ભાષા

ENहिગુ
ગ્રંથ પાઠ

તન્ત્રાલોક · અધ્યાય 30

30.1

અથ યથોચિતમન્ત્રકદમ્બકં ત્રિકકુલક્રમયોગિ નિરૂપ્યતે ।
તાવદ્વિમર્શાનારૂઢધિયાં તાત્સિદ્ધયે ક્રમાત્ ॥ 1

30.2

પ્રતિબુદ્ધા હિ તે મન્ત્રા વિમર્શૈકસ્વભાવકાઃ ।
સ્વતન્ત્રસ્યૈવ ચિદ્ધામ્નઃ સ્વાતન્ત્ર્યાત્ કર્તૃતામયાઃ ॥ 2

30.3

યમાવિશન્તિ ચાચાર્યં તં તાદાત્મ્યનિરૂઢિતઃ ।
સ્વતન્ત્રીકુર્વતે યાન્તિ કરણાન્યપિ કર્તૃતામ્ ॥ 3

30.4

આધારશક્તૌ હ્રીં પૃથ્વીપ્રભૃતૌ તુ ચતુષ્ટયે ।
ક્ષ્લાં ક્ષ્વીં વં ક્ષમિતિ પ્રાહુઃ ક્રમાદ્વર્ણચતુષ્ટયમ્ ॥ 4

30.5

હં નાલે યં તથા રં લં વં ધર્માદિચતુષ્ટયે ।
ઋં ૠં ઌં ઌઌં ચતુષ્કે ચ વિપરીતક્રમાદ્ભવેત્ ॥ 5

30.6

ઓં ઔં હસ્ત્રયમિત્યેતદ્વિદ્યામાયાકલાત્રયે ।
અનુસ્વારવિસર્ગૌ ચ વિદ્યેશેશ્વરતત્ત્વયોઃ ॥ 6

30.7

કાદિભાન્તાઃ કેસરેષુ પ્રાણો@ષ્ટસ્વરસંયુતઃ ।
સબિન્દુકો દલેષ્વષ્ટસ્વથ સ્વં નામ દીપિતમ્ ॥ 7

30.8

શક્તીનાં નવકસ્ય સ્યાચ્છષસા મણ્ડલત્રયે ।
સબિન્દુકાઃ ક્ષ્મં પ્રેતે જ્રં શૂલશૃઙ્ગેષુ કલ્પયેત્ ॥ 8

30.9

પૃથગાસનપૂજાયાં ક્રમાન્મન્ત્રા ઇમે સ્મૃતાઃ ।
સંક્ષેપપૂજને તુ પ્રાગાદ્યમન્ત્યં ચ બીજકમ્ ॥ 9

30.10

આદાયાધારશક્ત્યાદિશૂલશૃઙ્ગાન્તમર્ચયેત્ ।
અગ્નિમારુતપૃથ્વ્યમ્બુસષષ્ઠસ્વરબિન્દુકમ્ ॥ 10

30.11

રતિશેખરમન્ત્રો@સ્ય વક્ત્રાઙ્ગં હ્રસ્વદીર્ઘકૈઃ ।
અગ્નિપ્રાણાગ્નિસંહારકાલેન્દ્રામ્બુસમીરણાઃ ॥ 11

30.12

સષષ્ઠસ્વરબિર્ન્દ્વધચન્દ્રાદ્યાઃ સ્યુર્નવાત્મનઃ ।
બિન્દુનાદાદિકા વ્યાપ્તિઃ શ્રીમત્ત્રૈશિરસે મતે ॥ 12

30.13

ક્ષેપાક્રાન્તિચિદુદ્બોધદીપનસ્થાપનાન્યથ ।
તત્સંવિત્તિસ્તદાપત્તિરિતિ સંજ્ઞાભિશબ્દિતા ॥ 13

30.14

એતાવતી મહાવ્યાપ્તિર્મૂર્તિત્વેનાત્ર કીર્તિતા ।
પરિણામસ્તલ્લયશ્ચ નમસ્કારઃ સ ઉચ્યતે ॥ 14

