વામન પુરાણ · અધ્યાય 27

ઇતિ શ્રીવામનપુરાણે ષડ્વિંશો ઽધ્યાયઃ
પુલસ્ત્ય ઉવાચ ।
સમાગતાન્ સુરાન્ દૃષ્ટ્વા નન્દિરાખ્યાતવાન્ વિભોઃ ।
અથોત્થાય હરિં ભક્ત્યા પરિષ્વજ્ય ન્યપીડયત્

બ્રહ્મણાં શિરસા નત્વા સમાભાષ્ય શતક્રતુમ્ ।
આલોક્યાન્યાન્ સુરગણાન્ સંભાવયત્ સ શઙ્કરઃ

ગણાશ્ચ જય દેવેતિ વીરભદ્રપુરોગમાઃ ।
શૈવાઃ પાશુપતાદ્યાશ્ચ વિવિશુર્મન્દરાલમ્

તતસ્તસ્માન્મહાશૈલં કૈલાસં સહ દૈવતૈઃ ।
જગામ ભગવાન્ શર્વઃ કર્તું વૈવાહિકં વિધિમ્

તતસ્તસ્મિન્ મહાશૈલે દેવમાતાદિતિઃ શુભા ।
સુરભિઃ સુરસા ચાન્યાશ્ચક્રર્મણ્ડનમાકુલાઃ

મહાસ્થિશેખરી ચારુરોચનાલિકલો હરઃ ।
સિંહાજિની ચાલિનીલભુજઙ્ગકૃતકુણ્ડલઃ

મહાહિરત્નવલયો હારકેયૂરનૂપુરઃ ।
સમુન્નાતજટાભારો વૃષભસ્થો વિરાજતે

તસ્યાગ્રતો ગણાઃ સ્વૈઃ સ્વૈરારૂઢા યાન્તિ વાહનૈઃ ।
દેવાશ્ચ પૃષ્ઠતો જગ્મુર્હુતાશનપુરોગમાઃ

વૈનતેયં સમારૂઢઃ સહ લક્ષ્મ્યા જનાર્દનઃ ।
પ્રયાતિ દેવપાર્શ્વસ્થો હંસેન ચ પિતામહઃ

ગજાધિરૂઢો દેવેન્દ્રશ્છત્રં શુક્લપટં વિભુઃ ।
ધારયામાસ વિતતં શચ્યા સહ સહસ્રદૃક્

યમુના સરિતાં શ્રેષ્ઠા બાલવ્યજનમુત્તમમ્ ।
શ્વેતં પ્રગૃહ્ય હસ્તેન કચ્છપે સંસ્થિતા યયૌ

હંસકુન્દન્દુસંકાશં બાલવ્યાજનમુત્તમમ્ ।
સરસ્વતી સરિચ્છ્રેષ્ઠા ગજારૂઢા સમાદધે

ઋતવઃ ષટ્ સમાદાય કુસુમં ગન્ધસંયુતમ્ ।
પઞ્ચવર્ણં મહેશાનં જગ્મુસ્તે કામચારિણઃ

મત્તમૈરાવણનિભં ગજમારુહ્ય વેગવાન્ ।
અનુલેપનમાદાય યયૌ તત્ર પૃથૂદકઃ

ગન્ધર્વાસ્તુમ્બરુમુખા ગાયન્તો મધુરસ્વરમ્ ।
અનુજગ્મુર્મહાદેવં વાદયન્તશ્ ચ કિન્નરાઃ

નૃત્યન્ત્યો ઽપ્સરશ્ચૈવ સ્તુવન્તો મુનયશ્ચ તમ્ ।
ગન્ધર્વા યાન્તિ દેવેશં ત્રિનેત્રં શૂલપાણિનમ્

