વલ્લાલચરિત · અધ્યાય 2.8

ઇત્યાનન્દભટ્ટપ્રોક્તે વલ્લાલચરિતે દેવલાનાં નિર્વ્વાસનં નામ સપ્તમો ઽધ્યાયઃ ।
[[040]]
અથ અષ્ટમો ઽધ્યાયઃ
ઓં નમઃ શિવાય ।
નારાયણં નમસ્કૃત્ય નરઞ્ચૈવ નરોત્તમમ્ ।
દેવીં સ્વરસ્વતીં વ્યાસં તતોજયમુદીરયેત્

ઓં નમો ભગવતે વાસુદેવાય ।
નમો ઽસ્તુ સિંહગિરયે પ્રભવે ઽદ્ભુતશક્તયે ।
વલ્લાલભૂપતિ ર્નિન્યે માર્ગે યેન સનાતને

અથ શ્રીવલ્લાલસેનઃ પુરા ગૌડે પુરોત્તમે ।
નાનારત્નજ્વલત્શોભાસભાયાં સુખમાસત

નીલકુઞ્ચિતકેશાન્તવ્યાલોલચૂર્ણકુન્તલાઃ ।
સભાજનાક્ષિભ્રમરૈઃ પીયમાનમુખામ્બુજાઃ

કઞ્ચુકિતસ્તનાભોગાઃ ક્વનદ્વલયકઙ્કણાઃ ।
સુવસ્ત્રાશ્ચારુસર્વ્વાઙ્ગ્યઃ આરક્તદશનચ્છદાઃ

આવિષ્કુર્વ્વદ્વાહુમૂલા નૃત્યદ્ધસ્તા ઇવ સ્ત્રિયઃ ।
સેવયન્તિ નૃપં તત્ર ચલચ્ચામરમારુતૈઃ

રાજન્યા રાજપુત્રાશ્ચ વાવદૂકવિટાદયઃ ।
ઉપાસતે સ્મ વલ્લાલં બ્રાહ્મણાશ્ચ મહૌજસઃ

ગીતૈ ર્હલ્લીષૈ ર્લાસ્યૈશ્ચ નટ્યો હરિણલોચનાઃ ।
ભ્રુકુંશાશ્ચ વાદ્યવિદો વાદ્યૈશ્ચરમયન્તિ તમ્

કદાચિદ્વેદવેદાઙ્ગોપનિષદ્ધર્મ્મશાસ્ત્રવિત્ ।
ઇતિહાસપુરાણાનાં વેત્તા લોકનમસ્કૃતઃ

મેધાવી નયવાન્ વાગ્મી મહારાજગુરુર્મુનિઃ ।
યોગીશ્વરો મહાપ્રાજ્ઞઃ સર્વ્વશાસ્ત્રવિશારદઃ

ભટ્ટઃ સિંહગિરિ ર્નામ શિષ્યૈઃ પરિવૃતસ્તદા ।
ઉદ્ભાસયન્ દિશઃ સર્વ્વાઃ શ્રિયા પરમયા જ્વલન્

સભાસ્થં રાજવલ્લાલં દ્રષ્ટુકામો મનોજવઃ ।
વદરિકાશ્રમોદ્દેશં ભ્રમન્ તામગમત્ સભાં

જયાશીર્ભિ ર્વર્દ્ધયન્તં વિલોક્ય નૃપતિ ર્મુનિમ્ ।
પ્રત્યુત્પત્યાસનાત્ તૂર્ણં બબન્દે ચરણૌ મુનેઃ

દત્ત્વાસનં તતસ્તસ્મૈ ભક્ત્યા પ્રીત્યા ચ પાર્થિવઃ ।
ધનૈઃ રત્નૈ ર્યથાકામૈઃ પૂજયામાસ યત્નતઃ

વલ્લાલેનાર્ચ્ચિતો રાજ્ઞા મુનિઃ પ્રીતમનાસ્તદા ।
અનામયઞ્ચાવ્યયઞ્ય પર્ય્યપૃચ્છજ્જનેશ્વરમ્