30.15

એષ ત્ર્યર્ણોજ્ઝિતો@ધસ્તાદ્દીર્ઘૈઃ ષડ્ભિઃ સ્વરૈર્યુતઃ ।
ષડઙ્ગાનિ હૃદાદીનિ વક્ત્રાણ્યસ્ય ચ કલ્પયેત્ ॥ 15

30.16

ક્ષયરવલબીજૈસ્તુ દીપ્તૈર્બિન્દુવિભૂષિતૈઃ ।
ઝકારસંહૃતિપ્રાણાઃ સષષ્ઠસ્વરબિન્દુકાઃ ॥ 16

30.17

એષ ભૈરવસદ્માવશ્ચન્દ્રાર્ધાદિવિભૂષિતઃ ।
માતૃકામાલિનીમન્ત્રૌ પ્રાગેવ સમુદાહૃતૌ ॥ 17

30.18

ઓંકારો@થ ચતુર્થ્યન્તા સંજ્ઞા નતિરિતિ ક્રમાત્ ।
ગણેશાદિષુ મન્ત્રઃ સ્યાદ્બીજં યેષુ ન ચોદિતમ્ ॥ 18

30.19

નામાદ્યક્ષરમાકારબિન્દુચન્દ્રાદિદીપિતમ્ ।
સર્વેષામેવ બીજાનાં તચ્ચતુર્દશષષ્ઠયુક્ ॥ 19

30.20

આમન્ત્રિતાન્યઘોર્યાદિત્રિતયસ્ય ક્રમોદિતૈઃ ।
બીજૈર્વિસર્ગિણી માયા હું હકારો વિસર્ગવાન્ ॥ 20

30.21

પુનર્દેવીત્રયસ્યાપિ ક્રમાદામન્ત્રણત્રયમ્ ।
દ્વિતીયસ્મિન્પદે@કાર એકારસ્યેહ ચ સ્મૃતઃ ॥ 21

30.22

તતઃ શક્તિદ્વયામન્ત્રો લુપ્તં તત્રાન્ત્યમક્ષરમ્ ।
હે@ગ્નિવર્ણાવુભૌ પઞ્ચસ્વરયુક્તૌ પરૌ પૃથક્ ॥ 22

30.23

અકારયુક્તાવસ્ત્રં હું હ વિસર્ગી પુનઃ શરઃ ।
તારેણ સહ વસ્વગ્નિવર્ણાર્ધાર્ણદ્વયાધિકા ॥ 23

30.24

એષા પરાપરાદેવ્યા વિદ્યા શ્રીત્રિકશાસને ।
પઞ્ચષટ્પઞ્ચવેદાક્ષિવહ્નિનેત્રાક્ષરં પદમ્ ॥ 24

30.25

અઘોર્યાદૌ સપ્તકે સ્યાત્ પિવન્યાઃ પરિશિષ્ટકમ્ ।
પ્રત્યેકવર્ણગો@પ્યુક્તઃ સિદ્ધયોગીશ્વરીમતે ॥ 25

30.26

દેવતાચક્રવિન્યાસઃ સ બહુત્વાન્ન લિપ્યતે ।
માયા વિસર્ગિણી હું ફટ્ ચેતિ મન્ત્રો@પરાત્મકઃ ॥ 26

30.27

પરાયાસ્તૂક્તસદ્વ્યાપ્તિર્જીવઃ સહચતુર્દશઃ ।
સાનેકભેદા ત્રિશિરઃશાસ્ત્રે પ્રોક્તા મહેશિના ॥ 27

30.28

સ્વરૂપતો વિભિન્નાપિ રચનાનેકસઙ્કુલા ।
જીવઃ પ્રાણસ્થ એવાત્ર પ્રાણો વા જીવસંસ્થિતઃ ॥ 28

30.29

આધારાધેયભાવેન અવિનાભાવયોગતઃ ।
હંસં ચામૃતમધ્યસ્થં કાલરુદ્રવિભેદિતમ્ ॥ 29

30.30

ભુવનેશશિરોયુક્તમનઙ્ગદ્વયયોજિતમ્ ।
દીપ્તાદ્દીપ્તતરં જ્ઞેયં ષટ્ચક્રક્રમયોજિતમ્ ॥ 30

