वामन पुराण · अध्याय 27

इति श्रीवामनपुराणे षड्विंशो ऽध्यायः
पुलस्त्य उवाच ।
समागतान् सुरान् दृष्ट्वा नन्दिराख्यातवान् विभोः ।
अथोत्थाय हरिं भक्त्या परिष्वज्य न्यपीडयत्

ब्रह्मणां शिरसा नत्वा समाभाष्य शतक्रतुम् ।
आलोक्यान्यान् सुरगणान् संभावयत् स शङ्करः

गणाश्च जय देवेति वीरभद्रपुरोगमाः ।
शैवाः पाशुपताद्याश्च विविशुर्मन्दरालम्

ततस्तस्मान्महाशैलं कैलासं सह दैवतैः ।
जगाम भगवान् शर्वः कर्तुं वैवाहिकं विधिम्

ततस्तस्मिन् महाशैले देवमातादितिः शुभा ।
सुरभिः सुरसा चान्याश्चक्रर्मण्डनमाकुलाः

महास्थिशेखरी चारुरोचनालिकलो हरः ।
सिंहाजिनी चालिनीलभुजङ्गकृतकुण्डलः

महाहिरत्नवलयो हारकेयूरनूपुरः ।
समुन्नातजटाभारो वृषभस्थो विराजते

तस्याग्रतो गणाः स्वैः स्वैरारूढा यान्ति वाहनैः ।
देवाश्च पृष्ठतो जग्मुर्हुताशनपुरोगमाः

वैनतेयं समारूढः सह लक्ष्म्या जनार्दनः ।
प्रयाति देवपार्श्वस्थो हंसेन च पितामहः

गजाधिरूढो देवेन्द्रश्छत्रं शुक्लपटं विभुः ।
धारयामास विततं शच्या सह सहस्रदृक्

यमुना सरितां श्रेष्ठा बालव्यजनमुत्तमम् ।
श्वेतं प्रगृह्य हस्तेन कच्छपे संस्थिता ययौ

हंसकुन्दन्दुसंकाशं बालव्याजनमुत्तमम् ।
सरस्वती सरिच्छ्रेष्ठा गजारूढा समादधे

ऋतवः षट् समादाय कुसुमं गन्धसंयुतम् ।
पञ्चवर्णं महेशानं जग्मुस्ते कामचारिणः

मत्तमैरावणनिभं गजमारुह्य वेगवान् ।
अनुलेपनमादाय ययौ तत्र पृथूदकः

गन्धर्वास्तुम्बरुमुखा गायन्तो मधुरस्वरम् ।
अनुजग्मुर्महादेवं वादयन्तश् च किन्नराः

नृत्यन्त्यो ऽप्सरश्चैव स्तुवन्तो मुनयश्च तम् ।
गन्धर्वा यान्ति देवेशं त्रिनेत्रं शूलपाणिनम्

एकादश तथा कोट्यो रुद्राणां तत्र वै ययुः ।
द्वादशैवादितेयानामष्टौ कोट्यो वसुनपि

सप्तषष्टिस्तथा कोट्यो गणानामृषिसत्तम ।
चतुर्विशत् तथा जग्मुरृषीणामूर्ध्वरेतसाम्

असंख्यातानि यूथानि यक्षकिन्नररक्षसाम् ।
अनुजग्मुर्महेशानं विवाहाय समाकुलाः

ततः क्षणेन देवेशः क्ष्माधराधिपतेस्तलम् ।
संप्राप्तास्त्वागमन् शैलाः कुञ्जरस्थाः समन्ततः

ततो ननाम भगवांस्त्रिनेत्रः स्थावराधिपम् ।
शैलाः प्रणेमुरीशानं ततो ऽसौ मुदितो ऽभवत्

समं सुरैः पार्षदैश्च विवेश वृषकेतनः ।
नन्दिना दर्शिते मार्गे शैलराजपुरं महत्

जीमूतकेतुरायात इत्येवं नगरस्त्रियः ।
निजं कर्म परित्यज्य दर्शनव्यापृताभवन्

माल्यार्द्धमन्या चादाय करेणैकेन भामिनी ।
केशपाशं द्वितीयेन शङ्कराभिमुखी गता

अन्यालक्तकरागाढ्यं पादं कृत्वाकुलेक्षणा ।
अनलक्तकमेकं हि हरं द्रष्टुमुपागता

एकेनाक्ष्णाञ्जितेनैव श्रुत्वा भीममुपागतम् ।
साञ्जनां च प्रगृह्यान्या शलाकां सुष्ठु धावति