એકાદશ તથા કોટ્યો રુદ્રાણાં તત્ર વૈ યયુઃ ।
દ્વાદશૈવાદિતેયાનામષ્ટૌ કોટ્યો વસુનપિ

સપ્તષષ્ટિસ્તથા કોટ્યો ગણાનામૃષિસત્તમ ।
ચતુર્વિશત્ તથા જગ્મુરૃષીણામૂર્ધ્વરેતસામ્

અસંખ્યાતાનિ યૂથાનિ યક્ષકિન્નરરક્ષસામ્ ।
અનુજગ્મુર્મહેશાનં વિવાહાય સમાકુલાઃ

તતઃ ક્ષણેન દેવેશઃ ક્ષ્માધરાધિપતેસ્તલમ્ ।
સંપ્રાપ્તાસ્ત્વાગમન્ શૈલાઃ કુઞ્જરસ્થાઃ સમન્તતઃ

તતો નનામ ભગવાંસ્ત્રિનેત્રઃ સ્થાવરાધિપમ્ ।
શૈલાઃ પ્રણેમુરીશાનં તતો ઽસૌ મુદિતો ઽભવત્

સમં સુરૈઃ પાર્ષદૈશ્ચ વિવેશ વૃષકેતનઃ ।
નન્દિના દર્શિતે માર્ગે શૈલરાજપુરં મહત્

જીમૂતકેતુરાયાત ઇત્યેવં નગરસ્ત્રિયઃ ।
નિજં કર્મ પરિત્યજ્ય દર્શનવ્યાપૃતાભવન્

માલ્યાર્દ્ધમન્યા ચાદાય કરેણૈકેન ભામિની ।
કેશપાશં દ્વિતીયેન શઙ્કરાભિમુખી ગતા

અન્યાલક્તકરાગાઢ્યં પાદં કૃત્વાકુલેક્ષણા ।
અનલક્તકમેકં હિ હરં દ્રષ્ટુમુપાગતા

એકેનાક્ષ્ણાઞ્જિતેનૈવ શ્રુત્વા ભીમમુપાગતમ્ ।
સાઞ્જનાં ચ પ્રગૃહ્યાન્યા શલાકાં સુષ્ઠુ ધાવતિ

અન્યા સરસનં વાસઃ પાણિનાદાય સુન્દરી ।
ઉન્મત્તેવાગમન્નગ્ના હરદર્શનલાલાસા

અન્યાતિક્રાન્તમીશાનં શ્રુત્વા સ્તનભરાલસા ।
અનિન્દત રુષા બાલા યૌવનં સ્વં કૃશોદરી

ઇત્થં સ નગરસ્ત્રીણાં ક્ષોભં સંજનયન્ હરઃ ।
જગામ વૃષભારૂઢો દિવ્યં શ્વશુરમન્દિરમ્

તતઃ પ્રવિષ્ટં પ્રસમીક્ષ્ય શંભું શૈલેન્દ્રવેશ્મન્યબલા બ્રુવન્તિ ।
સ્થાને તપો દુશ્ચરમમ્બિકાયાશ્ચીર્ણં મહાનેષ સુરસ્તુ શંભુઃ

સ એષ યેનાઙ્ગમાનઙ્ગતાં કૃતં કન્દર્પનામ્નઃ કુસુમાયુધસ્ય ।
ક્રતોઃ ક્ષયી દક્ષવિનાશકર્તા ભગાક્ષિહા શૂલધરઃ પિનાકી

નમો નમઃ શઙ્કર શૂલપાણે મૃગારિચર્મામ્બર કાલશત્રો ।
મહાહિહારાઙ્કિતકુણ્ડલાય નમો નમઃ પાર્વતિવલ્લભાય

ઇત્થં સંસ્તૂયમાનઃ સુરાપતિવિધૃતેનાતપત્રેણ શંભુઃ સિદ્ધૈર્વન્દ્યઃ સયક્ષૈરહિકૃતવલયી ચારુભસ્મોપલિફ્તઃ ।
અગ્રસ્થેનાગ્રજેન પ્રમુદિતમનસા વિષ્ણુના ચાનુગેન વૈવાહીં મઙ્ગલાઢ્યાં હુતવહમુદિતામારુરોહાથ વેદીમ્