30.31

પ્રાણં દણ્ડાસનસ્થં તુ ગુહ્યશક્તીચ્છયા યુતમ્ ।
પરેયં વાચિકોદ્દિષ્ટા મહાજ્ઞાનસ્વરૂપતઃ ॥ 31

30.32

સ્ફુટં ભૈરવહૃજ્જ્ઞાનમિદં ત્વેકાક્ષરં પરમ્ ।
અમૃતં કેવલં ખસ્થં યદ્વા સાવિત્રિકાયુતમ્ ॥ 32

30.33

શૂન્યદ્વયસમોપેતં પરાયા હૃદયં પરમ્ ।
યુગ્મયાગે પ્રસિદ્ધં તુ કર્તવ્યં તત્ત્વવેદિભિઃ ॥ 33

30.34

અન્યે@પ્યેકાક્ષરા યે તુ એકવીરવિધાનતઃ ।
ગુપ્તા ગુપ્તતરાસ્તે તુ અંગાભિજનવર્જિતાઃ ॥ 34

30.35

યષ્ટવ્યાઃ સાધકેન્દ્રૈસ્તુ કુલસ્થાઃ સિદ્ધિદાયકાઃ ।
કુલક્રમવિધાનેન સૂક્ષ્મવિજ્ઞાનયોગતઃ ॥ 35

30.36

અનુષ્ઠેયાઃ સદા દેવિ સ્ત્રિયા વા પુરુષેણ વા ।
સકારો દીર્ઘષટ્કેન યુક્તો@ઙ્ગાન્યાનનાનિ તુ ॥ 36

30.37

સ્યાત્ સ એવ પરં હ્રસ્વપઞ્ચસ્વરખસંયુતઃ ।
ઓંકારૈઃ પઞ્ચભિર્મન્ત્રો વિદ્યાઙ્ગહૃદયં ભવેત્ ॥ 37

30.38

પ્રણવશ્ચામૃતે તેજોમાલિનિ સ્વાહયા સહ ।
એકાદશાક્ષરં બ્રહ્મશિરસ્તન્માલિનીમતે ॥ 38

30.39

વેદવેદનિ હૂં ફટ્ચ પ્રણવાદિયુતા શિખા ।
વજ્રિણે વજ્રધરાય સ્વાહેત્યોંકારપૂર્વકમ્ ॥ 39

30.40

એકાદશાક્ષરં વર્મ પુરુષ્ટુતમિતિ સ્મૃતમ્ ।
તારો દ્વિજિહ્વઃ ખશરસ્વરયુગ્જીવ એવ ચ ॥ 40

30.41

નેત્રમેતત્પ્રકાશાત્મ સર્વસાધારણં સ્મૃતમ્ ।
તારઃ શ્લીં પશુ હું ફત્ ચ તદસ્ત્રં રસવર્ણકમ્ ॥ 41

30.42

લરટક્ષવયૈર્દીર્ઘૈઃ સમયુક્તૈઃ સબિન્દુકૈઃ ।
ઇન્દ્રાદયસ્તદસ્ત્રાણિ હ્રસ્વૈર્વિષ્ણુપ્રજાપતી ॥ 42

30.43

સ્મૃતૌ તુર્યદ્વિતીયાભ્યાં હ્રસ્વાભ્યાં પદ્મચક્રકે ।
નમઃ સ્વાહા તથા વૌષટ્ હું વષટ્ ફટ્ ચ જાતયઃ ॥ 43

30.44

અઙ્ગેષુ ક્રમશઃ ષટ્સુ કર્મસ્વથ તદાત્મિકાઃ ।
જપે હોમે તથાપ્યાયે સમુચ્ચાટે@થ શાન્તિકે ॥ 44

30.45

અભિચારે ચ મન્ત્રાણાં નમસ્કારાદિજાતયઃ ।
અક્ષિષણ્મુનિવર્ગેભ્યો દ્વિતીયાઃ સહ બિન્દુના ॥ 45

30.46

યોન્યર્ણેન ચ માતૄણાં સદ્માવઃ કાલકર્ષિણી ।
આદ્યોજ્ઝિતો વાપ્યન્તેન વર્જિતો વાથ સંમતઃ ॥ 46

