વૈશેષિકસૂત્ર · અધ્યાય 7.2

રૂપરસગન્ધસ્પર્શવ્યતિરેકાદ્ અર્થાન્તરમ્ એકત્વં તથા પૃથક્ત્વમ્

તયોર્ નિત્યત્વાનિત્યત્વે તેજસો રૂપસ્પર્શાભ્યાં વ્યાખ્યાતે

નિષ્પત્તિશ્ ચ

એકત્વપૃથક્ત્વયોર્ એકત્વપૃથક્ત્વાભાવો

કર્મભિઃ કર્માણિ ગુણૈર્ ગુણાઃ

નિઃસંખ્યત્વાત્ કર્મગુણાનાં સર્વૈકત્વં ન વિદ્યતે

એકત્વસ્યાભાવાદ્ ભાક્તં ન વિદ્યતે

કાર્યકારણૈકત્વપૃથક્ત્વાભાવાદ્ એકત્વપૃથક્ત્વે ન વિદ્યેતે

એતદ્ અનિત્યનિતયોર્ વ્યાખ્યાતમ્

અન્યતરકર્મજ ઉભયકર્મજઃ સંયોગજશ્ ચ સંયોગઃ

એતેન વિભાગો વ્યાખ્યાતઃ

સંયોગવિભાગયોઃ સંયોગવિભાગાભાવો ઽણુત્વમહત્ત્વાભ્યાં વ્યાખ્યાતઃ

કર્મભિઃ કર્માણિ ગુણૈર્ ગુણાઃ

યુતસિદ્ધ્યભાવાત્ કાર્યકારણયોઃ સંયોગવિભાગૌ ન વિદ્યેતે

ગુણત્વાત્

ગુણે ચ ભાષ્યતે

નિષ્ક્રિયત્વાત્

અસતિ નાસ્તીતિ ચ પ્રયોગાત્

શબ્દાર્થાવ્ અસંબદ્ધૌ

સંયોગિનો દણ્ડાત્ સમવાયિનો વિષાણાચ્ ચ

દૃષ્ટત્વાદ્ અહેતુઃ પ્રત્યયઃ

તથા પ્રત્યયાભાવઃ

સંબદ્ધસંબન્ધાદ્ ઇતિ ચેત્ સન્દેહઃ

સામયિકઃ શબ્દાદ્ અર્થપ્રત્યયઃ

એકદિક્કાલાભ્યાં સન્નિકૃષ્ટવિપ્રકૃષ્ટાભ્યાં પરમ્ અપરમ્

કારણપરત્વાત્ કારણાપરત્વાચ્ ચ

પરત્વાપરત્વયોઃ પરત્વાપરત્વાભાવો ઽણુત્વમહત્ત્વાભ્યાં વ્યાખ્યાતઃ

કર્મભિઃ કર્માણિ ગુણૈર્ ગુણાઃ

ઇહેતિ યતઃ કાર્યકારણયોઃ સ સમવાયઃ

દ્રવ્યત્વગુણત્વકર્મત્વપ્રતિષેધો ભાવેન વ્યાખ્યાતઃ

તત્ત્વં ચ