अन्या सरसनं वासः पाणिनादाय सुन्दरी ।
उन्मत्तेवागमन्नग्ना हरदर्शनलालासा

अन्यातिक्रान्तमीशानं श्रुत्वा स्तनभरालसा ।
अनिन्दत रुषा बाला यौवनं स्वं कृशोदरी

इत्थं स नगरस्त्रीणां क्षोभं संजनयन् हरः ।
जगाम वृषभारूढो दिव्यं श्वशुरमन्दिरम्

ततः प्रविष्टं प्रसमीक्ष्य शंभुं शैलेन्द्रवेश्मन्यबला ब्रुवन्ति ।
स्थाने तपो दुश्चरमम्बिकायाश्चीर्णं महानेष सुरस्तु शंभुः

स एष येनाङ्गमानङ्गतां कृतं कन्दर्पनाम्नः कुसुमायुधस्य ।
क्रतोः क्षयी दक्षविनाशकर्ता भगाक्षिहा शूलधरः पिनाकी

नमो नमः शङ्कर शूलपाणे मृगारिचर्माम्बर कालशत्रो ।
महाहिहाराङ्कितकुण्डलाय नमो नमः पार्वतिवल्लभाय

इत्थं संस्तूयमानः सुरापतिविधृतेनातपत्रेण शंभुः सिद्धैर्वन्द्यः सयक्षैरहिकृतवलयी चारुभस्मोपलिफ्तः ।
अग्रस्थेनाग्रजेन प्रमुदितमनसा विष्णुना चानुगेन वैवाहीं मङ्गलाढ्यां हुतवहमुदितामारुरोहाथ वेदीम्

आयाते त्रिपुरान्तके सहचरैः सार्धं च स्पतर्षिभिर्व्यग्रो ऽभूद् गिरिराजवेश्मनिजनः काल्याः समालङ्कृतौ ।
व्याकुल्यं समुपागताश्च गिरयः पूजादिना देवताः प्रायोव्याकुलिता भवन्ति सुहृदः कन्याविवाहोत्सुकाः

प्रसाध्य देवीं गिरिजां ततः स्त्रयो दुकूलशुक्लाभिवृताङ्गयष्चिकाम् ।
भ्रात्रा सुनाबेन तदोत्सवे कृते सा शङ्कराभ्याशमथोपपादिता

ततः शुभे हर्म्यतले हिरण्मये स्थिताः सुराः संकरकालिचेष्टितम् ।
पस्यन्ति देवो ऽपि समं कुशाङ्ग्या लोकानुजुष्टं पदमाससाद

यत्र क्रीडा विचित्राः सकुसुमतरवो वारिणो बिन्दुपातैर्गन्धाढ्यैर्गन्धचूर्णैः प्रविरलमवनौ गुण्डितौ गुण्डिकायाम् ।
मुक्तादामैः प्रकामं हरगिरितनया क्रीडनार्थं तदाघ्यनत् पश्चात्सिन्दूरपुञ्जैरविरतविततैश् चक्रतुः क्ष्मां सुरक्ताम्

एवं क्रीडां हरः कृत्वा समं च गिरिकन्यया ।
आगच्छद् दक्षिणां वेदिमृषिभिः सेवितां दृढाम्

अथाजगाम हिमवान् शुक्ललाम्बरधरः शुचिः ।
पवित्रपाणिरादाय मधुपर्कमथोज्ज्वलम्

उपविष्टस्त्रिनेत्रस्तु शाक्रीं दिशमपश्यत ।
सप्तर्षिकांश्च शैलन्द्रः सूपविष्टो ऽवलोकयन्

सुखासीनास्य शर्वस्य कृताञ्ज0लिपुटो गिरिः ।
प्रोवाच वचनं श्रीमान् धर्मसाधनमात्मनः

हिमवानुवाच ।
मत्पुत्रीं भगवन् कालीं पौत्रीं च पुलहाग्रजे ।
पितॄणामपि दौहित्रीं प्रतीच्छेमां मयोद्यताम्

