ઉદાનવર્ગ · અધ્યાય 30

જયાદ્.વૈરમ્.પ્રસવતે.દુહ્ખમ્.શેતે.પરાજિતઃ ।
ઉપશાન્તઃ.સુખમ્.શેતે.હિત્વા.જય.પરાજયૌ ॥

પર.દુહ્ખ.ઉપધાનેન.ય;ઇચ્છેત્.સુખમ્.આત્મનઃ ।
વૈર.સંસર્ગ.સંસક્તો.દુહ્ખાન્.ન.પરિમુચ્યતે ॥

સુખ.કામાનિ.ભૂતાનિ.યો.દણ્ડેન.વિહિંષતિ ।
આત્મનઃ.સુખમ્.એષાણઃ.સ.વૈ.ન.લભતે.સુખમ્ ॥

સુખ.કામાનિ.ભૂતાનિ.યો.દણ્ડેન.ન.હિંસતિ ।
આત્મનઃ.સુખમ્.એષાણઃ.સ.પ્રેત્ય.લભતે.સુખમ્ ॥

ધર્મમ્.ચરેત્.સુચરિતમ્.ન.એનમ્.દુશ્ચરિતમ્.ચરેત્ ।
ધર્મ.ચારી.સુખમ્.શેતે.હ્ય્.અસ્મિન્.લોકે.પરત્ર.ચ ॥

ધર્મઃ.સદા.રક્ષતિ.ધર્મ.ચારિણમ્.છત્રમ્.મહદ્.વર્ષ.કાલે.યથૈવ ।
એષ.અનુશંસો.ધર્મે.સુચીર્ણે.ન.દુર્ગતિમ્.ગચ્છતિ.ધર્મ.ચારી ॥

ધર્મઃ.સદા.રક્ષતિ.ધર્મ.ચારિણમ્.ધર્મઃ.સુચીર્ણઃ.સુખમ્.આદધાતિ ।
એષ.અનુશંસો.ધર્મે.સુચીર્ણે.ન.દુર્ગતિમ્.ગચ્છતિ.ધર્મ.ચારી ॥

અલ્પા.અપિ.સન્તો.બહવો.જયન્તિ.સુસંવિધાને.ન.સંવિધાનમ્ ।
અલ્પમ્.અપિ.ચેત્.શ્રદ્દધાનો.દદાતિ.તેન.એવ.અસૌ.ભવતિ.સુખી.પરત્ર ॥

દાનમ્.ચ.યુદ્ધમ્.ચ.સમાનમ્.આહુર્.ન.એતે.ગુણાઃ.કાપુરુષા.ઇવ.સન્તિ ।
સંગ્રામ.વેલા.ઇવ.હિ.દાન.વેલા.તુલ્યમ્.ભવેત્.કારણ.સંગ્રહેણ ॥

અયમ્.હિ.પ્રત્યૂહ.શતાનિ.જિત્વા.માત્સર્યમ્.આક્રમ્ય.ચ.શત્રુ.ભૂતમ્ ।
શુરાદ્દ્.હિ.તમ્.શૂરતરમ્.વદામિ.દદાતિ.યો.દાનમ્.અસક્ત.ચિત્તઃ ।[.શૂરાદ્.]

સુખો.વિપાકઃ.પુણ્યાનામ્.અભિપ્રાયઃ.સમૃધ્યતે ।
ક્ષિપ્રમ્.ચ.પરમામ્.શાન્તિમ્.નિર્વૃતિમ્.સો.અધિગચ્છતિ ॥

પરતો.હ્ય્.ઉપસર્ગાંશ્.ચ.દેવતા.માર.કાયિકાઃ ।
અન્તરાયમ્.ન.શક્તિષ્ઠાઃ.કૃત.પુણ્યસ્ય.કર્તુ.વૈ ॥

ધર્મ.પ્રીતિઃ.સુખમ્.શેતે.વિપ્રસન્નેન.ચેતસા ।
આર્ય.પ્રવેદિતે.ધર્મે.રમતે.પણ્ડિતઃ.સ્મૃતઃ ॥