30.47

જીવઃ પ્રાણપુટાન્તઃસ્થઃ કાલાનલસમદ્યુતિઃ ।
અતિદીપ્તસ્તુ વામાંઘ્રિર્ભૂષિતો મૂર્ધ્નિ બિન્દુના ॥ 47

30.48

દક્ષજાનુગતશ્ચાયં સર્વમાતૃગણાર્ચિતઃ ।
અનેન પ્રાણિતાઃ સર્વે દદતે વાઞ્છિતં ફલમ્ ॥ 48

30.49

સદ્ભાવઃ પરમો હ્યેષ માતૄણાં ભૈરવસ્ય ચ ।
તસ્માદેનં જપેન્મન્ત્રી ય ઇચ્છેત્સિદ્ધિમુત્તમામ્ ॥ 49

30.50

રુદ્રશક્તિસમાવેશો નિત્યમત્ર પ્રતિષ્ઠિતઃ ।
યસ્માદેષા પરા શક્તિર્ભેદેનાન્યેન કીર્તિતા ॥ 50

30.51

યાવત્યઃ સિદ્ધયસ્તન્ત્રે તાઃ સર્વાઃ કુરુતે ત્વિયમ્ ।
અઙ્ગવક્ત્રાણિ ચાપ્યસ્યાઃ પ્રાગ્વત્સ્વરનિયોગતઃ ॥ 51

30.52

દણ્ડો જીવસ્ત્રિશૂલં ચ દક્ષાઙ્ગુલ્યપરસ્તનૌ ।
નાભિકણ્ઠૌ મરુદ્રુદ્રૌ વિસર્ગઃ સત્રિશૂલકઃ ॥ 52

30.53

સર્વયોગિનિચક્રાણામધિપો@યમુદાહૃતઃ ।
અસ્યાપ્યુચ્ચારણાદેવ સંવિત્તિઃ સ્યાત્પુરોદિતા ॥ 53

30.54

મહાચણ્ડેતિ તુ યોગેશ્વઋ ઇત્યષ્ટવર્ણકમ્ ।
નવાર્ણેયં ગુપ્તતરા સદ્ભાવઃ કાલકર્ષિણી ॥ 54

30.55

શ્રીડામરે મહાયાગે પરાત્પરતરોદિતા ।
સુધાચ્છેદકષણ્ઠાદ્યૈર્બીજં છેદકમસ્વરમ્ ॥ 55

30.56

અધ્યર્ધાર્ણા કાલરાત્રિઃ ક્ષુરિકા માલિનીમતે ।
શતાવર્તનયા હ્યસ્યા જાયતે મૂર્ધ્નિ વેદના ॥ 56

30.57

એવં પ્રત્યયમાલોચ્ય મૃત્યુજિદ્ધ્યાનમાશ્રયેત્ ।
નૈનાં સમુચ્ચરેદ્દેવિ ય ઇચ્છેદ્દીર્ઘજીવિતમ્ ॥ 57

30.58

દ્વિર્દણ્ડાગ્ની શૂલનભઃપ્રાણાશ્છેત્ત્રનલૌ તથા ।
કૂટાગ્ની સવિસર્ગાશ્ચ પઞ્ચાપ્યેતે@થ પઞ્ચસુ ॥ 58

30.59

વ્યોમસ્વિતિ શિવેનોક્તં તન્ત્રસદ્ભાવશાસને ।
છેદિની ક્ષુરિકેયં સ્યાદ્યયા યોજયતે પરે ॥ 59

30.60

બિન્દ્વિન્દ્વનલકૂટાગ્નિમરુત્ષષ્ઠસ્વરૈર્યુતમ્ ।
આપાદતલમૂર્ધાન્તં સ્મરેદસ્ત્રમિદં જ્વલત્ ॥ 60

30.61

કુઞ્ચનં ચાઙ્ગુલીનાં તુ કર્તવ્યં ચોદનં તતઃ ।
જાન્વાદિપરચક્રાન્તં ચક્રાચ્ચક્રં તુ કુઞ્ચયેત્ ॥ 61

30.62

કથિતં સરહસ્યં તુ સદ્યોનિર્વાણકં પરમ્ ।
અથોચ્યતે બ્રહ્મવિદ્યા સદ્યઃપ્રત્યયદાયિની ॥ 62

