સ્વયંભુપુરાણ · અધ્યાય 7

ઇતિશ્રી સ્વયંભૂ ધર્મ્મધાતુ વાગીશ્વરાભિધાન પ્રસિદ્ધ પ્રવર્તનો નામ ષષ્ઠો ઽધ્યાયઃ ।
સપ્તમ અધ્યાયઃ સ્વયમ્ભૂધર્મધાતુવાગીશ્વરગુતિકૃતપ્રવર્તનો નામ
અથ ભૂયઃ સ મૈત્રેયો બોધિસત્ત્વો મહામતિઃ ।
ભગવન્ત ત માનસ્ય સાઞ્જલિરેવમવ્રવીત્

ભગવચ્છિલયાછાદ્ય ધર્મ્મધાતુમિમં કદા ।
કેનૈવ હેતુના સ્તૂપં કો વ્યધાદીષ્ટિકામયં

ભગવન્તત્સમાલોક્ય સર્વ્વાલ્લોકાન્સકૌતુકાન્ ।
એતદ્ધેતુ સમાદિશ્ય વિનોદયિતુમર્હતિ

ઇતિ સંપ્રાર્થિતં તેન મૈત્રેયેન મુનીશ્વરઃ ।
ભગવાન્સ મહાસત્ત્વં સમ્પશ્યન્નેવમાદિશત્

શૃણુ મૈત્રેય યેનાયં ગુપ્તિકૃતો પ્રકાશને ।
એતદ્ધેતું સમાખ્યાસિ સર્વે લોકાભિબોધને

તદ્યથા નિવૃતિં યાતે સંબુદ્ધે કનકમુનૌ ।
વિંશતિ વર્ષ સાહસ્ર નૃર્ણામાયુ યદા ભવેત્

તદાભૂ ભગવાંઞ્છાસ્તા ધર્મ્મરાજો મુનીશ્વરઃ ।
સર્વજ્ઞો ઽર્હમહાભિજ્ઞઃ કાશ્યપાખ્યસ્તથાગતઃ

સ સંબુદ્ધો મહાપુર્યા વારાણસ્યામુપાશ્રમે ।
મૃગદાવે જિનાવાસે વિજહાર સસાંધિકઃ

તદા સંબોધિસત્ત્વો ઽહં જ્યોતિરાજા ભિધઃકિલ ।
કાશ્યપસ્ય જગચ્છામ્તુઃ શરણસ્થ ઉપાસકઃ

યદા સ કાશ્યપઃ શાસ્તા સર્વત્રૈધાતુકાધિપઃ ।
સદ્ધર્મ્મં સમુપાદેષ્ટું સભાસને સમાશ્રયેત્

તત્સદ્ધર્મ્મામૃતં પાતું સર્વે લોકાઃ સમાગતાઃ ।
બ્રહ્મશક્રાદયો દેવાઃ સર્વે લોકાધિપા અપિ

ગ્રહાસ્તારાગણશ્ચાપિ વિદ્યાધરાશ્ચસાપ્સરાઃ ।
સિદ્ધાસાધ્યાશ્ચ રુદ્રાશ્ચ યક્ષ ગુહ્યક કિન્નરાઃ

કુમ્ભાણ્ડા રાક્ષસાશ્ચાપિ નાગાશ્ચ ગરુડા અપિ ।
ઋષયસ્તાપસાશ્ચાપિ તીર્થિકા બ્રહ્મચારિણઃ

યતયો યોગિનશ્ચાપિ તથાન્યેચાપ્યુપાસકાઃ ।
બ્રાહ્મણા ક્ષત્રિયાશ્ચાપિ રાજાનોપિ મહીભૃતઃ

વૈશ્યાશ્ચ મન્ત્રિણો ઽમાત્યા ભૃત્યા સૈન્યાધિપાગણા અપિઃ ।
શિલ્પિનો વણિજશ્ચાપિ સાર્થવાહો મહાજનાઃ

પૌરા જાનપદા ગ્રામ્યાનૈગમાઃ પાર્વતા અપિ ।
તથોન્ય દેશિકા લોકા અપિ સર્વ્વે સમાગતાઃ

તત્ર સભાસનાસીનં સંબુદ્ધ સ્તં મુનીશ્વરં ।
ભગવન્તં સમાલોક્ય સર્વે સંઘાઃ સમાયયુઃ

ભિક્ષવઃ શ્રાવકાઃ સર્વે યતયો યોગિનો ઽપિઃ ।
ચૈલકાવ્રતિનશ્ચાપિ સર્વે ઉપાસકા અપિ

ભિક્ષુણ્યોપિ તથા સર્વાશ્ચૈલિકાઃ વ્રતિણ્યઃ ।
શ્રાવિકાશ્ચાપિઃ તથાન્યાઃ સમુપાગતાઃ

બોધિસત્ત્વા મહાસત્ત્વા ઋષયો બ્રહ્મચારિણઃ ।
તીર્થિકા વૈષ્ણવાઃ શૈવાર્નિર્ગન્થાશ્ચ તપસ્વિનઃ

તથાન્યે ઽપિ સમાયાતાઃ સદ્ધર્મગુણલાલસાઃ ।
સર્વે ઽપિ તે મુનીન્દ્ર સ્તં દૃષ્ટ્વા યયૌ પ્રમોદિતાઃ

તત્ર સર્વે ઽપિ તે લોકાસ્તં મુનીન્દ્રં યથાક્રમં ।
અભ્યર્ચ્ય વિધિના નત્વા તત્સભાયામુપાશ્રયન્

તત્ર સર્વે ઽપિ તે લોકાઃ પરિવૃત્ય સમન્તતઃ ।
પુરસ્કૃત્ય મુનીન્દ્રન્તં સંપશ્યન્તઃ સમાહિતાઃ