યેષામ્.ધર્મ.રતમ્.ચિત્તમ્.અનુપાદાય.નિર્વૃતિમ્ ।
સ્મૃત્ય્.ઉપસ્થાન.નિરતમ્.બોધ્ય્.અઙ્ગેષુ.ચ.સપ્તસુ ॥

યેષામ્.ધર્મ.રત્મ્.ચિત્તમ્.અનુપાદાય.નિર્વૃતિમ્ ।
ઋદ્ધિ.પાદ.રતમ્.ચૈવ.માર્ગે.ચ.અષ્ટ.અઙ્ગિકે.રતમ્ ॥

સુખમ્.તે.ભુઞ્જતે.પિણ્ડમ્.ધારયન્તિ.ચ.ચીવરમ્ ।
સુખમ્.ચઙ્ક્રમણમ્.તેષામ્.પર્વતેષુ.ગુહાસુ.ચ ॥

ક્ષેમ.પ્રાપ્તા.હિ.સુખિતા.દૃષ્ટ.ધર્મ.અભિનિર્વૃતાઃ ।
સર્વ.વૈર.ભય.અતીતાસ્.તીર્ણા.લોકે.વિષક્તિકામ્ ॥

સુખો.વિવેકસ્.તુષ્ટસ્ય.શ્રુત.ધર્મસ્ય.પશ્યતઃ ।
અવ્યાવધ્યઃ.સુખમ્.લોકે.પ્રાણ.ભૂતેષુ.સમ્યમઃ ॥

સુખમ્.વિરાગતા.લોકે.કામાનામ્.સમતિક્રમઃ ।
અસ્મિ.માનસ્ય.વિનય;એતદ્.વૈ.પરમમ્.સુખમ્ ॥

સુખમ્.યાવજ્.જરા.શીલમ્.સુખમ્.શ્રદ્ધા.પ્રતિષ્ઠિતા ।
સુખમ્.ચ.અર્થ.રતા.વાચા.પાપસ્ય.અકરણમ્.સુખમ્ ॥

સુખમ્.માતૃવ્યતા.લોકે.સુખમ્.ચૈવ.પિતૃવ્યતા ।
સુખમ્.શ્રામણ્યતા.લોકે.તથા.બ્રાહ્મણ્યતા.સુખમ્ ॥

સુખમ્.બુદ્ધસ્ય.ચ.ઉત્પાદઃ.સુખમ્.ધર્મસ્ય.દેશના ।
સુખમ્.સંઘસ્ય.સામગ્રી.સમગ્રાણામ્.તપઃ.સુખમ્ ॥

શીલવન્તઃ.સુખમ્.દૃષ્ટુમ્.સુખમ્.દૃષ્ટુમ્.બહુ.શ્રુતાઃ ।[.દ્રષ્ટુમ્.]
અર્હન્તશ્.ચ.સુખમ્.દૃષ્ટુમ્.વિપ્રમુક્ત.પુનર્.ભવાઃ ॥

સુખા.નદી.સૂપતીર્થા.સુખમ્.ધર્મજિનો.જિનઃ ।
પ્રજ્ઞા.લાભઃ.સુખો.નિત્યમ્.અસ્મિ.માન.ક્ષયઃ.સુખમ્ ॥

સુખમ્.દર્શનમ્.આર્યાણામ્.સંવાસો.અપિ.સદા.સુખમ્ ।
અદર્શનેન.બાલાનામ્.નિત્યમ્.એવ.સુખી.ભવેત્ ॥

બાલ.સંસર્ગ.ચારી.હિ.દીર્ઘ.અધ્વાનમ્.પ્રશોચતિ ।
દુહ્ખો.બાલૈર્.હિ.સંવાસો.હ્ય્.અમિત્રૈર્.ઇવ.સર્વશઃ ।
ધીરૈસ્.તુ.સુખ.સંવાસો.જ્ઞાતીનામ્.ઇવ.સંગમઃ ॥

