वैशेषिकसूत्र (अन्य संस्करण) · अध्याय 7.2

रुपरसगन्धस्पर्शव्यतिरेकादर्थान्तरमेकत्वम्

तथा पृथक्त्वम्

एकत्वैकपृथक्त्वयोरेकत्वैकपृथक्त्वाभावो ऽणुत्वमहत्त्वाभ्यां व्याख्यातः

निः संख्यत्वात् कर्मगुणानां सर्वैकत्वं न विद्यते

भ्रान्तं तत्

एकत्वाभावाद्भक्तिस्तु न विद्यते

कार्यकारणयोरेकत्वैकपृथक्त्वाभावादेकत्वैकपृथक्त्वं न विद्यते

एतदनित्ययोर्व्याख्यातम्

अन्यतरकर्मज उभकर्मजः संयोगजश्च संयोगः

एतेन विभागो व्याख्यातः

संयोगविभागयोः संयोगविभागाभावः अणुत्वमहत्त्वाभ्यां व्याख्यातः

कर्मभिः कर्माणि गुणैर्गुणा अणुत्व महत्त्वाभ्यामिति

युतसिद्ध्यभावात् कार्यकारणयोः संयोगविभागौ न विद्येते

गुणत्वात्

गुणो ऽपि विभाव्यते

निष्क्रियत्वात्

असति नास्तीति च प्रयोगात्

शब्दार्थावसम्बन्धौ

संयोगिनो दण्डात् समवायिनो विशेषाच्च

सामयिकः शब्दादर्थप्रत्ययः

एकदिक्काभ्यामेककालाभ्यां सन्निकृष्टविप्रकृष्टाभ्यां परमपरञ्च

कारणपरत्वात् कारणापरत्वाच्च

परत्वापरत्वयोः परत्वापरत्वाभावो ऽणुत्वमहत्त्वाभ्यां व्याख्यातः

कर्मभिः कर्माणि

गुणैर्गुणाः

इहेदमिति यतः कार्यकारणयोः स समवायः

तत्त्वम्भावेन