તત્સદ્ધર્મ્મામૃતં પાતું તૃષાર્ત્તા ઇવ સાગરં ।
સાઞ્જલયઃ પ્રસન્નાસ્યાઃ સમાતસ્થુ યથાક્રમં

તાંલોકાન્સમુપાસીનાન્સર્વાન્સઘાન્સુરાનપિ ।
સર્વાલ્લોકાધિપાંશ્ચાપિ દૃષ્ટ્વા સ ભગવાઞ્જિનઃ

આર્યસત્યં સમારભ્ય સંબોધિ જ્ઞાનસાધનં ।
આદિ મધ્યાન્ત કલ્યાણં સદ્ધર્મ્મ સમુપાદિશત્

તત્સદ્ધર્મ્મામૃતં પીત્વા સર્વે ઽલોકાઃ પ્રવોધિતાઃ ।
સદા ભદ્રસુખં પ્રાપ્નુ સમીચ્છિરે સુસંવરં

તતઃ સર્વે ઽપિ તે લોકાઃ સંબુદ્ધ ગુણવાઞ્છિનઃ ।
બોધિચર્યા વ્રતં ધૃત્વા સંચરિરે સદા શુભે

તદા સર્વાણિ કાર્યાણિ કૃત્વા વજ્રી સ યોગવિત્ ।
મઞ્જુદેવઃ સ ભાર્યાન્તે સ્વયં નિર્વૃતિમાયયૌ

તતો ગત્વા મહાચીને સ મઞ્જુશ્રી જિનાશ્રમેં ।
સ્વદિવ્યવપુરાધાય તંસ્થૌ ભાર્યા સમન્વિતઃ

અત્ર તેષાં શરીરાણિ શિષ્યાઃ સર્વે ઽપિ પાવકે ।
સંસ્કૃત્ય વિધિનાસ્થીનિ ગૃહિત્વા સમશોધયન્

તતસ્તે ઽત્ર તદસ્થીનિગર્વ્યસ્થાપ્ય યથાવિધિ ।
ચૈત્યં કૃત્વા પ્રતિસ્થાપ્ય સમભ્યર્ચ્ય સદાભજન

યેયીદં ચૈત્યમભ્યર્ચ્ય ભજન્તિ શ્રદ્ધયા સદા ।
તે તસ્ય મઞ્જુદેવસ્ય સદ્ધર્મ્મગુણમાપ્નુયુઃ

મત્વૈવં યેભિવાઞ્છન્તિ મઞ્જુશ્રી ધર્મ્મસદ્ગુણં ।
અત્ર મઞ્જુશ્રી યશ્ચૈત્ય સર્વદા પ્રભજન્તુ તે

ઇત્યાદિષ્ટં મુનીન્દ્રેણ નિશમ્ય તે સભાજનાઃ ।
સર્વે તથેતિ શ્રુત્વ પ્રાત્યનન્દત્પ્રવોધિતાઃ

અથાસૌ ભગવાન્ ભૂયઃ શાક્યસિંહો મુનીશ્વરઃ ।
મૈત્રેય સ્તં સભાંચાપિ સમાલોક્યૈવમાદિશત્

તત શ્ચિરાઙ્ગતે કાલે ગૌડરાષ્ટ્રે નરાધિપઃ ।
અભૂત્પ્રચણ્ડ દેવાખ્યઃ શ્રીમાન્ વજ્રધરાંશજઃ

સ રાજા સુચિરં રાજ્યં નીતિધર્મ્મેણ પાલયન્ ।
સર્વાલ્લોકાઞ્છુભે ધર્મે નિયુજ્ય સમચારયત્

એતદ્ધર્મ્માનુભાવેન સદા તત્ર સમન્તતઃ ।
સુભિક્ષં મંગલોત્સાહં નિરુત્પાતનવર્ક્તત

તદા સર્વે ઽપિ તે લોકાઃ સદ્ધર્મગુણલાલસાઃ ।
કુલધર્મ સમાચારા દાનશીલવ્રતારતાઃ

સત્યસંઘા નિકાધીરાશ્ચતુર્બ્રહ્મવિહારિણઃ ।
કુલેશભજનં કૃત્વા પ્રાચરન્ત મિથો હિતે

દૃષ્ટ્વા સ નૃપતી રાજા સર્વાલ્લોકાઞ્છુભાર્થિનઃ ।
મુદિતસ્તાન્સમામન્ત્રય સમ્પશ્યન્નેવમાદિશત્

ભો લોકાઃ પૌરિકાઃ સર્વે સદ્ધર્મ યદિ વાઞ્છથ ।
ત્રિરત્ન ભજનં કૃત્વા ચરત બોધિસમ્વરં

તેન યૂયં શુભાત્માનઃ પરિશુદ્ધત્રિમણ્ડલાઃ ।
બોધિસત્ત્વા મહાસત્ત્વા ભવત બોધિચારિણઃ

તતસ્તે નિર્મલાત્માનો નિઃક્લેશો વિમલેન્દ્રિયાઃ ।
અર્હન્તા બોધિમાસાદ્ય સમ્બુદ્ધપદમાપ્સ્યથઃ

ઇત્યાદિષ્ટં નરેન્દ્રેણ સર્વે લોકા નિશંમ્યતે ।
તથેતિ પ્રતિવિજ્ઞપ્ય પ્રાભ્યનન્દત્પ્રવોધિતાઃ

તતઃ સર્વે ઽપિ તે લોકા ધૃત્વા રાજ્ઞાનુશાસનં ।
ત્રિરત્નભજનં કૃત્વા પ્રાચરન્ત શુભાચરિં

દૃષ્ટ્વા તાન્સકલાલ્લોકાન્ બોધિચર્યા વ્રતારતાન્ ।
મહાનન્દ પ્રસન્નાત્મા પુનરેવ વ્યચિન્તયન્