30.63

શિવઃ શ્રીભૂતિરાજો યામસ્મભ્યં પ્રત્યપાદયત્ ।
સર્વેષામેવ ભૂતાનાં મરણે સમુપસ્થિતે ॥ 63

30.64

યયા પઠિતયોત્ક્રમ્ય જીવો યાતિ નિરઞ્જનમ્ ।
યા જ્ઞાનિનો@પિ સંપૂર્ણકૃત્યસ્યાપિ શ્રુતા સતી ॥ 64

30.65

પ્રાણાદિચ્છેદજાં મૃત્યુવ્યથાં સદ્યો વ્યપોહતિ ।
યામાકર્ણ્ય મહામોહવિવશો@પિ ક્રમાદ્ગતઃ ॥ 65

30.66

પ્રબોધં વક્તૃસાંમુખ્યમભ્યેતિ રભસાત્સ્વયમ્ ।
પરમપદાત્ત્વમિહાગાઃ સનાતનસ્ત્વં જહીહિ દેહાન્તમ્ ॥ 66

30.67

પાદાઙ્ગુષ્ઠાદિ વિભો નિબન્ધનં બન્ધનં હ્યુગ્રમ્ ।
આર્યાવાક્યમિદં પૂર્વં ભુવનાખ્યૈઃ પદૈર્ભવેત્ ॥ 67

30.68

ગુલ્ફાન્તે જાનુગતં જત્રુસ્થં બન્ધનં તથા મેઢ્રે ।
જહિહિ પુરમગ્ર્યમધ્યં હૃત્પદ્માત્ત્વં સમુત્તિષ્ઠ ॥ 68

30.69

એતાવદ્ભિઃ પદૈરેતદાર્યાવાક્યં દ્વિતીયકમ્ ।
હંસ હયગ્રીવ વિભો સદાશિવસ્ત્વં પરો@સિ જીવાખ્યઃ ॥ 69

30.70

રવિસોમવહ્નિસઙ્ઘદૃબિન્દુદેહો હહહ સમુત્ક્રામ ।
તૃતીયમાર્યાવાક્યં પ્રાક્સંખ્યૈરેકાધિકૈઃ પદૈઃ ॥ 70

30.71

હંસમહામન્ત્રમયઃ સનાતનસ્ત્વં શુભાશુભાપેક્ષી ।
મણ્ડલમધ્યનિવિષ્ટઃ શક્તિમહાસેતુકારણમહાર્થઃ ॥ 71

30.72

કમલોભયવિનિવિષ્ટઃ પ્રબોધમાયાહિ દેવતાદેહ ।
આર્યાવાક્યમિદં સાર્ધં રુદ્રસંખ્યપદેરિતમ્ ॥ 72

30.73

નિઃશ્વાસે ત્વપશબ્દસ્ય સ્થાને@સ્ત્યુપ ઇતિ ધ્વનિઃ ।
અજ્ઞાનાત્ત્વં બદ્ધઃ પ્રબોધિતોત્તિષ્ઠ દેવાદે ॥ 73

30.74

એતત્પઞ્ચમમાર્યાર્ધવાક્યં સ્યાત્સપ્તભિઃ પદૈઃ ।
વ્રજ તાલુસાહ્વયાન્તં હ્યૌડમ્બરઘટ્ટિતં મહાદ્વારમ્ ॥ 74

30.75

પ્રાપ્ય પ્રયાહિ હંહો હંહો વા વામદેવપદમ્ ।
આર્ય્યાવાક્યમિદં ષષ્ઠં સ્યાચ્ચતુર્દશભિઃ પદૈઃ ॥ 75

30.76

ગ્રન્થીશ્વર પરમાત્મન્ શાન્ત મહાતાલુરન્ધ્રમાસાદ્ય ।
ઉત્ક્રમ હે દેહેશ્વર નિરઞ્જનં શિવપદં પ્રયાહ્યાશુ ॥ 76

30.77

આર્યાવાક્યં સપ્તમં સ્યાત્તચ્ચતુર્દશભિઃ પદૈઃ ।
પ્રભઞ્જનસ્ત્વમિત્યેવં પાઠો નિઃશ્વાસશાસને ॥ 77