पुलस्त्य उवाच ।
इत्येवमुक्त्वा शैलेन्द्रो हस्तं हस्तेन योजयन् ।
प्रादात् प्रतीच्छ भगवन् इदमुच्चैरुदीरयन्

हि उवाच ।
न मे ऽस्ति माता न पिता तथैव न ज्ञातयो वापि च बानधवाश्च ।
निराश्रयो ऽहं किरिशृङ्गवासी सुतां प्रतीच्छासि तवाद्रिराज

इत्येवमुक्त्वा वरदो ऽवपीडयत् करं करेणाद्रिकुमारिकायाः ।
सा चापि संस्पर्शमवाप्य शंभोः परां मुदं लब्धवती सुरर्षे

तथाधिरूढो वरदो ऽथ वेदिं सहाद्रिपुत्र्या मधुपर्कमश्नन ।
दत्त्वा च लाजान् कलमस्य शुक्लांस्ततो विरिञ्चो गिरिजामुवाच

कालि पस्यस्व वदनं भर्तुः शशधरप्रभम् ।
समदृष्टिः स्थिरा भूत्वा कुरुष्वाग्नेः प्रदक्षिणम्

ततो ऽम्बिका हरमुखे दृष्टे शैत्यमुपागता ।
यथार्करश्मिसंतप्ता प्राप्य वृष्टिमिवावनिः

भूयः प्राह विभोर्वक्त्रमीक्षस्वेति पितामहः ।
लज्जया सापि दृष्टेति शनैर्ब्रह्माणमब्रवीत्

समं गिरिजया तेन हुताशस्त्रिःप्रदक्षिणम् ।
कृतो लाजाश्च हविषा समं क्षिप्ता हुताशने

ततो हराङ्घ्रिर्मालिन्या गृहीतो हायकारणात् ।
किं याचसि च दास्यामि मुञ्चस्वेति हरो ऽब्रवीत्

मालिनी शङ्करं प्राह मत्सख्या देहि शङ्कर ।
सौभाग्यं निजगोत्रीयं ततो मोक्षमवाप्स्यसि

अथोवाच महादेवो दत्तं मालिनि मुञ्च माम् ।
सौभाग्यं निजगोत्रीयं यो ऽस्यास्तं शृणु वच्मि ते

यो ऽसौ पीताम्बरधरः शङ्खधृक् मधुसूदनः ।
एतदीयो हि सौभाग्यो दत्तो ऽस्मद्गोत्रमेव हि

इत्येवमुक्ते वचने प्रमुमोच वृषध्वजम् ।
मालिनी निजगोत्रस्य शुभचारित्रमालिनी

यदा हरो हि मालिन्या गृहीतश्चरणे शुभे ।
तदा कालीमुखं ब्रह्म ददर्श शशिनो ऽधिकम्

तद् दृष्ट्वा क्षोभमगमत् शुक्रच्युतिमवाप च ।
तच्छुक्रं बालुकायां च खिलीचक्रे ससाध्वसः

ततो ऽब्रवीद्वरो ब्रह्मन् न द्विजान् हन्तुमर्हसि ।
अमी महर्षयो धन्या वालखिल्याः पितामह

ततो महेशवाक्यान्ते समुत्तस्थुस्तपस्विनः ।
अष्टाशीतिसहस्राणि वालखिल्या इति स्मृताः

ततो विवाहे निर्वृत्ते प्रविष्टः कौतुकं हरः ।
रेमे सहोमया रात्रिं प्रभाते पुनरुत्थितः

ततो ऽद्रपुत्रीं समवाप्य शंभुः सरैः समं भूतगणैश् च हृष्टः ।
संपूजितः पर्वतपार्थिवेन स मन्दरं शीघ्रमुपादजगाम

ततः सुरान् ब्रह्महरीन्द्रमुख्यान् प्रणम्य संपूज्य यथाविभागम् ।
विसर्ज्य भूतैः सहितो महीध्रमध्यावसन्मन्दरमष्टमूर्तिः