સફલં જીવિતં જન્મ મમયેચ્છાસનારતાઃ ।
સર્વે ઽલોકાઃ સમાધાય પ્રચરન્તિ સદા શુભે

અથ પ્રચણ્ડદેવૌ ઽસૌ દૃષ્ટ્વા રાજ્યં મહોત્સવં ।
સંસારે ઽનર્થ સંદૃષ્ટ્વા ચિન્તયામાસ સાત્મવત્

અત્રાહં જલસાંક્રાન્તો ઽનુ નસ્યાં જિર્ણ્ણિતેન્દ્રિયઃ ।
તદારોગાભિભૂતો ઽપિ વ્રજેયંમણં ધ્રુવં

તદત્રૈવ કિયત્કાલં તિષ્ઠેયં સન્સુખાન્વિતઃ ।
અવશ્યં ભાવિનો ભાવા ભવન્તિ ભવચારિણાં

સદા ભવે ભવેદ્ ભદ્રમેવ સદ્ધર્મ્મચારિણાં ।
દુઃખમેવ સદા કામચારિણાં ભવચારણે

તસ્માદહં પરિત્યજ્ય કામાશ્રય ગૃહાશ્રમં ।
નિર્જને વન એકાકી વિહરેયં સમાહિતઃ

સ્મૃત્વા રત્નત્રયં ધ્યાત્વા સંબોધિનિહિતાશયઃ ।
બોધિચર્યાવ્રતં ધૃત્વા સંચરેયં જગદ્ધિતે

ઇતિ નિશ્ચિત્ય સ પ્રાજ્ઞઃ પ્રચણ્ડદેવ આત્મવિત્ ।
નૃપતિમન્ત્રિણઃ સર્વાન્સમામન્ત્ર્યૈવમાદિશત્

ભો સર્વ મન્ત્રિણો યૂયં શૃણુધ્વં મે વચો હિતં ।
અથ મયાખ્યાતં તથા ચરિતુમર્હથ

તદ્યથા જરાસાક્રાન્તો વૃદ્ધોસ્યાં જીર્ણિતેન્દ્રિયઃ ।
તથા રોગાભિભૂતો ઽપિ ગ્રસિષ્યે મૃત્યુના ધ્રુવં

ઇતિ મે ત્રસ્યતે ચિત્તં દુર્ગતિ ભયશંકિતં ।
અવશ્યં ભાવિનો ભાવા ભવચારિણાં

ભવે ભવેત્ સદા ભદ્રમેવ સદ્ધર્મચારિણાં ।
દુઃખમેવ સદાકામચારિણાં ભવચારિણે

અનર્થરાજ્યં વિષયોપભોગ્યં ભયંકરં સર્પભયાકુલં યત્ ।
અનિત્યમસારેતિ વિચિન્ત્ય તત્ર આગારમધ્યાવસિતું ન રોચતે

ઇતિ મત્વાહમુત્સૃજ્ય કામાશ્રયં ગૃહાશ્રમં ।
વનાશ્રમે શુભારામે વિહર્તુમુત્સહે ઽધુના

તદહં સ્વાત્મજં પુત્રં શક્તિદેવં નૃપાસને ।
પ્રતિષ્ઠાપ્ય નૃપં કર્તુમિચ્છામિ સાંપ્રતં ખલુ

તદ્ ભવન્તો નિશમ્યાત્ર સર્વે ઽપિ મમ શાસનં ।
અભિષિંચ્ય નૃપં કૃત્વા ભજતૈનં મમાત્મજં

ઇત્યાદિષ્ટં નરેન્દ્રેણ શ્રુત્વા તે મન્ત્રિણો જનાઃ ।
પ્રમાણં શાસનં ભર્તુરિત્યેવં પ્રતિશુશ્રુવઃ

તદા સ રાજા પુત્રં શક્તિદેવમામન્ત્રયૈવમાહ ।
ભેદો દણ્ડઃ સામદાનમિત્યત્યુપાયચતુષ્ટયં

અત્રાહં જરસાભિક્રાન્તં નૂનં સ્યાદ્ નિર્જિતેન્દ્રિયં ।
તદા રોગાભિભૂતે ઽપિ વજ્રેયં મરણં ધુવં

તદ્ વનાશ્રયમિચ્છામિ શ્રેયઃ શ્લાઘેન યત્મના ।
પુરો મૃત્યુ રિપું હન્તિ ગૃહસંરક્તમેવ વા

તસ્માત્ સંસારભીતો મે વહુધા ભયશંકયા ।
નાત્ર સ્થાતું મનોરેમે ગચ્છામિ નિર્જનં વનં

તસ્માત્ મયા યથા પ્રોક્તં તથા ચરિતુમર્હસિ ।
પ્રજાનાં પાલનં કૃત્વા ધર્મનીત્યા સમાચર

લોકાન્ મા ખેખ યત્તાપૈઃ કુલધર્મ્મ સમાચર ।
પરેષ્વપિ દયાયુક્તૈર્દાનં હિ શ્રદ્ધયા કુરુ

પ્રાણાતિપાતાદત્તાદાન કામમિથ્યાદિં મા કુરુ ।
મા મૃષાવાદ પૈશૂન્યં પારુષ્યં સંભિન્નમેવ ચ

માભિધ્યા વ્યાપાદદોષૈર્મિથ્યાદૃષ્ટ્યાદિ સંત્યજ ।
એતાનિ તાનિ સર્વાણિ ધારય દૃઢચેતસા

પાપાનાં મૂલ એષો હિ સુગતેનેતિ દેશિતઃ ।
ઇત્થં કૃતે ઽપિ નૃપતેરિતયો ન ભવિષ્યતિ

તત્કસ્માત્ ધર્મ્મેણ પ્રાપ્યતે રાજ્યં ધર્મ્મેણ ધનવર્દ્ધનં ।
ધર્મ્મેણ ધનસાધ્યન્તે ધર્મ્મેણ કામ સિધ્યતે