આયાતે ત્રિપુરાન્તકે સહચરૈઃ સાર્ધં ચ સ્પતર્ષિભિર્વ્યગ્રો ઽભૂદ્ ગિરિરાજવેશ્મનિજનઃ કાલ્યાઃ સમાલઙ્કૃતૌ ।
વ્યાકુલ્યં સમુપાગતાશ્ચ ગિરયઃ પૂજાદિના દેવતાઃ પ્રાયોવ્યાકુલિતા ભવન્તિ સુહૃદઃ કન્યાવિવાહોત્સુકાઃ

પ્રસાધ્ય દેવીં ગિરિજાં તતઃ સ્ત્રયો દુકૂલશુક્લાભિવૃતાઙ્ગયષ્ચિકામ્ ।
ભ્રાત્રા સુનાબેન તદોત્સવે કૃતે સા શઙ્કરાભ્યાશમથોપપાદિતા

તતઃ શુભે હર્મ્યતલે હિરણ્મયે સ્થિતાઃ સુરાઃ સંકરકાલિચેષ્ટિતમ્ ।
પસ્યન્તિ દેવો ઽપિ સમં કુશાઙ્ગ્યા લોકાનુજુષ્ટં પદમાસસાદ

યત્ર ક્રીડા વિચિત્રાઃ સકુસુમતરવો વારિણો બિન્દુપાતૈર્ગન્ધાઢ્યૈર્ગન્ધચૂર્ણૈઃ પ્રવિરલમવનૌ ગુણ્ડિતૌ ગુણ્ડિકાયામ્ ।
મુક્તાદામૈઃ પ્રકામં હરગિરિતનયા ક્રીડનાર્થં તદાઘ્યનત્ પશ્ચાત્સિન્દૂરપુઞ્જૈરવિરતવિતતૈશ્ ચક્રતુઃ ક્ષ્માં સુરક્તામ્

એવં ક્રીડાં હરઃ કૃત્વા સમં ચ ગિરિકન્યયા ।
આગચ્છદ્ દક્ષિણાં વેદિમૃષિભિઃ સેવિતાં દૃઢામ્

અથાજગામ હિમવાન્ શુક્લલામ્બરધરઃ શુચિઃ ।
પવિત્રપાણિરાદાય મધુપર્કમથોજ્જ્વલમ્

ઉપવિષ્ટસ્ત્રિનેત્રસ્તુ શાક્રીં દિશમપશ્યત ।
સપ્તર્ષિકાંશ્ચ શૈલન્દ્રઃ સૂપવિષ્ટો ઽવલોકયન્

સુખાસીનાસ્ય શર્વસ્ય કૃતાઞ્જ0લિપુટો ગિરિઃ ।
પ્રોવાચ વચનં શ્રીમાન્ ધર્મસાધનમાત્મનઃ

હિમવાનુવાચ ।
મત્પુત્રીં ભગવન્ કાલીં પૌત્રીં ચ પુલહાગ્રજે ।
પિતૄણામપિ દૌહિત્રીં પ્રતીચ્છેમાં મયોદ્યતામ્

પુલસ્ત્ય ઉવાચ ।
ઇત્યેવમુક્ત્વા શૈલેન્દ્રો હસ્તં હસ્તેન યોજયન્ ।
પ્રાદાત્ પ્રતીચ્છ ભગવન્ ઇદમુચ્ચૈરુદીરયન્

હિ ઉવાચ ।
ન મે ઽસ્તિ માતા ન પિતા તથૈવ ન જ્ઞાતયો વાપિ ચ બાનધવાશ્ચ ।
નિરાશ્રયો ઽહં કિરિશૃઙ્ગવાસી સુતાં પ્રતીચ્છાસિ તવાદ્રિરાજ

ઇત્યેવમુક્ત્વા વરદો ઽવપીડયત્ કરં કરેણાદ્રિકુમારિકાયાઃ ।
સા ચાપિ સંસ્પર્શમવાપ્ય શંભોઃ પરાં મુદં લબ્ધવતી સુરર્ષે

તથાધિરૂઢો વરદો ઽથ વેદિં સહાદ્રિપુત્ર્યા મધુપર્કમશ્નન ।
દત્ત્વા ચ લાજાન્ કલમસ્ય શુક્લાંસ્તતો વિરિઞ્ચો ગિરિજામુવાચ

