વૈશેષિકસૂત્ર · અધ્યાય 7.1

ઉક્તા ગુણાઃ

ગુણલક્ષણં ચોક્તમ્

ઇદમ્ એવંગુણમ્ ઇદમ્ એવંગુણમ્ ઇતિ ચોક્તમ્

પૃથિવ્યાં રૂપરસગન્ધસ્પર્શા દ્રવ્યાનિત્યત્વાદ્ અનિત્યાઃ

અગ્નિસંયોગાચ્ ચ

ગુણાન્તરપ્રાદુર્ભાવાત્

એતેન નિત્યેષ્વ્ અનિત્યત્વમ્ ઉક્તમ્

અપ્સુ તેજસિ વાયૌ ચ નિત્યા દ્રવ્યનિત્યત્વાત્

અનિત્યેષ્વ્ અનિત્યા દ્રવ્યાનિત્યત્વાત્

કારણગુણપૂર્વાઃ પૃથિવ્યાં પાકજાશ્ ચ

અપ્સુ તેજસિ વાયૌ ચ કારણગુણપૂર્વાઃ પાકજા ન વિદ્યન્તે

અગુણવતો દ્રવ્યસ્ય ગુણારમ્ભાત્ કર્મગુણા અગુણાઃ

એતેન પાકજા વ્યાખ્યાતાઃ

એકદ્રવ્યવત્ત્વાત્

અણોર્ મહતશ્ ચોપલબ્ધ્યનુપલબ્ધી નિત્યે વ્યાખ્યાતે

કારણબહુત્વાત્ કારણમહત્ત્વાત્ પ્રચયવિશેષાચ્ ચ મહત્

તદ્વિપરીતમ્ અણુ

અણુ મહદ્ ઇતિ તસ્મિન્ વિશેષભાવાદ્ વિશેષાભાવાચ્ ચ

એકકાલત્વાત્

અણુત્વમહત્ત્વયોર્ અણુત્વમહત્ત્વાભાવઃ કર્મગુણૈર્ વ્યાખ્યાતઃ

અણુત્વમહત્ત્વાભ્યાં કર્મગુણા અગુણાઃ

એતેન દીર્ઘત્વહ્રસ્વત્વે વ્યાખ્યાતે

કર્મભિઃ કર્માણિ ગુણૈર્ ગુણાઃ

તદ્ અનિત્યે

નિત્યં પરિમણ્ડલમ્

અવિદ્યા વિદ્યાલિઙ્ગમ્

વિભવાન્ મહાન્ આકાશઃ

તથા ચાત્મા

તદભાવાદ્ અણુ મનઃ

ગુણૈર્ દિગ્ વ્યાખ્યાતા

કારણેન કાલઃ