વૈરાગ્યશતકમ્ · શ્લોક 81-100

અતિગમ્ભીરમનાવિલમક્ષોભ્યમદૃષ્ટપારમવિલઙ્ઘ્યમ્ ।
અવિરલતરઙ્ગસંકુલમૈક્ષિષિ વિજ્ઞાનસાગરં મહતામ્

ઘોરં ભવમપહાતું કેચિદઘોરં પ્રપદ્યન્તે ।
સંસરણકાતરાણાં સંશરણં શાંભવી શક્તિઃ

પાશો યદિ મોક્તવ્યઃ પશુપતિરેવોપસર્તવ્યઃ ।
ન ખલુ વ્યતિમુચ્યન્તે પશવઃ પાશેન સંબદ્ધાઃ

અલમલમનુભૂતાભિર્માતૃભિરલમસ્તુ પિતૃભિશ્ચ ।
ભવિતવ્યં યદિ નિત્યવદર્થં માતુઃ પિતુશ્ચાસ્તુ

ધન્યાસ્તે બહુદેવાઃ સ્વામિનિ યેષાં ન દુર્ભિક્ષમ્ ।
જાતુ ન જાનીમો વયમેકં તં સ્વામિનં પૂર્ણમ્

સન્તુ બૃહન્તો દેવાઃ કિં તુ ન તાન્નન્તુમીહતે ચેતઃ ।
આઢ્યવદાન્યન્યાયાદન્તકજિતમેવ ચિન્તયેન્મનસિ

નિધ્યાયસિ વિષયસુખં ન ધ્યાયસિ વિષમમસ્ય પરિપાકમ્ ।
બન્ધું તમેવ ચિન્તય બદ્ધું મોક્તું ચ યઃ ક્ષમતે

સદનં ગુરૂપસદનં શરણં પઞ્ચાક્ષરીપુરશ્ચરણમ્ ।
ધનમભિલાષનિરોધનમન્ત્યાશ્રમવર્તિનાં પુંસામ્

કૌ પિતરૌ કઃ પુત્રઃ કઃ સ્વામી યઃ પ્રપઞ્ચસ્ય ।
પ્રત્યસ્તમિતે ભેદે કિમિદં કિમિદમિતિ વિપ્રશ્નઃ

સ વિધિર્યત્તે વિદધતિ સ પ્રતિષેધો યતો નિવર્તન્તે ।
સોપનિષદ્યદ્બ્રુવતે શૈવાશ્રવમર્તિનો ધીરાઃ

ત્યજ સંસારમસારં ભજ શરણં પાર્વતીરમણમ્ ।
વિશ્વસિહિ શ્રુતિશિખરં વિશ્વમિદં તવ નિદેશકરમ્

ભવ્યમભવ્યં વા નઃ પ્રલિખતુ વેધાઃ સુદુર્મેધાઃ ।
સવ્યમસવ્યં વા નઃ શરણં ચરણં મહેશસ્ય

વેધાઃ કથં હરિઃ કથમિતિ તુ પ્રશ્ને વયં મૂકાઃ ।
શિવમેકં જાનીમો ન શિવાદન્યં વિજાનીમઃ

દારુણમસિપત્ત્રવનં દારુણતમમન્ધતામિસ્રમ્ ।
કા વા તતઃ ક્ષતિર્નઃ શૈવા વયમા ચતુર્વદનાત્

કૃતદીક્ષો ઘોરમખે કુલકૂટસ્થો ભરદ્વાજઃ ।
વિદ્યેશ્વરેષુ કશ્ચન પિતામહો ન ઇતિ વિસ્રમ્ભઃ

કલહઃ કદાપિ માસ્ત્વિતિ કલિતશરીરૈક્યયોઃ શિવયોઃ ।
અહમસ્મ્યહમસ્મીતિ પ્રાપ્તઃ કલહો મમ ત્રાણે

નરકાયાપિ ન ભોગાન્નરાધમાયાપિ નાન્યસુરાન્ ।
મન્યન્તે કતિચિદમી માહેશ્વરમાશ્રિતા યોગમ્

જ્ઞાતું હાતું વિષયં શ્રોતું મન્તું ગૃહીતુમાત્માનમ્ ।
વત્સા યદિ ન હિ ઘટતે તત્સાધયતાવિમુક્તાય

સાંખ્યં યોગં નિગમા ભક્તિઃ કર્મ પ્રતીતિરિતિ ।
એકત્ર સકલમેતત્કેવલમવિમુક્તમેકત્ર

બદ્ધઃ કસ્તે વક્ષ્યતિ મુક્તો મુક્તિં વિજાનાતિ ।
યાસ્યસિ ચેદવિમુક્તં જ્ઞાસ્યસિ વિશ્વેશ્વરસ્ય મુખાત્