કાલિ પસ્યસ્વ વદનં ભર્તુઃ શશધરપ્રભમ્ ।
સમદૃષ્ટિઃ સ્થિરા ભૂત્વા કુરુષ્વાગ્નેઃ પ્રદક્ષિણમ્

તતો ઽમ્બિકા હરમુખે દૃષ્ટે શૈત્યમુપાગતા ।
યથાર્કરશ્મિસંતપ્તા પ્રાપ્ય વૃષ્ટિમિવાવનિઃ

ભૂયઃ પ્રાહ વિભોર્વક્ત્રમીક્ષસ્વેતિ પિતામહઃ ।
લજ્જયા સાપિ દૃષ્ટેતિ શનૈર્બ્રહ્માણમબ્રવીત્

સમં ગિરિજયા તેન હુતાશસ્ત્રિઃપ્રદક્ષિણમ્ ।
કૃતો લાજાશ્ચ હવિષા સમં ક્ષિપ્તા હુતાશને

તતો હરાઙ્ઘ્રિર્માલિન્યા ગૃહીતો હાયકારણાત્ ।
કિં યાચસિ ચ દાસ્યામિ મુઞ્ચસ્વેતિ હરો ઽબ્રવીત્

માલિની શઙ્કરં પ્રાહ મત્સખ્યા દેહિ શઙ્કર ।
સૌભાગ્યં નિજગોત્રીયં તતો મોક્ષમવાપ્સ્યસિ

અથોવાચ મહાદેવો દત્તં માલિનિ મુઞ્ચ મામ્ ।
સૌભાગ્યં નિજગોત્રીયં યો ઽસ્યાસ્તં શૃણુ વચ્મિ તે

યો ઽસૌ પીતામ્બરધરઃ શઙ્ખધૃક્ મધુસૂદનઃ ।
એતદીયો હિ સૌભાગ્યો દત્તો ઽસ્મદ્ગોત્રમેવ હિ

ઇત્યેવમુક્તે વચને પ્રમુમોચ વૃષધ્વજમ્ ।
માલિની નિજગોત્રસ્ય શુભચારિત્રમાલિની

યદા હરો હિ માલિન્યા ગૃહીતશ્ચરણે શુભે ।
તદા કાલીમુખં બ્રહ્મ દદર્શ શશિનો ઽધિકમ્

તદ્ દૃષ્ટ્વા ક્ષોભમગમત્ શુક્રચ્યુતિમવાપ ચ ।
તચ્છુક્રં બાલુકાયાં ચ ખિલીચક્રે સસાધ્વસઃ

તતો ઽબ્રવીદ્વરો બ્રહ્મન્ ન દ્વિજાન્ હન્તુમર્હસિ ।
અમી મહર્ષયો ધન્યા વાલખિલ્યાઃ પિતામહ

તતો મહેશવાક્યાન્તે સમુત્તસ્થુસ્તપસ્વિનઃ ।
અષ્ટાશીતિસહસ્રાણિ વાલખિલ્યા ઇતિ સ્મૃતાઃ

તતો વિવાહે નિર્વૃત્તે પ્રવિષ્ટઃ કૌતુકં હરઃ ।
રેમે સહોમયા રાત્રિં પ્રભાતે પુનરુત્થિતઃ

તતો ઽદ્રપુત્રીં સમવાપ્ય શંભુઃ સરૈઃ સમં ભૂતગણૈશ્ ચ હૃષ્ટઃ ।
સંપૂજિતઃ પર્વતપાર્થિવેન સ મન્દરં શીઘ્રમુપાદજગામ

તતઃ સુરાન્ બ્રહ્મહરીન્દ્રમુખ્યાન્ પ્રણમ્ય સંપૂજ્ય યથાવિભાગમ્ ।
વિસર્જ્ય ભૂતૈઃ સહિતો મહીધ્રમધ્યાવસન્મન્દરમષ્ટમૂર્તિઃ