કામસિધ્યેન મોક્ષં ચ પ્રાપ્યતે નાત્ર સંશયઃ ।
અનેન જ્ઞાનમાર્ગેણ સશાસ નૃપતિઃ સુતં

તતઃસ જનકો રાજા શક્તિદેવં મમાત્મજં ।
અભિષિંચ્ય પ્રતિસ્થાપ્ય નૃપાસને નૃપં વ્યધાત્

જ્ઞાનાંકુશભયેનૈવ કુંચિતઃ સગજો યથાનિવ ।
તત્ર સ જનકઃ સર્વ પુત્રાય સર્વમર્પ્પયેત્

ત્યક્ત્વા પરિગ્રહાન્ સર્વાન્ પુનરેવમભાષત ।
અદ્યારભ્યાસિ સર્વેષાં લોકાનામધિપઃ પ્રભું

સર્વધર્માનુશાસ્તા ચ સર્વસત્ત્વહિતાર્થભૃત્ ।
નમામ પિતરં તેન શ્રુત્વા વાક્યં રસાનિવ

ધૃત્વાજ્ઞાં તે યથા તાત પ્રજાનાં પ્રતિપાલને ।
ઇતિ પ્રશાશ્ય તતો ભૂપઃ પ્રચણ્ડદેવ સન્મતિઃ

પ્રબોધ્ય પુત્રપત્ન્યાદિં એકો યયૌ વનાશ્રમે ।
તૃણાસનસ તત્ર સ નિર્જનેરણ્યે વિવિક્તે ઉતજાશ્રયે

તૃણાસનસમાસીન તસ્થૌ ધ્યાન સમાહિતઃ ।
તત્રૈકં વિહરન્ કંચિત્કાલં સ ઋષિધર્મ્મભૃત્

સર્વસત્ત્વહિતોત્સાહી મનસૈવં વ્યચિન્તયત્ ।
કિમેવં નિર્જ્જને ઽરણ્યે ધ્યાત્વૈકો વિહરન્નિહ

કસ્મૈ સમુપદેક્ષ્યામિ સદ્ધર્મ્મ બોધિસાધનં ।
દાનશીલક્ષમાવીર્યધ્યાનપ્રજ્ઞાસમુદ્ભવં

પુણ્યં સત્ત્વહિતાર્થાય સમાખ્યાતં મુનીશ્વરૈઃ ।
તદેવં નિર્જ્જને સ્થિત્વા કિં મે ધર્માર્થસાધનં

વિના સત્ત્વહિતાર્થેન નિરર્થ તપસાપિ હિ ।
કિમત્ર દુષ્કરેણાપિ તપસા સિદ્ધિસાધનં

કેવલં સદ્ગતૌ શ્રીમત્સૌખ્યલાભાર્થમેવ યત્ ।
વિના સત્ત્વહિતાર્થેન નિષ્ફલં સિદ્ધિસાધનં

તદત્ર નિર્જ્જને સ્થિત્વા તપસા નિષ્ફલં મમ ।
યત્સત્ત્વાનાં હિતાર્થાય ધર્મ્મશ્રીગુણસાધનં

વિદ્યાસિદ્ધિઃ સમૃદ્ધિશ્ચ ક્ષણં વીર્યબલં શુભં ।
તત્ મમૈતાનિ સર્વાણિ સંસિદ્ધિ સંમિતાન્યપિ

વિના સત્ત્વહિતાર્થેન નિરર્થાનિ પશોરિવ ।
તદિદં વ્રતમૃસૃજ્ય દુષ્કરં બોધિમાનસઃ

બોધિચર્યાવ્રતં ધૃત્વા ચરે ઽહં જગદ્ધિતે ।
તસ્માત્ તીર્થેષુ તીર્થેષુ પીઠેષુ પુણ્યભૂમિષુ

સદ્ધર્મ્મદેશનાં કુર્વન્ સત્ત્વેભ્યઃ પ્રચરાણ્યહં ।
એતત્પુણ્યવિશુદ્ધાત્મા પરિશુદ્ધત્રિમણ્ડલઃ

આશુ બોધિં સમાસાદ્ય સંબુદ્ધપદ માપ્નુયાં ।
ઇતિ નિશ્ચિત્ય સ પ્રાજ્ઞઃ પ્રચણ્ડદેવ ઉત્થિતઃ

તતઃ સત્ત્વહિતાર્થેન પ્રચચાર સમાહિતઃ ।
એવં સઃ પ્રચરન્ ધર્મ્મમુપદેશ્ય સમન્તતઃ

પુણ્યક્ષેત્રેષુ તીર્થેષુ પીઠેષુ પ્રાગ્રમન્ મુદા ।
એવં ભ્રમન્ સ સર્વત્ર ભૂતલેષુ યથાક્રમં

ક્રમેણ સંચરન્નત્ર હિમાલયે સમાયયૌ ।
અત્રાયાતઃ સ સંવિક્ષ્ય સર્વત્ર સંપ્રમોદિતઃ

અહો હીદં મહાપીઠમિતિપ્રોક્તાભ્યનન્દત ।
તતઃ સ ઇદમાલોક્ય ધર્મ્મધાતું જિનાલયં

જ્યોતિરૂપ્યં પ્રસન્નાત્મા પ્રણત્વૈહ સમાયયૌ ।
અત્ર સ સમુપાગત્ય સંમિક્ષ્યેનં જિનાલયં

યથાવિધિ સમભ્યર્ચ્ય શ્રદ્ધાભક્તિ પ્રસન્નધીઃ ।
નૈકપ્રદક્ષિણીકૃત્ય સ્તુત્વા ગીતૈર્મનોહરૈઃ