30.78

આક્રમ્ય મધ્યમાર્ગં પ્રાણાપાનૌ સમાહૃત્ય ।
ધર્માધર્મૌ ત્યક્ત્વા નારાયણ યાહિ શાન્તાન્તમ્ ॥ 78

30.79

આર્યાવાક્યમિદં પ્રોક્તમષ્ટમં નવભિઃ પદૈઃ ।
હે બ્રહ્મન્ હે વિષ્ણો હે રુદ્ર શિવો@સિ વાસુદેવસ્ત્વમ્ ॥ 79

30.80

અગ્નીષોમસનાતનમૃત્પિણ્ડં જહિહિ હે મહાકાશ ।
એતદ્ભુવનસંખ્યાતૈરાર્ય્યાવાક્યં પ્રકીર્તિતમ્ ॥ 80

30.81

સનાત્મ ત્રિપિણ્ડમિતિ મહાકોશમિતિ સ્થિતમ્ ।
પદત્રયં તુ નિઃશ્વાસમુકુટોત્તરકાદિષુ ॥ 81

30.82

અઙ્ગુષ્ઠમાત્રમમલમાવરણં જહિહિ હે મહાસૂક્ષ્મ ।
આર્ય્યાવાક્યમિદં ષડ્ભિઃ પદૈર્દશમમુચ્યતે ॥ 82

30.83

અલં દ્વિરિતિ સૂક્ષ્મં ચેત્યેવં શ્રીમુકુટોત્તરે ।
પુરુષસ્ત્વં પ્રકૃતિમયૈર્બદ્ધો@હઙ્કારતન્તુના બન્ધૈઃ ॥ 83

30.84

અભવાભવ નિત્યોદિત પરમાત્મંસ્ત્યજ સરાગમધ્વાનમ્ ।
એતત્ત્રયોદશપદં સ્યાદાર્યાવાક્યમુત્તમમ્ ॥ 84

30.85

હ્રીંહૂંમન્ત્રશરીરમવિલમ્બમાશુ ત્વમેહિ દેહાન્તમ્ ।
આર્યાર્ધવાક્યમેતત્સ્યાદ્ દ્વાદશં ષટ્પદં પરમ્ ॥ 85

30.86

તદિદં ગુણભૂતમયં ત્યજ સ્વ ષોટ્કોશિકં પિણ્ડમ્ ।
સ્યાત્ ત્રયોદશમાર્યાર્ધં પદૈઃ સપ્તભિરીદૃશમ્ ॥ 86

30.87

મા દેહં ભૂતમયં પ્રગૃહ્યતાં શાશ્વતં મહાદેહમ્ ।
આર્યાર્ધવાક્યં તાવદ્ભિઃ પદૈરેતચ્ચતુર્દશમ્ ॥ 87

30.88

મણ્ડલમમલમનન્તં ત્રિધા સ્થિતં ગચ્છ ભિત્ત્વૈતત્ ।
આર્યાર્ધવાક્યમષ્ટાભિઃ પદૈઃ પઞ્ચદશં ત્વિદમ્ ॥ 88

30.89

સકલેયં બ્રહ્મવિદ્યા સ્યાત્પઞ્ચદશભિઃ સ્ફુટૈઃ ।
વાક્યૈઃ પઞ્ચાક્ષરૈસ્ત્વસ્યા નિષ્કલા પરિકીર્ત્યતે ॥ 89

30.90

પ્રતિવાક્યં યયાદ્યન્તયોજિતા પરિપઠ્યતે ।
તારો માયા વેદકલો માતૃતારો નવાત્મકઃ ॥ 90

30.91

ઇતિ પઞ્ચાક્ષરાણિ સ્યુઃ પ્રોક્તવ્યાપ્ત્યનુસારતઃ ।
બિન્દુપ્રાણામૃતજલં મરુત્ષષ્ઠસ્વરાન્વિતમ્ ॥ 91

30.92

એતેન શક્ત્યુચ્ચારસ્થબીજેનાલભ્યતે પશુઃ ।
કૃતદીક્ષાવિધિઃ પૂર્વં બ્રહ્મઘ્નો@પિ વિશુદ્ધ્યતિ ॥ 92