વલદેવં સમાગમ્ય સસ્મિતો મુનિસત્તમઃ ।
પ્રતિપૂજ્ય યથાન્યાયં પપ્રચ્છ કુશલં તદા

સ હૃષ્ટમાનસો રાજા ભટ્ટસિંહગિરિં મુનિમ્ ।
ઉવાચ પરમપ્રીતસ્તાપસં દ્યોતિતપ્રભમ્

[[042]]
અદ્ય મે સફલં જન્મ મહદ્ગૃઞ્ચ પવિત્રિતમ્ ।
ભવદભ્યાગમેનૈવ સુપ્રભાતા વિભાવરી

તતો વિશ્રાન્તમાલક્ષ્ય તં મુનિં સંશિતવ્રતમ્ ।
સુખાસીનમુપાસીન ઉવાચ ભુવનેશ્વરઃ

રાજોવાચ:
ભગવન્ સર્વ્વશાસ્ત્રજ્ઞઃ સર્વજ્ઞઃ સર્વતત્ત્વવિત્ ।
ભવતો ઽવિદિતં કિઞ્ચિન્નાસ્તીતિ કૃપયા વદ

ચતુર્વ્વર્ણસમુત્પત્તિં ગોત્રવંશાદિકં શુભમ્ ।
વર્ણાનાં શઙ્કરોત્પત્તિં કથયસ્વ ચ મે મુને

ઇતિ રાજ્ઞો વચઃ શ્રુત્વા સન્તોષવિશદાનનઃ ।
પ્રત્યુવાચ મહાતેજા સ્તતો નારાયણાત્મજઃ

સિંહગિરિરુવાચ:
શુશ્રૂષુભ્યો યથા રાજન્ રાજર્ષિભ્યસ્તપોનિધિઃ ।
કૃષ્ણદ્વૈપાયરગઃ પ્રાહ તથાદ્ય કથયામિ તે

વદરિકાશ્રમે પુણ્યે દેવદારુવનાલયે ।
નાનાપક્ષિમૃગાકીર્ણે શાન્તિકાન્તિનિકેતને

હુતહવ્યં ત્રિકાલજ્ઞં મહર્ષિં ચિરજીવિનમ્ ।
વ્યાસં રાજર્ષયઃ સુસ્થં પ્રણિપત્યોપતસ્થિરે

રાજર્ષય ઊચુઃ:
ગતાઃ સ્મ નૈમિષારણ્યં પુરીં વારાણસીમપિ ।
ભવાન્ ન ચ શુકો દૃષ્ટઃ સૌતિ વાં શૌનકાદયઃ

દિષ્ટ્યા દૃષ્ટો ઽસિ ભગવં શ્ચિરેણાદ્ય ગિરાવિહ ।
સુચિરં માર્ગમાણાનાં કૃષ્ણો ભક્તિમતામિવ

વિભાજિતસ્ત્વયા વેદઃ પુરા સત્યવતીસુત ।
ઇતિહાસપુરાણાનિ કથિતાન્યનુકમ્પયા

કથિતં ધર્મ્મશાસ્ત્રઞ્ચ કલિઃ સમ્પ્રતિ વર્ત્તતે ।
કૃષ્ણો ઽપિ પલિતૈઃ કેશૈઃ શુક્લતાં ગતવાનસિ

અતોદ્ય કથય બ્રહ્મન્ સ્વયમેવ મહામુને ।
પુરાણં ધર્મ્મતત્વજ્ઞ હ્યનુગ્રાહ્યા વયં તવ

ભવન્તં નહિ ત્યક્ષ્યામઃ પુરાણકથનં વિના ।
બદ્ધો ઽસ્તિ પદયો ર્ભક્તિદામભિ સ્ત્વવશો ભવાન્

ઇતિ તેષાં વચઃ શ્રુત્વા સ કિઞ્ચિત્ પ્રહસન્નિવ ।
ઉવાચ વાગ્વિદાં શ્રેષ્ઠઃ શ્રૂયતાં કથયામિ વઃ