અષ્ટાંગૈ પ્રણતિં કૃત્વા ધ્યાત્વા જપ્ત્વા ભજન્ મુદા ।
તતશ્ચેદં સ સંવીક્ષ્ય મઞ્જુદેવસ્ય નિર્મ્મિતં

ચૈત્યમભ્યર્ચ્ય સંસ્તુત્વા ગીતૈર્નત્વા ભજન્ મુદા ।
તતો ઽસૌ ચ મહાદેવી યોનિરૂપાં ખગાનનાં

સમાલોક્ય પ્રસન્નાત્મા યથાવિધિ સમર્ચ્ચયેત્ ।
તત્રાપિ સ મહાસત્ત્વ સ્તુત્વા ગીતૈર્મનોહરૈઃ

અષ્ટાઙ્ગૈઃ પ્રણતિં કૃત્વા પ્રદક્ષિણાત્યનેકશઃ ।
શ્રદ્ધયા શરણં ગત્વા સ્મૃત્વા ધ્યાત્વા સમાહિતઃ

તદ્ વિદ્યા ધારણીમન્ત્રં જપિત્વા પ્રાભ્યનન્દત ।
તતો ઽસૌ ચ મહાસત્ત્વો વાગ્મતીપ્રમુખાન્યપિ

તીર્થાન્યેતાનિ સર્વાણિ સ સમીક્ષ્ય પ્રાભ્યનન્દત ।
તત સ તેષુ તીર્થેષુ સર્વેષ્વપિ યથાક્રમં

સ્નાત્વા દાનવ્રતાદીનિ કૃત્વા ભજન્ પ્રમોદિતઃ ।
તતો ઽષ્ટૌ વીતરાગાંશ્ચ દૃષ્ટ્વા સ સંપ્રહર્ષિતઃ

યથાવિધિ સમભ્યર્ચ્ય સ્તુત્વા નત્વા ભજન્ ક્રમાત્ ।
તતઃ પ્રચણ્ડદેવઃ સ બોધિસત્ત્વઃ પ્રસાદિતઃ

અત્રૈવ સર્વદાશ્રિત્ય વ્રતં ચરિતુમૈચ્છત ।
તતઃ સ વિમલાલોક્ય હિમાલયે સમન્તતઃ

સદ્ધર્મ પરમાનન્દં ભુક્ત્વોત્સહે સુનિવૃત્તૌ ।
તતઃ સ મઞ્જુદેવસ્ય શિષ્યં શાસન સમ્ભૃતં

સદ્ગુરું સમુપાશ્રિત્ય પ્રાર્થયદેવમાનતઃ ।
ભદન્તાત્ર પુણ્યક્ષેત્રે મહાપીઠે હિમાલયે

પ્રબ્રજ્યાસમ્બરં ધૃત્વા સંસ્થાતુમુત્સહે સદાઃ ।
તદ્ ભવાન્ કૃપયા મહયં સંબોધિજ્ઞાનસાધનં

પ્રબ્રજ્યાસમ્વરં દાતું સમર્હતિ જગદ્ધિતે ।
ઇતિ સંપ્રાર્થિતં તેન નિશમ્ય સ ગુણાકરઃ

બોધિસત્ત્વં સુવિજ્ઞં તં સમ્પશ્યન્નેવમબ્રવીત્ ।
એહિ ભદ્ર સમીચ્છા તે યદ્યસ્તિ બૌદ્ધસમ્બરે

પ્રવજ્યા વ્રતમાધાય સંચરસ્વ સમાહિતઃ ।
ઇત્યુક્ત્વા સ મહાભિજ્ઞઃ પ્રવ્રજિતં વિધાય તં

બોધિચર્યાવ્રતં દત્વા પ્રચારયેજ્જગદ્ધિતે ।
તત્ર સ મુણ્ડિતપાત્રી સુરક્ત ચીવરાવૃતઃ

બ્રહ્મચારી યતિર્ભિક્ષુનિઃ ક્લેશોર્હન્ સુધીરભૂત્ ॥
શાન્તશ્રીભિક્ષુરિતિ નામો ઽભૂત્ ।
તતઃ સ સર્વવિચ્છાસ્તા બોધિસત્ત્વા હિતાર્થદિક્

સ દેવાસુરલોકાનામપિ વન્દ્યાર્ચિતો ઽભવત્ ।
તદારભ્ય સ શાન્તશ્રીધર્મધાતો જિનાલયે

ત્રિરત્નભજનં કૃત્વા તસ્થૌ બોધિવ્રતં ચરન્ ।
સ એકસ્મિન્ દિને ચેમં જ્યોતીરૂપં પ્રભાસ્વરં

રત્નપદ્માસનાસીનં પશ્યન્નેવં વ્યચિન્તયેત્ ।
અહો હ્યયં સ્વયં જાતો જ્યોતિરૂપો પ્રભાસ્વરઃ

રત્નપદ્માસનાસીનઃ સંતિષ્ઠતે જગદ્ધિતે ।
કિયત્કાલમયં શ્રીમાન્ ધર્મ્મધાતુર્જિનાલયઃ

એવં સંભાષયન્ લોકાન્ સંસ્થાસ્યતે જગદ્ધિતે ।
યતઃ કલૌ સમયા તે લોક પઞ્ચકષાયિતે

સર્વે લોકા દુરાચારા ભવિષ્યન્તિ દુરાશયાઃ ।
મદાભિમાનિનો દુષ્ટા લોભિનઃ કામચારિણઃ

ઈર્ષ્યાલવઃ પ્રમત્તાશ્ચ માત્સર્યવ્યાકુલાશયાઃ ।
ક્લેશાહંકારગર્વાન્ધા નિર્વિવેકાઃ પ્રમાદિનઃ

