વૈશેષિકસૂત્ર (અન્ય આવૃત્તિ) · અધ્યાય 8.1

દ્રવ્યેષુ જ્ઞાનં વ્યાખ્યાતમ્

તત્રાત્મા મનશ્ચાપ્રત્યક્ષે

જ્ઞાનનિર્દેશે જ્ઞાનનિષ્પત્તિવિધિરુક્તઃ

ગુણકર્મસુ સન્નિકૃષ્ટેષુ જ્ઞાનનિષ્પત્તેઃ દ્રવ્યં કારણમ્

સામાન્યવિશેષેષુ સામાન્યવિશેષાભાવાત્ તદેવ જ્ઞાનમ્

સામાન્યવિશેષાપેક્ષં દ્રવ્યગુણકર્મસુ

દ્રવ્યે દ્રવ્યગુણકર્માપેક્ષમ્

ગુણકર્મસુ ગુણકર્માભાવાત્ ગુણકર્માપેક્ષં ન વિદ્યતે

સમવાયિનઃ શ્વૈત્યાચ્છ્વૈત્ય બુદ્ધેશ્ચ શ્વેતે બુદ્વિસ્તે એતે કાર્યકારણભૂતે

દ્રવ્યેષ્વનિતરેતરકારણાઃ

કારણાયૌગપદ્યાત્ કારણક્રમાચ્ચ ઘટપટાદિબુદ્ધીનાં ક્રમો ન હેતુફલભાવાત્