વૈશેષિકસૂત્ર · અધ્યાય 3.2

આત્મેન્દ્રિયાર્થસન્નિકર્ષે જ્ઞાનસ્યાભાવો ભાવશ્ ચ મનસો લિઙ્ગમ્

દ્રવ્યત્વનિત્યત્વે વાયુના વ્યાખ્યાતે

પ્રયત્નાયૌગપદ્યાજ્ જ્ઞાનાયૌગપદ્યાચ્ ચૈકં મનઃ

પ્રાણાપાનનિમેષોન્મેષજીવનમનોગતીન્દ્રિયાન્તરવિકારાઃ સુખદુઃખે ઇચ્છાદ્વેષૌ પ્રયત્નશ્ ચેત્ય્ આત્મલિઙ્ગાનિ

દ્રવ્યત્વનિત્યત્વે વાયુના વ્યાખ્યાતે

યજ્ઞદત્ત ઇતિ સતિ સન્નિકર્ષે પ્રત્યક્ષાભાવાદ્ દૃષ્ટં લિઙ્ગં ન વિદ્યતે

સામાન્યતોદૃષ્ટાચ્ ચાવિશેષઃ

તસ્માદ્ આગમિકમ્

અહમ્ ઇતિ શબ્દવ્યતિરેકાન્ નાગમિકમ્

યદિ ચ દૃષ્ટપ્રત્યક્ષો ઽહં દેવદત્તો ઽહં યજ્ઞદત્ત ઇતિ

દેવદત્તો ગચ્છતિ વિષ્ણુમિત્રો ગચ્છતીતિ ચોપચારાચ્ છરીરપ્રત્યક્ષઃ

સન્દિગ્ધસ્ તૂપચારઃ

અહમ્ ઇતિ પ્રત્યગાત્મનિ ભાવાત્ પરત્રાભાવાદ્ અર્થાન્તરપ્રત્યક્ષઃ

ન તુ શરીરવિશેષાદ્ યજ્ઞદત્તવિષ્ણુમિત્રયોર્ જ્ઞાનવિશેષઃ

સુખદુઃખજ્ઞાનનિષ્પત્ત્યવિશેષાદ્ ઐકાત્મ્યમ્

નાના વ્યવસ્થાતઃ

શાસ્ત્રસામર્થ્યાચ્ ચ