કામભોગાતિસંરક્તા દશાકુશલચારિણઃ ।
તદા કથમયં શ્રીમાન્ જ્યોતીરૂપઃ પ્રભાસ્વરઃ

રત્નપદ્માસનાસીન એવં તિષ્ઠેજ્જગદ્ધિતે ।
નૂનં યે લોભિનો દુષ્ટાઃ ક્લેશવ્યાકુલમાનસાઃ

ઇમં ચૈત્યં પ્રતિક્ષિપ્ય રત્નાનિ સંહરેત્ તદા ।
દુષ્ટા ચ તથાન્યે ઽપિ દુષ્ટાઃ ક્લેશાભિમાનિનઃ

જ્યોતીરૂપમિમં ચૈત્યં ધ્વંસયિષ્યન્તિ સર્વથા ।
એવં તદા કલૌ કાલે ધ્વંસિતે ઽસ્મિન્ જિનાલયે

મહાપાતકસંભૂતં મહોત્પાતં ભવેદ્ ધ્રુવં ।
ઇતિ હેતોરહં ધર્મધાતોરસ્ય સુરક્ષણે

ગુપ્તિકર્ત્તુ શિલાછાદ્ય ચૈત્યં કુર્યા મહોછ્રયં ।
તદા સર્વે ઽપિ લોકાસ્તે ઇમં સ્તૂપં મહોછ્રિતં

સમીક્ષ્ય શ્રદ્ધયા ભક્ત્યા ભજિષ્યન્તિ પ્રસાદિતાઃ ।
તદૈતત્ પુણ્યભાવેન સર્વદાત્ર સમન્તતઃ

સુભિક્ષં મઙ્ગલોત્સાહં નિરુત્પાતં ભવેદ્ ધ્રુવં ।
ઇતિ ધ્યાત્વા સ શાન્તશ્રીઃ શાસ્તારં તં પુનર્મુદા

ઉપેત્ય સાઞ્જલિર્નત્વા પ્રાર્થયદેવમાદરાત્ ।
ભદન્ત સદ્ગુરોશાસ્તર્યદિચ્છામિહ સામ્પ્રતં

ધર્મ્માધાતુમિમં ચૈત્યં ગુપ્તિ કર્ત્તું સુરક્ષણે ।
તદૂર્દ્ધ શિલયાછાદ્ય સ્વીષ્ટિકાભિઃ સમુછ્રિતં

સ્તૂપં કૃત્વા પ્રતિષ્ઠાપ્ય સ્થિરીકર્ત્તું સમુત્સહે ।
ઇત્યત્ર મે ભવાઞ્છાસ્તા ગુપ્તિ કૃત્વાભિરક્ષણે

ધર્મ્મધાતોઃ જગદ્ભર્ત્તુરનુજ્ઞાં દાતુમર્હતિ ।
ઇતિ સંપ્રાર્થિતે તેન શાન્તશ્રિયા નિશમ્ય સઃ

મહામતિર્મહાસત્ત્વં તં પશ્યન્નેવમબ્રવીત્ ।
ભદ્રસ્વંયમ્ભૂવાંસ્તસ્ય ગુપ્તિકર્ત્તું યદીચ્છસિ

પ્રત્યેકં શ્રાવકં યાનં મુક્ત્વા મહતિ સંશ્રિતઃ ।
વજ્રાભિષેકમાદાય ચર વજ્રવ્રતં પુનઃ

તતો મારાન્ વિનિર્જ્જિત્ય સમારાધ્ય જિનેશ્વરં ।
સંપ્રાર્થ્ય શિલયાચ્છાદ્ય કુરુ સ્તૂપં સમુછ્રિતં

ઇતિ શાસ્તા સમાદિષ્ટં નિશમ્ય સ પ્રમોદિતઃ ।
શાસ્તારં તં પ્રણત્વા ચ પ્રાર્થયદેવમાદરાત્

સદ્ગુરુર્મે ભવાઞ્છાસ્તા ધર્મ્મધાતુસુરક્ષણે ।
વજ્રચર્યાવ્રતં દત્વા ચારય માં જગદ્ધિતે

ઇતિ સંપ્રાર્થિતે તેન શાન્તશ્રિયા નિશમ્ય સઃ ।
મહામતિર્મહાસત્ત્વં તં સમીક્ષ્યૈવમબ્રવીત્

યદિ શ્રદ્ધાસ્તિ તે ભદ્ર વજ્રચર્યા મહાવ્રતં ।
યથાવિધિ પ્રદાસ્યામિ તદ્ ગૃહાણ જગદ્ધિતે

ઇત્યુક્ત્વા સ મહાચાર્યસ્તસ્મૈ શાન્તશ્રિયે ક્રમાત્ ।
સાભિષેકં મહાયાને વજ્રચર્યાવ્રતં દદૌ

શાન્તશ્રીવજ્રાચાર્ય ઇતિ સ્થાપિતઃ તત્ક્ષણે ઽર્યે ચાધિજ્ઞપ્રાપ્તો ઽભૂત્ ।
તતઃ પ્રાપ્તાભિષેકઃ સ શાન્તશ્રી વજ્રયોગવિત્

સ સ્વાત્મા દક્ષિણાં તસ્મૈ ગુરવે પ્રદદૌ મુદા ।
તતઃ સ વજ્રધૃગ્ યોગી મહાભિજ્ઞઃ સુસિદ્ધિમાન્

સ્વકુલેશં સમારાધ્ય સગણં પ્રાભજન્ મુદા ।
તતઃ સ વજ્રધૃગ્ યોગી મહાભિજ્ઞઃ સુસિદ્ધિમાન્