30.93

લઘુત્વેન તુલાશુદ્ધિઃ સદ્યઃપ્રત્યયકારિણી ।
તારઃ શમરયૈઃ પિણ્ડો નતિશ્ચ ચતુરર્ણકમ્ ॥ 93

30.94

શાકિનીસ્તોભનં મર્મ હૃદયં જીવિતં ત્વિદમ્ ।
ષષ્ઠપ્રાણત્રિકૂટોર્ધ્વબાહુશૂલાખ્યબિન્દુભિઃ ॥ 94

30.95

અનચ્કનાસાધોવક્ત્રચન્દ્રખણ્ડૈશ્ચ મણ્ડિતમ્ ।
હૃદયં ભૈરવાખ્યં તુ સર્વસંહારકારકમ્ ॥ 95

30.96

અગ્નિમણ્ડલમધ્યસ્થભૈરવાનલતાપિતાઃ ।
વશમાયાન્તિ શાકિન્યઃ સ્થાનમેતેન ચેદ્દહેત્ ॥ 96

30.97

વિસર્જયેત્તાઃ પ્રથમમન્યથા ચ્છિદ્રયન્તિ તાઃ ।
હ્રીં ક્લીં વ્લેં ક્લેં એભિર્વર્ણૈર્દ્વાદશસ્વરભૂષિતૈઃ ॥ 97

30.98

પ્રિયમેલાપનં નામ હૃદયં સમ્પુટં જપેત્ ।
પ્રત્યેકમથવા દ્વાભ્યાં સર્વૈર્વા વિધિરુત્તમઃ ॥ 98

30.99

તુલામેલકયોગઃ શ્રીતન્ત્રસદ્ભાવશાસને ।
ય ઉક્તઃ શમ્ભુનાથેન સ મયા દર્શિતઃ ક્રમાત્ ॥ 99

30.100

અથ વિત્તવિહીનાનાં પ્રપન્નાનાં ચ તત્ત્વતઃ ।
દેશકાલાદિદોષેણ ન તથાધ્યવસાયિનામ્ ॥ 100

30.101

પ્રકર્તવ્યા યથા દીક્ષા શ્રીસન્તત્યાગમોદિતા ।
કથ્યતે હાટકેશાનપાતાલાધિપચોદિતા ॥ 101

30.102

શ્રીનાથ આર્ય ભગવન્નેતત્ત્રિતયં હિ કન્દ આધારે ।
વરુણો મચ્છન્દો ભગવત્ત ઇતિ ત્રયમિદં હૃદયે ॥ 102

30.103

ધર્માદિવર્ગસંજ્ઞાશ્ચત્વારઃ કણ્ઠદેશગાઃ પૂજ્યાઃ ।
હ્રીંશ્રીંપૂર્વાઃ સર્વે સમ્બોધજુષશ્ચ પાદશબ્દાન્તાઃ ॥ 103

30.104

મૂર્ધતલે વિદ્યાત્રયમુક્તં ભાવ્યથ મનો@ભિયોગેન ।
કુસુમૈરાનન્દૈર્વા ભાવનયા વાપિ કેવલયા ॥ 104

30.105

ગુરુણા તત્ત્વવિદા કિલ શિષ્યો યદિ મોક્ષમાત્રકૃતહૃદયઃ ।
મોક્ષૈકદાનચતુરા દીક્ષા સેયં પરોપનિષદુક્તા ॥ 105

30.106

એતદ્દીક્ષાદીક્ષિત એતદ્વિદ્યાત્રયં સ્મરન્ હૃદયે ।
બાહ્યાર્ચાદિ વિનૈવ હિ વ્રજતિ પરં ધામ દેહાન્તે ॥ 106

30.107

પ્રણવો માયા બિન્દુર્વર્ણત્રયમાદિતઃ કુર્યાત્ ।
પદપઞ્ચકસ્ય સંબોધનયુક્તસ્યાગ્નિદયિતાન્તે ॥ 107

30.108

સિદ્ધસાધનિ તત્પૂર્વં શબ્દબ્રહ્મસ્વરૂપિણિ ।
સમસ્તબન્ધશબ્દેન સહિતં ચ નિકૃન્તનિ ॥ 108

