વૈશેષિકસૂત્ર (અન્ય આવૃત્તિ) · અધ્યાય 7.2

રુપરસગન્ધસ્પર્શવ્યતિરેકાદર્થાન્તરમેકત્વમ્

તથા પૃથક્ત્વમ્

એકત્વૈકપૃથક્ત્વયોરેકત્વૈકપૃથક્ત્વાભાવો ઽણુત્વમહત્ત્વાભ્યાં વ્યાખ્યાતઃ

નિઃ સંખ્યત્વાત્ કર્મગુણાનાં સર્વૈકત્વં ન વિદ્યતે

ભ્રાન્તં તત્

એકત્વાભાવાદ્ભક્તિસ્તુ ન વિદ્યતે

કાર્યકારણયોરેકત્વૈકપૃથક્ત્વાભાવાદેકત્વૈકપૃથક્ત્વં ન વિદ્યતે

એતદનિત્યયોર્વ્યાખ્યાતમ્

અન્યતરકર્મજ ઉભકર્મજઃ સંયોગજશ્ચ સંયોગઃ

એતેન વિભાગો વ્યાખ્યાતઃ

સંયોગવિભાગયોઃ સંયોગવિભાગાભાવઃ અણુત્વમહત્ત્વાભ્યાં વ્યાખ્યાતઃ

કર્મભિઃ કર્માણિ ગુણૈર્ગુણા અણુત્વ મહત્ત્વાભ્યામિતિ

યુતસિદ્ધ્યભાવાત્ કાર્યકારણયોઃ સંયોગવિભાગૌ ન વિદ્યેતે

ગુણત્વાત્

ગુણો ઽપિ વિભાવ્યતે

નિષ્ક્રિયત્વાત્

અસતિ નાસ્તીતિ ચ પ્રયોગાત્

શબ્દાર્થાવસમ્બન્ધૌ

સંયોગિનો દણ્ડાત્ સમવાયિનો વિશેષાચ્ચ

સામયિકઃ શબ્દાદર્થપ્રત્યયઃ

એકદિક્કાભ્યામેકકાલાભ્યાં સન્નિકૃષ્ટવિપ્રકૃષ્ટાભ્યાં પરમપરઞ્ચ

કારણપરત્વાત્ કારણાપરત્વાચ્ચ

પરત્વાપરત્વયોઃ પરત્વાપરત્વાભાવો ઽણુત્વમહત્ત્વાભ્યાં વ્યાખ્યાતઃ

કર્મભિઃ કર્માણિ

ગુણૈર્ગુણાઃ

ઇહેદમિતિ યતઃ કાર્યકારણયોઃ સ સમવાયઃ

તત્ત્વમ્ભાવેન