સદ્ધર્મ્મસાધનોત્સાહી સર્વવિદ્યાધિપોપ્યભૂત્ ।
તતઃ સાસ્તુરનુજ્ઞાં સ સમાસાદ્ય પ્રસાદિતઃ

ધર્મધાતું સમારાધ્ય પ્રાર્થયદેવમાનતઃ ।
ભગવન્ નાથ સર્વજ્ઞ ભવતાં રક્ષણાય યત્

જ્યોતીરૂપં સમાચ્છાદ્ય ચૈત્યં કર્ત્તુમિહોત્સહે ।
તદ્ ભવાન્ ત્રિજગન્નાથ કૃપયા મે પ્રસીદતુ

યદ ત્રાપ્યપરાર્ધ મે તત્સર્વ ક્ષન્તુમર્હતિ ।
ઇતિ સંપ્રાર્થ્ય સ પ્રાજ્ઞ જ્યોતીરૂપં જિનાલયં

સ રત્નપદ્માછાદ્ય શિલયા સમગોપયત્ ।
તદુપરીષ્ટિકાભિશ્ચ વિધાય ચૈત્યમુચ્છ્રિતં

યથાવિધિ પ્રતિષ્ઠાપ્ય મહોત્સાહૈઃ સદાભજત્ ।
તત ઇદઞ્ચ પુચ્છાગ્રં મઞ્જુદેવસ્ય નિર્મ્મિતં

ચૈત્યં સ શિલયાછાદ્ય સ્તૂપં વ્યધાત્તથોત્તમં ।
ઇદં સ્તૂપં ચ સ શાન્તશ્રીઃ પ્રતિષ્ઠાપ્ય યથાવિધિ

સર્વદા શ્રદ્ધયા ભક્ત્યા મહોત્સાહૈર્મુદાભજત્ ।
તતશ્ચાસૌ મહાચાર્યં આરાધ્ય પઞ્ચદેવતાઃ

પઞ્ચ સુતાઃ પુરેષ્વેવં પ્રતિષ્ઠાપ્ય સદાભજત્ ।
તદ્ યથા દેવતા પઞ્ચ પ્રથમં વાયુદેવતા

વાયુપુરે પ્રતિષ્ઠાપ્ય વહ્નિપુરો ઽગ્નિદેવતા ।
નાગપુરે ચ નાગેન્દ્રો વસુપુરે વસુન્ધરાં

શાન્તિપુરે મહાશ્રીમત્સમ્બરં સુગણં તથા ।
એતાન્ સર્વાન્ સમારાધ્ય સ આચાર્ય યથાવિધિ

મહોત્સાહૈઃ સમભ્યર્ચ્ય પ્રાભજન્ સર્વદા મુદા ।
એવં કૃત્વા સ આચાર્ય શાન્તશ્રીઃ કૃતકૃત્યૌ મહર્દ્ધિકઃ

ભદ્રશ્રીમન્ત્રસંસિદ્ધઃ સર્વવિદ્યાધિપો ઽભવત્ ।
તતો ભૂયઃ સ આચાર્યો બોધિસત્ત્વા મહામતિઃ

સર્વસત્ત્વહિતોત્સાહી ધ્યાત્વૈવં સમચિન્તયત્ ।
અત્રૈવમહમારાધ્ય સર્વાન્ દેવાન્ યથાવિધિ

પ્રતિષ્ઠાપ્ય સમભ્યર્ચ્ય મહોત્સાહૈર્ભજે મુદા ।
તથાત્ર સર્વદા ધર્મ્મધાતુવાગીશ્વરં સદા

સ્મૃત્વા ધ્યાત્વા સમારાધ્ય સંતિષ્ઠેયં જગદ્ધિતે ।
ઇતિ ધ્યાત્વા સ શાન્તશ્રીરાચાર્યસ્ત્રિગુણાર્થભૃત્

સર્વસત્ત્વહિતાર્થેન તથાવત્રૈવ નન્દિતઃ ।
એવં તા દેવતા ભક્ત્યા ભજન્તિ યે યથાવિધિ

તે ભદ્રશ્રીગુણાપન્ના ભવેયુર્બોધિચારિણઃ ।
તદ્ વિશેષફલં ચાપિ શૃણુ મૈત્રેય સાંપ્રતં

સર્વ સત્ત્વાનુબોધાર્થ વક્ષ્યામ્યત્ર સમાસતઃ ।
તદ્યથા યે સમારાધ્ય સગણાં વાયુદેવતાં

યથાવિધિ સમભ્યર્ચ્ય સંભજન્તે સમાદરાત્ ।
તેષાં વાતમહોત્પાતભયં ક્વાપિ ન વિદ્યતે

નીરોગ્યં શ્રીસમાપન્નં કામભોજ્યં સદા ભવે ।
યે ચાપ્યેવં સમારાધ્ય સગણાં વહ્નિદેવતાં

યથાવિધિ સમભ્યર્ચ્ય સમ્ભજન્તે સમાદરાત્ ।
તેષાં વહ્નિમહોત્પાતં ભયં ક્વાપિ ન વિદ્યતે

પરિપુષ્ટેન્દ્રિયારોગ્ય મહાસૌખ્યં સદા ભવે ।
યે ચાપ્યેવં સમારાધ્ય સગણાં નાગદેવતાં

યથાવિધિ સમભ્યર્ચ્ય પ્રભજન્તે સદા મુદા ।
તેષાં ન વિદ્યતે ક્વાપિ દુર્ભિક્ષોત્પાતજં ભયં