30.109

બોધનિ શિવસદ્ભાવજનન્યામન્ત્રિતં ચ તત્ ।
પઞ્ચાષ્ટરન્ધ્રત્ર્યષ્ટાર્ણક્રમેણ પદપઞ્ચકમ્ ॥ 109

30.110

ખપઞ્ચાર્ણા પરબ્રહ્મવિદ્યેયં મોક્ષદા શિવા ।
અનુત્તરેચ્છે ઘાન્તશ્ચ સત્રયોદશસુસ્વરઃ ॥ 110

30.111

અસ્ય વર્ણત્રયસ્યાન્તે ત્વન્તઃસ્થાનાં ચતુષ્ટયમ્ ।
વર્ગાદ્યશ્વૌ ત્ર્યસ્રબિન્દુયુક્ પાન્તો@ર્ણત્રયાદતઃ ॥ 111

30.112

મહાહાટકશબ્દાદ્યમીશ્વરીત્યર્ણસપ્તકમ્ ।
આમન્ત્રિતં ક્ષમસ્વેતિ ત્ર્યર્ણં પાપાન્તકારિણિ ॥ 112

30.113

ષડર્ણં પાપશબ્દાદિવિમોહનિપદં તતઃ ।
પાપં હન ધુન દ્વિર્દ્વિર્દશાર્ણં પદમીદૃશમ્ ॥ 113

30.114

પઞ્ચમ્યન્તં ષડર્ણં સ્યાદ્રુદ્રશક્તિવશાદિતિ ।
તત એકાક્ષરં યત્તદ્વિસર્ગબ્રહ્મ કીર્તિતમ્ ॥ 114

30.115

તદનચ્કતકારેણ સહૈકીભાવતઃ પઠેત્ ।
રન્ધ્રાબ્ધિવર્ણા વિદ્યેયં દીક્ષાવિદ્યેતિ કીર્તિતા ॥ 115

30.116

માયાર્ણઞ્ચ પરે બ્રહ્મે ચતુર્વિદ્યે પદત્રયમ્ ।
અષ્ટાર્ણમથ પઞ્ચાર્ણં યોગધારિણિસંજ્ઞિતમ્ ॥ 116

30.117

આત્માન્તરાત્મપરમાત્મરૂપં ચ પદત્રયમ્ ।
એકારાન્તં બોધનસ્થં દશાર્ણં પરિકીર્તિતમ્ ॥ 117

30.118

રુદ્રશક્તીતિ વેદાર્ણં સ્યાદ્રુદ્રદયિતે@થ મે ।
પાપં દહદહેત્યેષા દ્વાદશાર્ણા ચતુષ્પદી ॥ 118

30.119

સૌમ્યે સદાશિવે યુગ્મં ષટ્કં બિન્દ્વિષુસાવહા ।
સાર્ધવર્ણચતુષ્કં તદિત્યેષા સમયાપહા ॥ 119

30.120

વિદ્યા સાર્ધાર્ણખશરસંખ્યા સા પારમેશ્વરી ।
એતદ્વિદ્યાત્રયં શ્રીમદ્ભૂતિરાજો ન્યરૂપયત્ ॥ 120

30.121

યઃ સાક્ષાદભજચ્છ્રીમાઞ્શ્રીકણ્ઠો માનુષીં તનુમ્ ।
અત્ર વીર્યં પુરૈવોક્તં સર્વત્રાનુસરેદ્ગુરુઃ ॥ 121

30.122

અર્થબીજપ્રવેશાન્તરુચ્ચારાદ્યનુસારતઃ ।
નહિ તત્કિંચનાપ્યસ્તિ યત્પુરા ન નિરૂપિતમ્ ॥ 122

30.123

નિષ્ફલા પુનરુક્તિસ્તુ નાસ્મભ્યં જાતુ રોચતે ।
ઇત્યેવં મન્ત્રવિદ્યાદિસ્વરૂપમુપવર્ણિતમ્ ॥ 123

મૂળ પાઠ: Tantrāloka · Edition: The Tantraloka of Abhinavagupta With commentary of Rajanaka Jayaratha, Kashmir Series of Texts and Studies, No. 23, 28, 30, 36, 35, 29, 41, 47, 59, 52, 57, 58 (1918-1938) · Data entry Jun Takashima · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0

Esc