દુર્લભઃ.પુરુષો.જાત્યો.ન.અસૌ.સર્વત્ર.જાયતે ।
યત્ર.અસૌ.જાયતે.વીરસ્.તુ.કુલમ્.સુખમ્.એધતે ॥

સર્વથા.વૈ.સુખમ્.શેતે.બ્રાહ્મણઃ.પરિનિર્વૃતઃ ।
યો.ન.લિપ્યતે.કામેભિર્.વિપ્રમુક્તો.નિરાસ્રવઃ ॥

સર્વા.હ્ય્.આશાસ્તયશ્.છિત્ત્વા.વિનીય.હૃદય.જ્વરમ્ ।
ઉપશાન્તઃ.સુખમ્.શેતે.શાન્તિમ્.પ્રાપ્ય.ઇહ.ચેતસઃ ॥

માત્રા.સુખ.પરિત્યાગાદ્.યઃ.પશ્યેદ્.વિપુલમ્.સુખમ્ ।
ત્યજેન્.માત્રા.સુખમ્.ધીરઃ.સમ્પશ્યન્.વિપુલમ્.સુખમ્ ॥

યચ્.ચ.કામ.સુખમ્.લોકે.યચ્.ચ.અપિ.દિવિજમ્.સુખમ્ ।
તૃષ્ણા.ક્ષય.સુખસ્ય.એતત્.કલામ્.ન.અર્ઘતિ.ષોડશીમ્ ॥

નિક્ષિપ્ય.હિ.ગુરુમ્.ભારમ્.ન.આદદ્યાદ્.ભારમ્.એવ.તુ ।
ભાર.આદાનમ્.પરમ્.દુહ્ખમ્.ભાર.નિક્ષેપણમ્.સુખમ્ ॥

સર્વ.તૃષ્ણામ્.વિપ્રહાય.સર્વ.સમ્યોજન.ક્ષયાત્ ।
સર્વ.ઉપધિમ્.પરિજ્ઞાય.ન.આગચ્છન્તિ.પુનર્.ભવમ્ ॥

અર્થેષુ.જાતેષુ.સુખમ્.સહાયાઃ.પુણ્યમ્.સુખમ્.જીવિત.સંક્ષયેષુ ।
તુષ્ટિઃ.સુખા.યા.ત્વ્.ઇતરેતરેણ.સર્વસ્ય.દુહ્ખસ્ય.સુખો.નિરોધઃ ॥

અયોઘન.હતસ્ય.એવ.જ્વલતો.જાત.વેદસઃ ।
અનુપૂર્વ.ઉપશાન્તસ્ય.યથા.ન.જ્ઞાયતે.ગતિઃ ॥

એવમ્.સમ્યગ્.વિમુક્તાનામ્.કામ.પઙ્ક.ઓઘ.તારિણામ્ ।
પ્રજ્ઞાપયિતુમ્.ગતિર્.ન.અસ્તિ.પ્રાપ્તાનામ્.અચલમ્.સુખમ્ ॥

યસ્ય.અન્તરતો.ન.સન્તિ.કોપા;ઇત્થમ્.ભાવ.ગતમ્.ચ.યો.નિવૃત્તઃ ।
અખિલમ્.તમ્.સુખિનમ્.સદા.વિશોકમ્.દેવા.ન.અનુભવન્તિ.દર્શનેન ॥

સુખમ્.હિ.યસ્ય.ઇહ.ન.કિંચનમ્.સ્યાત્.સ્વાખ્યાત.ધર્મસ્ય.બહુ.શ્રુતસ્ય ।[.કિંચન.]
સકિંચનમ્.પશ્ય.વિહન્યમાનમ્.જનમ્.જનેષુ.પ્રતિબદ્ધ.ચિત્તમ્ ॥

સુખમ્.હિ.યસ્ય.ઇહ.ન.કિંચનમ્.સ્યાત્.સ્વાખ્યાત.ધર્મસ્ય.બહુ.શ્રુતસ્ય ।[.કિંચન.]
સકિંચનમ્.પશ્ય.વિહન્યમાનમ્.જનમ્.જનેષુ.પ્રતિબદ્ધ.રૂપમ્ ॥[ઇદેન્તિચલ્ ઋઇહ્ 38]

