ શ્રુત્વા ક્રૌઞ્ચમભ્યેત્ય પાવકિઃ ।
પપ્રચ્છાદ્રિમિદં કેન કૃતં પૂર્વં પ્રદક્ષિણમ્

ઇત્યેવમુક્તઃ ક્રૌઞ્ચસ્તુ પ્રાહ પૂર્વં મહામતિઃ ।
ચકાર ગોત્રભિત્ પશ્ચાત્ત્વાયા કૃતમથો ગુહ

એવં બ્રુવન્તં ક્રૌઞ્ચં સ ક્રોધાત્પ્રસ્ફુરિતાધરઃ ।
બિભેદ શક્ત્યા કૌટિલ્યો મહિષેણ સમં તદા

તસ્મિન્હતે ઽથ તનયે બલવાન્ સુનાભો વેગેન ભૂમિધરપાર્થિવસ્તથાગાત્ ।
બ્રહ્મેન્દ્રરુદ્રશ્વિવસુપ્રધાના જગ્મુર્દિવં મહિષમીક્ષ્ય હતં ગુહેન

સ્વમાતુલં બીક્ષ્ય બલી કુમારઃ શક્તિં સમુત્પાટ્ય નિહન્તુકામઃ ।
નિવારિતશ્ચક્રધરેણ વેગાદાલિઙ્ગ્ય દોર્ભ્યા ગુરુરિત્યુદીર્ય

સુનાભમભ્યેત્ય હિમાચલસ્તુ પ્રગૃહ્ય હસ્તે ઽન્યત એવ નીતવાન્ ।
હરિઃ કુમારં સશિખણ્ડિનં નયદ્વેગાદ્દિવં પન્નગશત્રુપત્રઃ

તતો ગુહઃ પ્રાહ હરિં સુરેશં મોહેન નષ્ટો ભગવન્ વિવેકઃ ।
ભ્રાતા મયા માતુલજો નિરસ્તસ્તસ્માત્ કરિષ્યે સ્વશરીરશોષમ્

તં પ્રાહ વિષ્ણુર્વ્રજ તીર્થવર્થં પૃથૂદકં પાપતરોઃ કુઠારમ્ ।
સ્નાત્વૌઘવત્યાં હરમીક્ષ્ય ભક્ત્યા ભવિષ્યસે સૂર્યસમપ્રભાવઃ

ઇત્યેવમુક્તો હરિણા કુમારસ્ત્વભ્યેત્ય તીર્થં પ્રસમીક્ષ્ય શંભુમ્ ।
સ્નાત્વાર્ચ્ય દેવાન્ સ રવિપ્રકાશો જગામ શૈલં સદનં હરસ્ય

સુચક્રનેત્રો ઽપિ મહાશ્રમે તપશ્ચચાર શૈલે પવનાશનસ્તુ ।
આરાધયાનો વૃષભધ્વજં તદા હરો ઽસ્ય તુષ્ટો વરદો બભૂવ

દેવાત્ સ વવ્રે વરમાયુધાર્થે ચક્રં તથા વૈ રિપુબાહુષણ્ડમ્ ।
છિન્દ્યાદ્યથા ત્વપ્રતિમં કરેણ બાણસ્ય તન્મે ભગવાન્ દદાતુ

તમાહ શંભુર્વ્રજ દત્તમેતદ્ વરં હિ ચક્રસ્ય તવાયુધાસ્ય ।
બાણસ્ય તદ્બાહુબલં પ્રવૃદ્ધં સંછેત્સ્યતે નાત્ર વિચારણાસ્તિ

વરે પ્રદત્તે ત્રિપુરાન્તકેન ગણેશ્વરઃ સ્કન્દમુપાજગામ ।
નિપત્ય પાદૌ પ્રતિવન્દ્ય હૃષ્ટો નિવેદયામાસ હરપ્રસાદમ્

એવં તવોક્તં મહિષાસુરસ્ય વધં ત્રિનેત્રાત્મજશક્તિભેદાત્ ।
ક્રૌઞ્ચસ્ય મૃત્યુઃ શરણાગતાર્થં પાપાપહં પુણ્યવિવર્ધનં ચ