ભદ્રશ્રીરત્નસંપત્તિકામભોજ્યં સદા ભવે ।
યે ચાપ્યેવં સમારાધ્ય સગણાં શ્રીબસુન્ધરાં

યથાવિધિ સમભ્યર્ચ્ય સંભજન્તે સમાદરાત્ ।
તેષાં દારિદ્રયદુઃખાદિ ભયં નાસ્તિ કદાચન

ભદ્રશ્રીસદ્ગુણાપન્નમહાસંપત્સુખં સદા ।
યે ચાપ્યેવં સમારાધ્ય સગણં સમ્બરં જિનં

યથાવિધિ સમભ્યર્ચ્ય સંભજન્તે સદાદરાત્ ।
તેષાં મારાપસર્ગ્ગ ચ ભયં ક્વાપિ ન વિદ્યતે

સદ્ધર્મ્મરત્નસંપત્તિમહૈશ્વર્યસુખં સદા ।
યે ચેદં ચૈત્યમારાધ્ય મઞ્જુદેવસ્ય નિર્મ્મિતં

યથાવિધિ સમભ્યર્ચ્ય સંભજન્તે સમાદરાત્ ।
તદ્દુર્ભ્ભગા દુરાચારા દુષ્ટા સ્યુર્ન કદાચન

સર્વે ધર્માધિપા નાથા ભવેયુઃ શ્રીગુણાકરાઃ ।
યે ચાપીદં સમારાધ્ય ધર્મ્મધાતું જિનાલયં

યથાવિધિ સમભ્યર્ચ્ય સમ્ભજન્તે સમાદરાત્ ।
તે સર્વ્વે વિમલત્માનો ભદ્રશ્રીસદ્ગુણાશ્રયાઃ

બોધિસત્ત્વા મહાભિજ્ઞા ભવેયુ બોધિચારિણઃ ।
ય એતા દેવતાઃ સર્વાઃ સ્મૃત્વા ધ્યાત્વાપિ સર્વદા

નામાપિ ચ સમુચ્ચાર્ય સંભજન્તે સમાદ્રિતાઃ ।
તે ઽપિ સર્વે ન યાસ્યન્તિ દુર્ગ્ગતિં ચ કદાચન

સદા સદ્ગતિસંજાતા ભવેયુઃ શ્રીગુણાશ્રયાઃ ।
તતસ્તે સુકૃતારક્તાઃ સધર્મ્મગુણલાલસાઃ

ત્રિરત્નશરણં કૃત્વા સંચરેરન્ સદા શુભે ।
તતસ્તે વિમલાત્માનઃ પરિશુદ્ધેન્દ્રિયાશયાઃ

બોધિસત્ત્વા મહાસત્ત્વાશ્ચતુર્બ્રહ્મવિહારિણઃ ।
સર્વસત્ત્વહિતાધાનં ચરેયુર્બોધિસમ્બરં

તતસ્તે બોધિસંભારં પુરયિત્વા યથાક્રમં ।
દશભૂમીશ્વરા નાથા ભવેયુઃ સુગતાત્મજાઃ

તતસ્તે નિર્મ્મલાત્માનઃ સંસારગતિ નિઃસ્પૃહાઃ ।
અર્હન્તઃ સવલ મારં નિર્જિત્ય સ્યુર્નિરંજનાઃ

ત્રિવિધાં બોધિમાસાદ્ય સદ્ધર્મ્મગુણભાસ્કરાઃ ।
સર્વસત્ત્વહિતાર્થેન સંબુદ્ધપદમાપ્નુયુ

યેપ્યેતદ્ગુણમાહાત્મ્યં શ્રુત્વાપ્યત્યનુમોદિતાઃ ।
તથા તત્પુણ્યમાહાત્મ્યં પ્રશસન્તિ સમાદરાત્

તે ઽપિ સર્વે વિકલ્માષાઃ પરિશુદ્ધિત્રિમણ્ડલાઃ ।
શ્રીમન્તઃ સદ્ગુણાધારા ભવેયુ બોધિમાનસાઃ

ન યાયુર્દુગતિં ક્વાપિ સદા સદ્ગતિસમ્ભવાઃ ।
સર્વસત્ત્વહિતં કૃત્વા સંચરેરઞ્જગદ્ધિતે

તતઃ સર્વાધિપાસ્તે સ્યુ ર્ધમ્માર્થિ સંપ્રપૂરકાઃ ।
બોધિસંભારં સંપૂર્ય સંબુદ્ધપદમાપ્નુયુઃ

ઇતિ સત્યં પરિજ્ઞાય બૌદ્ધં પદં યદીચ્છથ ।
એતાન્ દેવાન્ સમારાધ્ય ભજધ્વં સર્વદા ભવે

એતત્પુણ્યાનુભાવેન યૂયમપ્યેવમાભવં ।
દુર્ગ્ગતિં નૈવ યાયાત કદાચિન્ કુત્રચિદ્ ધ્રુવં

સદા સદ્ગતિસંજાતા ભદ્રશ્રીસદ્ગુણાશ્રયાઃ ।
બોધિસત્ત્વા મહાસત્ત્વા ભવત બોધિચારિણઃ

તતઃ સંબોધિસંભારં પૂરયિત્વા યથાક્રમં ।
ત્રિવિધાં બોધિમાસાદ્ય સંબુદ્ધપદમાપ્સ્યથ

ઇતિ મત્વાત્ર યે લોકા ર્વાઞ્છન્તિ સૌગતં પદં ।
સ દેવાન્ સગણાં સર્વાન્ સમારાધ્ય ભજન્તુ તે

ઇત્યાદિષ્ટં મુનીન્દ્રેણ નિશમ્ય તે સભાશ્રિતાઃ ।
સર્વે તથેતિ વિજ્ઞપ્ય પ્રાભ્યનન્દન્ પ્રબોધિતાઃ

તદા શાન્તશ્રિયા યંસ્સં ગુપ્તિકૃતો જિનાલયઃ ।
ઇત્યાદિશ્ય મુનીન્દ્રો ઽપિ સમાધિં વિદ્ધેક્ષણં