સુખિનો.હિ.જના.હ્ય્.અકિંચના.વેદ.ગુણા.હિ.જના.હ્ય્.અકિંચનાઃ ।
સકિંચનમ્.પશ્ય.વિહન્યમાનમ્.જનમ્.જનેષુ.બદ્ધ.ચિત્તમ્ ॥

સુખિનો.હિ.જના;અકિંચના.વેદ.ગુણા.હિ.જના.હ્ય્.અકિંચનાઃ ।
સકિંચનમ્.પશ્ય.વિહન્યમાનમ્.જનમ્.જનેષુ.પ્રતિબદ્ધ.રૂપમ્ ॥

સર્વમ્.પર.વશમ્.દુહ્ખમ્.સર્વમ્.આત્મ.વશમ્.સુખમ્ ।
સાધારણે.વિહન્યન્તે.યોગા.હિ.દુરતિક્રમાઃ ॥

સુસુખમ્.બત.જીવામો.હ્ય્.ઉત્સુકેષુ.ત્વ્.અનુત્સુકાઃ ।
ઉત્સુકેષુ.મનુષ્યેષુ.વિહરામો.હ્ય્.અનુત્સુકાઃ ॥

સુસુખમ્.બત.જીવામો.યેષામ્.નો.ન.અસ્તિ.કિંચનમ્ ।[.કિંચન.]
મિથિલાયામ્.દહ્યમાનાયામ્.ન.નો.દહ્યતિ.કિંચનમ્ ॥

સુસુખમ્.બત.જીવામો.હ્ય્.આતુરેષુ.ત્વ્.અનાતુરાઃ ।
આતુરેષુ.મનુષ્યેષુ.વિહરામો.હ્ય્.અનાતુરાઃ ॥

સુસુખમ્.બત.જીવામો.હિંસકેષુ.ત્વ્.અહિંસકાઃ ।
હિંસકેષુ.મનુષ્યેષુ.વિહરામો.હ્ય્.અહિંસકાઃ ॥

સુસુખમ્.બત.જીવામો.વૈરિકેષુ.ત્વ્.અવૈરિકાઃ ।
વૈરિકેષુ.મનુષ્યેષુ.વિહરામો.હ્ય્.અવૈરિકાઃ ॥

સુસુખમ્.બત.જીવામો.હેઠકેષુ.ત્વ્.અહેઠકાઃ ।
હેઠકેષુ.મનુષ્યેષુ.વિહરામો.હ્ય્.અહેઠકઃ ॥

સુસુખમ્.બત.જીવામો.યેષામ્.નો.ન.અસ્તિ.કિંચનમ્ ।[.કિંચન.]
પ્રીતિ.ભક્ષા.ભવિષ્યામો.દેવા.હ્ય્.આભસ્વરા.યથા ॥[.આભાસ્વરા.]

સુસુખમ્.બત.જીવામો.યેષામ્.નો.ન.અસ્તિ.કિંચનમ્ ।[.કિંચન.]
પ્રીતિ.ભક્ષા.ભવિષ્યામો.સત્કાયેન.ઉપનિહ્શ્રિતાઃ ॥

ગ્રામે;અરણ્યે.સુખ.દુહ્ખ.સ્પૃષ્ટો.ન.એવ.આત્મનો.ન.પરતો.દધાતિ ।
સ્પર્શાઃ.સ્પૃશન્તિ.હ્ય્.ઉપધિમ્.પ્રતીત્ય.નિરૌપધિમ્.કિમ્.સ્પર્શાઃ.સ્પૃશેયુઃ ॥

સાપત્રપાઃ.સત્.પુરુષા.ભવન્તિ.ન.કામ.હેતોર્.લપયન્તિ.સન્તઃ ।
સ્પૃષ્ટા.હિ.દુહ્ખેન.તથા.સુખેન.ન.ઉચ્ચ.અવચાઃ.સત્.પુરુષા.ભવન્તિ ॥