વલ્લાલચરિત · અધ્યાય 2.9

ઇતિ વલ્લાલચરિતે વ્યાસપુરાણે અષ્ટમો ઽધ્યાયઃ ।
[[044]]
અથ નવમા ઽધ્યાયઃ
વ્યાસ ઉવાચ:
સહસ્રશીર્ષા પુરુષઃ સહસ્રાક્ષઃ સહસ્રપાત્ ।
સ ભૂમિં વિશ્વતો વૃત્ત્વા અત્યતિષ્ઠદશાઙ્ગુલમ્

તસ્માદ્વિરાડજાયત વિરાજો ઽધિપૂરુષઃ ।
તતો ઽભિધ્યાયતો રુદ્રો લલાટાચ્ચ વ્યજાયત

ચન્દ્રમા મનસો જાતશ્ચક્ષોઃ સૂર્ય્યો ઽજાયત ।
મુખાદિન્દ્રશ્ચ અગ્નિશ્ચ પ્રાણાદ્વાયુરજાયત

મરીચિમત્ર્યઙ્ગિરસં પુલસ્ત્યં પુલહં ક્રતુમ્ ।
વશિષ્ઠઞ્ચ મહાતેજાઃ સો ઽસૃજત્સપ્ત માનસાન્

લોકાનાન્તુ વિવૃદ્ધ્યર્થં મુખવાહૂરુપાદતઃ ।
બ્રાહ્મણં ક્ષત્રિયં વૈશ્યં શૂદ્રઞ્ચ નિરવર્ત્તયત્

સૃજ્યમામાઃ પ્રજા નૈવ વિવર્દ્ધન્તે યદા યદા ।
દ્વિધા કૃત્વાત્મનો દેહમર્દ્ધેન પુરુષો ઽભવત્ ।
અર્દ્ધેન નારી તસ્યાં સ સસૃજે વિવિધાઃ પ્રજાઃ

દિવઞ્ચ પૃથિવીઞ્ચૈવ મહિમ્ના વ્યાપ્ય તિષ્ઠતઃ ।
પિત્ઃણાન્તુ ગણાઃ સપ્ત પુરાણે કથિતા મયા

વૈરાજા અગ્નિષ્વાત્તાશ્ચ તથા વર્હિષદઃ સ્મૃતાઃ ।
સુકાલાશ્ચ હવિષ્મન્ત સુસ્વધાશ્ચવ સોમપાઃ

એષામાદ્યાસ્ત્રયો ભૂપાઃ પિતરો ઽમૂર્ત્તયઃ સ્મૃતાઃ ।
સકાલાદ્યાશ્ચ ચત્વારઃ સપ્તૈવૈતે ગણાઃ સ્મૃતાઃ

વિરાટ્સુતાઃ સોમસદઃ અગ્નિષ્વાત્તા મરીચિજાઃ ।
પૌલસ્ત્યાશ્ચ બર્હિષદઃ સુકાલાશ્ચ વશિષ્ઠજાઃ ।
સુસ્વધાઃ પુલહાજ્જાતાઃ સોમપાસ્તુ કવેઃ સુતાઃ

સુકાલાઞ્ચ હવિષ્યન્તાન્ સુસ્વધાઞ્ચૈવ સોમપાન્ ।
બ્રહ્મક્ષત્રિયવિટ્શૂદ્રા ભાવયન્તિ ફલાર્થિનઃ

યત્ર તે તુ ગણા મુખ્યાઃ પિત્ઃણાં પરિકીર્ત્તિતાઃ ।
તેષામપિ હ વિજ્ઞેયં પુત્રપૌત્રમનન્તકમ્

વિશ્વો વિશ્વભુગારાધ્યો ધર્મ્મો ધન્યઃ શુભાનનઃ ।
ભૂતિદો ભૂતિકૃદ્ભતિઃ પિત્ઃણાઞ્ચ ગણા નવ

કલ્યાણ કલ્યતાકર્ત્તા કલ્યઃ કલ્યતરાશ્રયઃ ।
કલ્યતાહેતુરનઘઃ ષડિમે ચ ગણાઃ સ્મૃતાઃ

વરો વરેણ્યો વરદઃ પુષ્ટિદસ્તુષ્ટિદસ્તથા ।
વિશ્વપાતા તથા ધાતા સપ્તૈવૈતે તથા ગણાઃ

મહાન્ મહાત્મા મહિતો મહિમાવાન્ મહાબલઃ ।
ગણાઃ પઞ્ચ તથૈવૈતે પિત્ઃણાં પાપનાશનાઃ

સુખદો ધનદશ્ચાન્યો ધર્મ્મદો ન્યશ્ચ ભૂતિદઃ ।
પિત્ઃણાં કથ્યતે ચૈતત્ તથા ગણચતુષ્ટયમ્